Nieuws/Binnenland

’Kies voor bestemming met minder infectierisico’s’

RIVM: zika-hulp aan Caribische eilanden

Bilthoven - Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gaat de Nederlands-Caraïbische eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, de zogeheten BES-eilanden, actief helpen bij het bepalen van mogelijke infecties met het Zikavirus. Dat bevestigt prof. dr. J.T. van Dissel, directeur van het RIVM-Centrum Infectieziektebestrijding.

Deze eilanden behoren tot het Nederlandse Koninkrijk en liggen in een klimatologische zone waar overdracht van deze ziekteverwekker door zogeheten Aedes-muggen bepaald niet onwaarschijnlijk is. ,,Wij hebben inmiddels voorzieningen overgevlogen die een snelle diagnose van het zikavirus lokaal daar mogelijk maken”, stelt internist-infectieziektenexpert Jaap van Dissel.

Tot en met het afgelopen weekeinde zijn in Nederland zelf twaalf met ’zika’ geïnfecteerde personen teruggekeerd uit voornamelijk Suriname, zo bevestigt het RIVM. Onder hen geen zwangeren. Geen van hen is ernstig ziek geworden, hooguit is er (zika-)koorts ontstaan die een griepachtig beeld geeft. ,,Anders dan in Zuid- en Midden-Amerika, is het aantal besmettingen met zika in Nederland een klein importprobleem.”

Sinds mei vorig jaar zijn in Brazilië, Panama, Venezuela, El Salvador, Mexico, Colombia, Guatemala, Paraguay en Suriname enige duizenden zuigelingen geboren met afwijkingen van het centraal zenuwstelsel en een te kleine schedelomvang (microcefalie).

Nu echter dezer dagen op Hawaii een kind is geboren met een opvallend kleine schedelomvang en er een verdenking bestaat op besmetting van de moeder met het zikavirus in het eerste trimester van haar zwangerschap, hebben de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) alarm geslagen. De vrouw zou haar besmetting hebben opgelopen tijdens een kort bezoek aan Brazilië.

Bovendien hebben gezondheidsautoriteiten in Rio de Janeiro het afgelopen weekeinde ingrijpende maatregelen aangekondigd tegen de verspreiding van het zikavirus. De Braziliaanse stad start vier maanden voor het begin van de Olympische Spelen, in augustus dit jaar, met het chemisch verdelgen van muggenhaarden. Tijdens de Zomerspelen worden dergelijke controles en schoonmaakwerkzaamheden dagelijks uitgevoerd.

In navolging van het advies van de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC ontraden infectieziekten-deskundigen zwangeren wereldwijd naar gebieden af te reizen waar de zika-plaag zich momenteel ontwikkelt. Zo ook het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM in Bilthoven. ,,Wij raden zwangeren áltijd aan goed na te denken over een reis naar dergelijke gebieden, waar gewoonlijk malaria, dengue (knokkelkoorts) en chikungunya voorkomen, en nu dan ook zika”, stelt Van Dissel. ,,Ons advies is dan ook niet wezenlijk veranderd: overleg vooraf met je dokter, of kies voor een andere bestemming met minder besmettingsrisico’s voor het ongeboren kind.”

Ook het RIVM maakt in zijn zika-voorlichting melding van een mogelijk verband met microcefalie, een opvallend kleine schedelomvang in samenhang met ontwikkelingsstoornis van de hersenen. Maar het oorzakelijk verband tussen deze ernstige hersenafwijking en de zika-besmetting (die via de placenta wordt overgedragen van moeder naar kind) staat volgens dr. Van Dissel nog allerminst vast.

’Zijn’ instituut vermeldt toch deze mogelijkheid in het geval het oorzakelijk verband alsnog wordt aangetoond. ,,Er is wetenschappelijk nu nog onvoldoende over bekend”, stelt Van Dissel. ,,Overal wordt thans onderzoek gedaan. Het zal nog moeten blijken of het virus zorgt voor toename van het aantal baby’s dat met een klein hoofdje wordt geboren. Want méér aandacht heeft altijd tot gevolg dat er meer gevallen gerapporteerd worden. Maar afgezien daarvan: ook zónder dit virus komen kinderen ter wereld met dit hersenprobleem, waar overigens talloze varianten van bestaan.”

In Nederland gaat het om één op 1300-6000 geboorten per jaar, in de VS om circa 25.000 baby’s met deze specifieke afwijking. In Latijns-Amerika wordt momenteel ook onderzocht of er een direct verband bestaat tussen het zikavirus en het Guillain-Barré syndroom (GBS), een progressieve zenuw- en spieraandoening.