Nieuws/Binnenland

Zangeres Aafje Heynis overleden

HUIZEN - Zangeres Aafje Heynis is woensdagavond op 91-jarige leeftijd overleden in een zorgcentrum in Huizen. Met haar warme alt en diepdoorvoelde voordracht heeft ze ontelbare mensen geroerd, in Nederland en ver daarbuiten. Zij zong vanuit haar ziel.

Triomfen vierde ze in de jaren vijftig en zestig. Heynis maakte talloze plaatopnames. Voor de compilatie-cd Dank sei Dir, Herr won ze eind jaren 90 nog een gouden plaat. In het openbaar verscheen de zangeres al geruime tijd niet meer. Ze leed aan alzheimer.

Niemand kon het Erbarme Dich uit Bachs Matthäus-Passion zo puur en oprecht zingen als zij. Omdat ze het operavak omzeilde, was het geestelijke oratorium een van haar belangrijkste repertoiregebieden. Zo droeg ze onterecht, en ook tegen haar eigen zin, het stempel van evangelisatiezangeres. Gelovig was ze overigens wel. Van huis uit Nederlands Hervormd zou ze later overstappen naar de katholieke kerk, omdat ze daar meer ruimte voor aanbidding vond.

Haar muzikale terrein was breder. Ze wijdde zich ook aan de liedkunst. En legendarisch was in 1968 haar bijdrage aan de opname van Mahlers Tweede symfonie door het Concertgebouworkest onder leiding van Bernard Haitink. „Enorm eerlijk, enorm trouw aan zichzelf, aan haar talent.” Zo zou deze dirigent haar later karakteriseren. „Ze heeft nooit enig trucje gebruikt. Ze was de exponent van een echte Hollandse zangeres.”

De bescheidenheid en dienstbare houding hadden een voedingsbodem in haar eenvoudige afkomst. Ze groeide op in een onbemiddeld arbeidersgezin in Krommenie. Haar toekomst leek in de verpleging te liggen. Het was de dirigent van het lokale koor die haar zangtalent ontdekte en stimuleerde. Op 5 mei 1945, Bevrijdingsdag, zong ze Dank sei dir, Herr van Händel op straat. Later zou ze het in de kerk nog eens herhalen.

Van een conservatoriumopleiding kon pas na de oorlog sprake zijn. Aaltje Noordewier was haar lerares. In 1958 debuteerde ze bij het Concertgebouworkest, in de Altrapsodie van Brahms onder leiding van Eduard van Beinum. Het zou haar grote doorbraak betekenen. Philips had haar al van een platencontract voorzien, en haar zelfs een jaar operastudie in Italië aangeboden. Ze ging niet, bang als ze was. Heynis had alleen lagere school en sprak geen buitenlandse talen. Later had ze spijt als haren op haar hoofd dat ze nooit naar de HBS was gegaan.

Het minderwaardigheidscomplex zat diep, behalve als het om zingen ging. Daarin kon zij zichzelf volledig kwijt. „Je moet een priesteres zijn in je vak”, hield ze leerlingen voor. En: „Laat je ziel horen. Niet aan zingen denken!” Typisch een uitspraak van Aafje Heynis.

Tijdens een kerstconcert in Zaandam vroeg ze zich plotseling af: wil ik dit nog wel? Ze besloot per direct en voor iedereen onverwacht een punt achter haar carrière te zetten. Het was 1983, ze was 59. Daarna zou ze nog jaren lesgeven, vanuit een ethisch plichtsbesef dat ze haar gave moest doorgeven. Charlotte Margiono is haar bekendste leerling.