476086
Nieuws

Column: Voor extra banen hebben we slimme ondernemers nodig

Met het ouderwetse maatregelenpakket van Rutte 2 kan de hoge werkloosheid in ons land niet worden teruggedrongen. Het is nodig dat alle politieke partijen erkennen dat de politiek geen banen kan scheppen maar moet aankloppen bij het bedrijfsleven. Daarom moet politiek Den Haag alle maatregelen richten op het wegnemen van knelpunten in het MKB en het creëren van een aantrekkelijk bedrijfsklimaat voor smart ondernemers die snel inspelen op digitalisering en nieuwe technologie, en daarmee banenmotor van de toekomst zijn.

Huidige aanpak werkt niet

Recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek maken duidelijk dat het kabinet Rutte 2 er niet in slaagt om de hoge werkloosheid in ons land terug te dringen. Op dit moment telt Nederland ruim 600.000 personen die werkloos zijn, ongeveer 7 procent van de beroepsbevolking. Voor jongeren ligt dit percentage rond de 11 procent. De afgelopen jaren heeft het kabinet verschillende maatregelen genomen om de werkloosheid terug te dringen, onder meer met dure banenplannen. Daarnaast zijn er speciale subsidieregelingen ingevoerd om vijftigplussers en jongeren met een uitkering aan werk te helpen. De beleidsmakers in politiek Den Haag hebben inmiddels moeten vaststellen dat dit maatregelenpakket tot op heden nog weinig zoden aan de dijk zet.

Deze week kwam minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met de zoveelste maatregel. Hij gaat vakbonden en werkgeversorganisaties inschakelen. Daarbij is het de bedoeling te voorkomen dat mensen werkloos worden. De sociale partners moeten ervoor zorgen dat werknemers die de kans lopen om in de WW te komen, worden begeleid naar openstaande vacatures in de regio of in andere sectoren. Op zich is dit een zinvolle aanpak, maar de vraag rijst wel of deze organisaties daarvoor de geschikte instanties zijn. In de jaren tachtig en negentig heeft Nederland slechte ervaringen opgedaan met de rol van de sociale partners bij de bestrijding van de werkloosheid. Een parlementaire enquêtecommissie velde in 1993 daarover een vernietigend oordeel. Van het helpen van werklozen en mensen in de WAO aan een baan was vrijwel niets terecht gekomen.

Sommige vakbonden staan nu te popelen om weer een soortgelijke rol te mogen vervullen, vooral om langs die weg beter zichtbaar te worden en zo het afkalvende ledental te stoppen. Gelukkig heeft Asscher aangegeven dat hij daarvan geen voorstander is, ze mogen vooral adviseren. Vakbonden zijn opgericht om de belangen van hun leden te behartigen, maar zijn geen ondernemers die banen scheppen. Een toenemend aantal ondernemers dat geconfronteerd wordt met in hun ogen onredelijke eisen en stakingen, meent zelfs dat de bonden werkgelegenheid in gevaar brengen. Deze ontwikkeling maakt duidelijk dat ons poldermodel aan het afbrokkelen is, en niet meer zoals in het verleden, een bijdrage kan leveren aan meer werkgelegenheid en minder werkloosheid.

Maatregelen uit de oude doos

De hoge werkloosheid leidt er ook toe dat er van verschillende kanten maatregelen worden aangedragen waarvan in het verleden is vastgesteld dat ze niet werken en ongewenste effecten sorteren. We zetten ze hier kort op een rijtje. Volgens politieke partijen links van het midden moeten overheids- en zorginstellingen meer mensen aannemen. Daardoor kan de werkloosheid verminderen. Maar ze zien daarbij over het hoofd dat de gevolgen voor onze werkgelegenheid op termijn slecht uitpakken. Het geld om deze banen te financieren moet uit de schatkist komen en die is leeg, want Nederland heeft nog steeds een begrotingstekort. Dan moeten deze banen maar gefinancierd worden uit een belastingverhoging voor bedrijven en hogere inkomens, zo menen de voorstanders. Op dit moment behoort Nederland in Europa al tot de landen met de grootste collectieve sector en tot de kopgroep met een hoge lastendruk op arbeid. Het verder bewandelen van deze weg heeft rampzalige gevolgen. Doordat de loonkosten en winstbelasting voor bedrijven toenemen, gaan er vele duizenden banen in de marktsector verloren. Daar komt nog bij dat ons land minder aantrekkelijk wordt voor buitenlandse bedrijven om zich hier te vestigen en te investeren. We zien nu al dat ondernemers voor landen kiezen met lagere lasten. Per saldo is het eindresultaat van deze operatie minder werkgelegenheid en een hogere werkloosheid.

Ook uit de oude doos komen maatregelen als arbeidstijdverkorting en VUT-regelingen. Het kenmerk van deze maatregelen is dat daarmee geen nieuwe werkgelegenheid wordt gecreëerd, maar dat het de bedoeling is de werkloosheid wat ‘eerlijker’ te verdelen. Ervaringen uit het verleden in zowel Nederland als in andere landen laten zien dat deze verdeling juist banen kost. Deze lapmiddelen leidden niet alleen tot kapitaalvernietiging in het bedrijfsleven, maar ook tot tekorten aan arbeidskrachten in bepaalde bedrijfssectoren. Een ander idee dat uit de mottenballen wordt gehaald, is het zogenoemde basisinkomen. In eerdere columns hebben we zowel gewezen op de onbetaalbaarheid als de negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid.

Ondernemers scheppen banen

Het wordt hoog tijd dat alle politieke partijen erkennen dat Nederland voor extra banen bij ondernemers moet aankloppen. Daar ligt de enige oplossing. Voor nieuwe werkgelegenheid moet ons land het vooral hebben van kleine en slimme startende bedrijven. De hoogste banencreatie zien we bij ondernemers die adequaat inspelen op digitalisering en nieuwe technologie. Deze zogenoemde smart ondernemers spelen een hoofdrol bij kansrijke investeringen in de wereld van het internet, de maakindustrie, klimaat en milieu, de modernisering van de zorgsector, maar ook het onderwijs. Maar in vergelijking met andere landen is het bedrijfsklimaat voor deze ondernemers in ons land niet goed genoeg. De belangrijkste knelpunten zijn de hoge werkgeverslasten die kunnen oplopen tot circa 30% van het brutoloon. In het MKB is deze lastendruk samen met de lange doorbetaling bij ziekten en inflexibele (cao) arbeidscontracten een struikelblok om mensen in vaste dienst te nemen. Smart ondernemers lopen daarnaast op tegen bureaucratische en verouderde overheidsregelingen die innovaties belemmeren. Ook door een  gebrek aan voldoende start- en doorgroei kapitaal wordt de opmars van deze banenmotor afgeremd.

Als politiek Den Haag extra banen wil scheppen, dan moeten alle maatregelen gericht zijn op het creëren van een optimaal bedrijfsklimaat voor banenscheppende slimme ondernemers. Het is ook nodig de knelpunten weg te nemen waardoor MKB-werkgevers terughoudend zijn met het aannemen van mensen die werk zoeken. Tegelijk moet Den Haag voorkomen dat er nieuwe job killers worden geïntroduceerd, zoals maatregelen die de groei van zzp’ers beperken, terwijl we ze juist hard nodig hebben. Volgens een rare ambtelijke zienswijze worden ze als een fiscale kostenpost gezien waarop je kunt bezuinigen. Daarbij wordt volledig voorbij gegaan aan het feit dat het gaat om ondernemers die hun eigen werk scheppen en belastingen aan de schatkist afdragen.