Nieuws

Misbruikzaak kerk pakkend verfilmd

Venetië is in meer dan één opzicht het hol van de leeuw voor ‘Spotlight’. Deze  Amerikaanse speelfilm richt opnieuw de schijnwerpers op de vele misbruikzaken die jarenlang door de Rooms-Katholieke kerk onder het tapijt werden geveegd. ,,Ik hoop dat Rome zal reageren. Maar ik denk eigenlijk van niet”, zegt regisseur Tom McCarthy.

McCarthy liet zich ondervragen op het Lido, waar zijn bijzonder pakkende film donderdagavond in première ging. Hij verfilmde in ‘Spotlight’ de manier waarop een groepje onderzoeksjournalisten van de Boston Globe zich begin deze eeuw vastbeten in een misbruikzaak die steeds groter bleek. Daartoe aangezet door een inspirerende nieuwe hoofdredacteur.

Schokkend

Uiteindelijk wisten de journalisten niet alleen bevestigd te krijgen dat enkel in het bisdom Boston al zeker 87 priesters zich herhaaldelijk schuldig hadden gemaakt aan seksuele handelingen met minderjarigen. Minstens zo schokkend was dat zij bewijzen hadden dat de kerkelijke leiding van vrijwel al deze zaken wist. Slachtoffers werden door de kerk al decennia lang met een schamele schikking monddood gemaakt, schuldigen werden simpelweg overgeplaatst naar een andere parochie. Waar zij meestal ook hun handen niet thuis konden houden.

De opzienbarende onthullingen van de Boston Globe vormden in 2002 het topje van de ijsberg. Niet alleen in Amerika, maar ook in veel andere landen bleek de doofpot-methode van de Katholieke kerk nét zo structureel als het misbruik. Geen wonder, want goed onderbouwde schattingen geven aan dat zo’n 6 procent van de priesters zich aan zulke praktijken schuldig maakten.

Nieuw zijn die cijfers niet, maar ‘Spotlight’ plaatst ze in een aansprekende filmische context. ,,Dat is de kracht van dit medium”, zegt hoofdrolspeler Mark Ruffalo tijdens een interview in Venetië. ,,Zo krijgen de kille feiten opnieuw een menselijk gezicht.”

Watergate

De sterke focus op het journalistiek handwerk in ‘Spotlight’ doet onvermijdelijk denken aan ‘All the president’s men’ (1976), over de Watergate-affaire die door twee vasthoudende journalisten werd aangezwengeld. Speelden destijds Robert Redford en Dustin Hoffman de gedreven reporters, nu bijten onder andere Michael Keaton, Mark Ruffalo en Rachel MacAdams zich vast in hun onderwerp.

Michael Rezendes (Mark Ruffalo) weet daarbij uiteindelijk het vertrouwen te winnen van Mitchell Garabedian (Stanley Tucci), de advocaat van de meeste misbruikslachtoffers. Langzaam wordt duidelijk dat veel mensen in het overwegend Katholieke Boston al jaren weten dat er iets niet in de haak is. Alleen  is de invloed van de kerk zó groot is, dat iedereen altijd wegkijkt. Oók de politie en de rechterlijke macht. In de woorden van Garabedian: ,,It takes a village to raise a child, but it takes also a village to abuse one”.

Essentieel

,,Dat is voor mij ook het grotere thema van de film”, zegt regisseur Tom McCarthy. ,,Grote instituten en de mensen die er werken, kijken niet graag kritisch naar zichzelf. Of het nu om de kerk gaat, om een bank of om een overheidsinstelling. Onafhankelijke, professionele journalistiek is daarom een essentieel onderdeel van onze democratie.”

,,Het stemt me triest dat aan die controlerende functie steeds meer wordt getornd”, besluit Mccarthy. ,,Op lokaal niveau is onderzoeksjournalistiek vrijwel verdwenen, zeker in Amerika.  Al zijn er natuurlijk altijd mensen die daar weer van profiteren. Voor corrupte figuren in de plaatselijke politiek zijn dit gouden tijden.”