Nieuws

Sneek-IJlst

Stukje Elfstedentocht

Johan Vellinga is zijn naam. Noem hem gerust de Wandelgoeroe van Nederland. Duizenden kilometers hebben zijn benen hem inmiddels over asfalt, zand, modder, keien en gras gedragen. Hij ontwikkelde o.a. de Koninklijke Weg en het Westerborkpad, en weer is hij aan een nieuw ‘klusje’ bezig: de Elfstedenwandeltocht. De Wandelgoeroe gaat ons voor op een mooi stukje tussen twee van de elf Friese steden: Sneek en IJlst.

Vellinga staat me op te wachten bij het station van Sneek en het decor is helemaal in sfeer. Want het heeft gesneeuwd, de temperatuur net even onder nul. Elfstedenweer dus en het stadje, dat de schaatsers als tweede van de elf passeren, lijkt er volledig klaar voor. Snits, dat in 1456 stadsrechten kreeg, is écht mooi.

Het heeft prachtige grachten en vele monumentale panden. De Martinikerk bijvoorbeeld met de Klokkentoren, het gezellige horecaplein dat niet alleen tijdens de Sneekweek vele bezoekers trekt en de wereldberoemde Waterpoort. Want het uit 1613 stammende bouwwerkt staat als replica niet alleen in Madurodam en Avifauna, maar ook in het Chinese Shenyang, het Japanse Nagasaki en Legoland in Denemarken.

We gaan verder langs de Geeuw waarover de schaatsers naar de derde stad IJlst glijden. Nadat we via een van de twee karakteristieke houten bruggen de A7 zijn overgestoken, wandelen we de polder in die beide steden scheidt.

Elfstedenwandelpad

Onderweg praat Johan me bij over het Elfstedenwandelpad, niet te verwarren met de Elfstedenwandeltocht die met zijn 220 kilometer zo’n 90 kilometer korter is, maar wel min of meer het schaatsparcours volgt. „Het Elfstedenwandelpad gaat weliswaar door alle elf steden, maar gaat verder geheel zijn eigen weg. Natuurlijk kom je daarbij langs vele punten die men ongetwijfeld van de schaatstocht kent, maar ik ben echt op zoek gegaan naar de mooie weggetjes die de elf Friese steden met elkaar verbinden. De route gaat dan ook voor zeker tweederde over onverharde paden.”

„Ik moet nog zo’n tweehonderd meter bij Wychel ‘dichttimmeren’ en dan is het pad - op papier dus want nu begint de praktische uitvoering - in principe af. Die laatste meters zijn van een boer die een tijdje geleden wat honden achter zijn schapen heeft aangehad, waarvan er twee zijn doodgebeten. Die man heeft daardoor begrijpelijk niet zo veel zin in vreemden op zijn terrein. Maar hopelijk komen we er gewoon nog uit.”

 

Vellinga (68) had dit keer te maken met een echte deadline. In 2018 is Leeuwarden is Culturele Hoofdstad en de opening van het Elfstedenwandelpad is een van de onderdelen van het programma. Johan is dan ook al bijna twee jaar bezig met het Elfstedenwandelpad. „Je moest eens weten wat een tijd het kost om alles rond te krijgen. Want als we er niet uitkomen, lossen we dat op met een persoonlijk gesprek aan de keukentafel. Ach, je leert zo nog eens wat mensen kennen”, lacht Vellinga.

Schaatsfabriek

Al babbelend zijn we zonder er erg in te hebben eigenlijk al snel in IJlst. Vlak voor de derde stad die de schaatsers passeren, komen we langs ‘De Rat’, een uit 1683 daterende houtzaagmolen. IJlst heeft wat met hout. Niet alleen waren er vroeger meerdere scheepswerven, eens stond hier ook de fabriek van Nooitgedacht. Daar werd houten gereedschap, speelgoed en schaatsen gemaakt.

Toen er vorige eeuw nog strenge winters waren, draaide de fabriek jarenlang op volle toeren, want ook Duitsland en Zweden wilden de Friese doorlopers en houten noren. Als het vroor werden er wekelijks wel zevenduizend paar schaatsen afgeleverd; in 1958 zelfs 80.000 (!) paar, wat zo’n honderd mensen werk opleverde.

Door het uitblijven van strenge winters moest de productie van schaatsen in 1975 echter worden beëindigd. Nooitgedacht ging nog een aantal jaren door met de fabricage van hoogwaardig gereedschap, maar ook die bezigheid moest door gebrek aan opvolgers worden gestopt. Wat rest is het museum op het oude fabrieksterrein waar van alles is te zien over de hoogtijdagen van het Friese bedrijf en een fraai monument bij het binnenkomen van het stadje.

Eeuwenoude grachtjes

Vellinga leidt me op weg naar het treinstation van IJlst door nieuwbouwwijkjes die je overal kunt tegenkomen, maar gelukkig ook langs eeuwenoude grachtjes met de typerende aan het water grenzende tuintjes waarop vroeger de was werd gebleekt en gedroogd. Aangekomen bij het station beslist de goeroe dat we eigenlijk net zo goed terug kunnen lopen. Wat doe je dan als ‘volgeling’? Je volgt.

Monument Molen De Rat is een uit de Zaanstreek afkomstige houtzaagmolen. De molen werd in 1829 gekocht door de burgemeester van IJlst, Ringnalda, die tevens houthandelaar was. De molen werd uit elkaar gehaald en weer opgebouwd in IJlst. Daar zaagde de molen nog ruim 100 jaar op windkracht, waarna een elektromotor de taak overnam. Toen de molen overbodig werd ontfermde de gemeente zich over het monument. De Rat werd weer voorzien van zijn wieken en kap zodat de molen vanaf 1977 weer op windkracht kan zagen.

Horeca op diverse plaatsen in Sneek en in IJlst bij het ‘Wapen van IJlst’ waar wel 100 paar oude schaatsen aan het plafond hangen.

Route: 9 km, 100% verhard. Honden toegestaan.

Horeca

Horeca op diverse plaatsen in Sneek en in IJlst bij het ‘Wapen van IJlst’ waar wel 100 paar oude schaatsen aan het plafond hangen.

Monument

Molen De Rat is een uit de Zaanstreek afkomstige houtzaagmolen. De molen werd in 1829 gekocht door de burgemeester van IJlst, Ringnalda, die tevens houthandelaar was. De molen werd uit elkaar gehaald en weer opgebouwd in IJlst. Daar zaagde de molen nog ruim 100 jaar op windkracht, waarna een elektromotor de taak overnam. Toen de molen overbodig werd ontfermde de gemeente zich over het monument. De Rat werd weer voorzien van zijn wieken en kap zodat de molen vanaf 1977 weer op windkracht kan zagen.