Nieuws/Buitenland

Is polonium-210 het ideale wapen voor (huur)moordenaars?

De overgelopen voormalig Russische spion Alexander Litvinenko werd in 2006 vergiftigd met een grote dosis van de radioactieve stof polonium-210. Zijn moordenaars deden dat in een kopje thee, waarop Litvinenko ernstig ziek werd. Hij overleed drie weken later. Een microgram is genoeg om een mens te doden. Er is geen tegengif. Ook laat de stof nauwelijks sporen na.

Wat is polonium-210?

Polonium-210 is een isotoop van de radioactieve stof polonium. De stof komt in de natuur voor in hele kleine hoeveelheden: zowel in de lucht, als in de aarde. Ook in het menselijk lichaam zijn hele kleine hoeveelheden van nature aanwezig. Het geeft zeer gevaarlijke alfastraling af. Het wordt ook actief gedolven in uraniummijnen. Uit 15 kilo uranium kan een microgram polonium-210 worden gemaakt. En is ook aanwezig in een aantal kernreactoren. Polonium-210 werd in 1898 bij toeval ontdekt door Marie Curie die zelf overleed aan leukemie. De stof is zilverkleurig.

Waarom is het zo gevaarlijk?

De stof is dodelijk voor mensen. Het geeft gevaarlijke alfastraling af. Bij inname -door inslikken of via een wondje- worden organen, ander weefsel en botten van binnenuit kapot bestraald: lever, nieren en beenberg. Symptomen zijn onder andere misselijkheid, extreme vermoeidheid, diarree en haaruitval. Rode bloedcellen worden vernietigd. Een microgram -het gewicht van een zwevend stofdeeltje in de huiskamer- is genoeg om te doden als het wordt ingeslikt. Bovendien is polonium-210 een sluipmoordenaar: het is voor artsen zeer lastig op te sporen. Je moet echt weten waar je naar zoekt, zo stellen experts. Maar dan is de stof wel op te sporen en eenvoudig aan te tonen omdat het nog lang radioactief blijft. Het kan overigens niet door de huid of kleding stralen.

Waar wordt polonium-210 normaal voor gebruikt?

De stof wordt -vanwege de grote afgifte van hitte- in de nucleaire- en olie-industrie gebruikt als stroomvoorziening. De Russen gebruikten het ook voor het verwarming van apparatuur in de ruimte.

Waarom zou je de stof als wapen gebruiken?

Als je iemand onopvallend wilt doden -een liquidatie met vuurwapens is bloederig en er zijn meestal getuigen- is polonium-210 heel effectief. Het is makkelijk mee te smokkelen. De kans op ontdekking is klein. Op luchthavens en in bijvoorbeeld ziekenhuizen wordt gezocht met Geigertellers die alleen gamma-straling opsporen. Polonium-210 geeft alfastraling af.

Maar het is geen wapen voor de gemiddelde drugscrimineel die een concurrent wil uitschakelen. Daarvoor is de stof te zeldzaam en te lastig te krijgen. Bovendien moet je moeite doen om het slachtoffer te vergiftigen. Maar lukt dat dan is het honderd procent gegarandeerd dodelijk. Overigens gebruikten de moordenaars van Litvinenko een absurd hoge dosis, wat de opsporing makkelijker maakte. Het is onduidelijk waarom ze dat deden.

Waar koop je polonium-210?

In ieder geval niet in de supermarkt of bij de plaatselijke criminele wapenhandelaar. Grootste probleem is dat het nogal zeldzaam is. Ieder jaar produceren kernreactoren wereldwijd maximaal 100 gram. Ook enkele commerciële bedrijven hebben het spul in de aanbieding, maar je kunt het niet zomaar kopen. Bovendien levert dat ongewenste aandacht op van geheime diensten. En dat wil je niet als (huur)moordenaar. En polonium vereist -het is immers extreem gevaarlijk- een zeer zorgvuldige behandeling dat alleen kan plaatsvinden is gespecialiseerde laboratoria door experts met kennis van zaken.

Is dit het ideale wapen voor huurmoordenaars?

Ja en nee. Zolang de moordenaars het zelf niet binnenkrijgen -inademen of wondje- lopen ze nauwelijks risico. Bovendien is de stof reuk- en smaakloos en werkt langdurig. Maar, als de politie een vermoeden heeft en weet waar ze naar zoeken, is het spoor van polonium-210 terug te volgen. Moordenaars -lees: geheime agenten- die polonium-210 gebruiken hebben goede connecties met de staat en werken meestal voor een inlichtingendienst. Landen die polonium-210 op voorraad hebben zijn Rusland, de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk, Israël en China.