452136
Nieuws

Nederland, een succesvol land van somberaars

Uit onderzoek blijkt dat ons land, internationaal gezien een sterke economie heeft en dat het tot de meest welvarende van de wereld behoort. Ook zijn wij tevreden over ons leven. De gemiddelde Nederlander waardeert dat met het rapportcijfer 7,8; in andere Europese landen ligt dat rond de 7. Ondanks dit hoge cijfer zijn de Nederlandse burgers somberder over de toekomst dan andere Europeanen.

De afgelopen decennia zijn er in Europa talloze onderzoeken verschenen waarin is onderzocht hoe mensen in verschillende landen denken over hun levenssituatie en de mate van tevredenheid over hun leven. Daarbij is ook gekeken naar de welvaart in de verschillende Europese landen. Ook dit jaar zijn er weer een aantal uitkomsten gepubliceerd. Volgens de meest recente studie behoren Nederlanders tot meest welvarende burgers van de Europese Unie.

Ons land staat in de EU op de derde plaats achter Luxemburg en Ierland. Oostenrijk en Denemarken volgen op vier en vijf. Uit dit onderzoek blijkt dat wij gemiddeld 31 procent meer te besteden hebben dan de gemiddelde Europeaan. Ondanks deze welvaart komt in deze studies ook naar voeren dat Nederlanders niet tot de vrolijke optimisten van Europa behoren. We zijn een beetje een land van somberaars, zoals dat al was in de Gouden Eeuw en mooi beschreven is in het beroemde boek van Simon Schama met de titel Overvloed en onbehagen. Johannes Calvijn zei het al: “Laten zij die overvloed hebben er aan denken dat ze zijn omgeven met doornen, en laten ze goed oppassen dat ze er niet door geprikt worden”.

Bij ons is het glas half leeg, terwijl de bevolking in andere landen dat glas juist als halfvol ziet. Vorige week verscheen het tweejaarlijkse rapport De sociale staat van Nederland van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), waarin dit beeld wordt bevestigd. Het SCP onderzoekt daarin belangrijke levensgebieden, maatschappelijk terreinen en opvattingen van burgers. De kern van het rapport is dat de kwaliteit van leven in Nederland niet alleen hoog is vergeleken met tien jaar geleden, maar ook vergeleken met andere landen. Volgens deze studie zijn Nederlanders tevreden over hun leven. Ze geven er gemiddeld het rapportcijfer 7,8 voor. In andere Europese landen ligt dit cijfer rond de 7.

Wie het rapport leest, krijgt echter een geheel ander beeld dan wat we dagelijks in de media zien. Daar overheerst ontevredenheid die we bij de gemiddelde Nederlander niet zien. Uit de SCP-enquête blijkt dat de doorsnee Nederlander positief is over hoe het in ons land gaat. Opvallend is het positieve oordeel over Europa. Maar ondanks het hoge cijfer over de eigen levenssituatie is de gemiddelde burgers in ons land somberder over de toekomst dan andere Europeanen. We zijn vooral bezorgd over onze gezondheidszorg en of deze in de toekomst nog wel beschikbaar is. Daarnaast zijn er zorgen over de vraag of er straks nog wel voldoende banen zijn en over het pensioen. Het zou te gemakkelijk zijn om deze bezorgdheid af te doen als doemdenken en te beschouwen als de natuurlijke aard van somberaars.

Onzekerheid neemt toe

We leven in een wereld waar de onzekerheid de komende jaren op allerlei terreinen alleen nog maar zal toenemen. Door economische machtsverschuivingen in de wereldeconomie, het klimaatakkoord van Parijs, digitalisering en de opmars van nieuwe technologieën, zullen onze maatschappij en economie spectaculair veranderen. Op de arbeidsmarkt daalt het aantal vast banen en neemt flexwerk toe. De levensduur van de business- en verdienmodellen van bedrijven wordt steeds korter.

Steeds meer bestaande bedrijven zullen het digitale tijdperk niet overleven, omdat ze zich onvoldoende snel weten aan te passen aan de nieuwe economie, aangeduid als economie 4.0. (www.internetot.nl). Ze worden bovendien bedreigd door slimme start-ups die niet werken met logge meerjarenplannen, maar dagelijks super snel kunnen reageren op veranderingen in de markt. In de maatschappij zullen we een toename zien van inkomens- en vermogensongelijkheid en een oplopende werkloosheid bij werkzoekenden die over onvoldoende kennis en vaardigheden beschikken die nodig zijn voor (nieuwe) functies in de nieuwe economie.

In politiek Den Haag stapelen de rapporten over onze toekomst zich op, maar pro-actief beleid laat helaas nog steeds op zich wachten. De aandacht wordt vooral opgeslokt door incidenten, maar tegelijkertijd zien we ook dat de invloed van de nationale politiek op economisch en maatschappelijk terrein aanzienlijk afneemt. Zo zal onze (toekomstige) werkgelegenheid niet worden bepaald door overheden, maar door de banencreatie van kleine bedrijven en start-ups. Het wereldwijde klimaatbeleid is afhankelijk van het bedrijfsleven; nieuwe technologie op het terrein van hernieuwbare energie en energiebesparing moeten de aardbol redden. De groei van onze economie en werkgelegenheid worden straks, nog meer dan nu, bepaald door internationale ontwikkelingen. Mede daardoor zal het niet mogelijk zijn onze sociale zekerheid op het huidige hoge niveau te handhaven.

Kernpunten voor succes

Is de toekomst een reden voor somberheid? Nee! Als klein land zijn we er altijd op knappe wijze in geslaagd om op alle belangrijke terreinen een sterke positie op te bouwen. We hebben een sterke economie, een solide internationaal bedrijfsleven, een goed opgeleide beroepsbevolking en een hoog welvaartspeil. Er zijn maar weinig landen in de wereld die zo goed gepositioneerd zijn als Nederland om ook succesvol te kunnen zijn in de wereld van economie 4.0.

Hoewel de invloed van de politiek op deze positie afneemt, kunnen de politieke partijen in ons land wel degelijk een bijdrage leveren aan een maatschappelijk en econmisch klimaat waarmee we de toekomst met vertrouwen tegemoet kunnen zien. We noemen vijf kernpunten:

1. Zorg voor een stabiel politieke klimaat.

2. Ga voor het beste onderwijs dat zich richt op een ondernemende toekomst.

3. Schep een optimaal (fiscaal) bedrijfsklimaat voor kleine bedrijven, slimme start-ups en internationale hoofdkantoren.

4. Kom met een modern zorg- en sociale zekerheidsstelsel dat past in de nieuwe economie en neem onzekerheden zoveel mogelijk weg.

5. Neem snel maatregelen waardoor Nederland internationaal koploper wordt op het terrein van duurzaamheid; dat is niet alleen goed voor onze leefomgeving en internationale reputatie, maar het schept tegelijk nieuwe werkgelegenheid. In het bedrijfsleven wordt duurzaamheid de norm en ondernemers en landen die daarbij voorop lopen zijn de winnaars van de toekomst.