481617
Buitenland

Voormalig bondskanselier Schmidt overleden

BERLIJN - Staatsman, vaderfiguur en kettingroker. Zo herdenken politici in Duitsland en de rest van Europa oud-bondskanselier Helmut Schmidt. De sociaaldemocraat die West-Duitsland door oliecrises, extreemlinks terrorisme en de dieptepunten van de Koude Oorlog leidde, overleed dinsdag in zijn woonplaats Hamburg. Hij werd 96 jaar oud.

De huidige generatie leiders kwam woorden tekort om Schmidts daadkracht en politiek inzicht te omschrijven. Zijn partijgenoot van de SPD Frank-Walter Steinmeier, de minister van Buitenlandse Zaken, noemde Schmidt een "mentor van de Duitsers". "Hij was een groot staatsman, tot aan zijn laatste sigaret." Ook leiders van andere partijen loven de man die tussen 1974 en 1982 de West-Duitse regering leidde. "Schmidt werd groot door crises die hij klein maakte, tegenwoordig is de politiek vaak klein en maakt ze de crises groot", zei bijvoorbeeld leider van de liberale FDP Christian Lindner.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel eerde haar voorganger als een "politiek instituut". Duitsland is Schmidt erg veel dank verschuldigd, zei Merkel. De oud-bondskanselier van de Bondsrepubliek, die destijds alleen West-Duitsland omvatte, heeft met zijn standvastigheid zware beproevingen doorstaan, zei de christendemocratische Merkel. Volgens haar is er door de jaren heen"een grote genegenheid" voor Schmidt gegroeid.

'Groot verlies'

Premier Mark Rutte noemde Schmidts dood "een groot verlies voor Duitsland" en memoreerde het scherpe besef dat hij had van de "historische verantwoordelijkheid van Duitsland in het naoorlogse Europa". De Duitse president Joachim Gauck roemde Schmidt als "een man van daad, helder denken en het vrije woord".

Over de plaats van Duitsland in Europa had Schmidt zelf duidelijke ideeën. Hij was een groot voorstander van Europese samenwerking en onderhield uitstekende banden met Frankrijk en in het bijzonder met de Franse president Valéry Giscard d'Estaing, die in hetzelfde jaar als Schmidt aan de macht kwam.

Ten opzichte van Oost-Duitsland zette de bondskanselier de ontspanningspolitiek van zijn voorganger Willy Brandt voort. Hij was een drijvende kracht achter onderhandelingen die de NAVO over ontwapening voerde met het communistische Warschaupact en steunde ook het omstreden "dubbelbesluit". Dat hield in dat het Westen enerzijds in gesprek ging met het communistische blok, maar tegelijkertijd kernwapens in West-Europa plaatste, omdat de Russen in Oost-Europa hetzelfde hadden gedaan.

Zijn leven lang bleef Schmidt zich direct en indirect met de politiek bemoeien, onder meer in zijn rol als uitgever van weekblad Die Zeit. Hij was een veelgevraagd commentator. In praatprogramma's werd steevast een uitzondering op het rookverbod voor hem gemaakt, zodat hij met een mentholsigaret in de hand zijn licht over de toestand kon laten schijnen.

Wie was Schmidt? Lees hier het achtergrondverhaal Als roker boven de wet