Nieuws/Binnenland

35-jarige kampioen geen uitzondering meer

Topsporter kan langer mee

Met 35 jaar is Australian Open-winnaar Roger Federer in de tenniswereld een bejaarde. In de finale versloeg hij gisteren de vijf jaar jongere Spanjaard Rafael Nadal. Deskundigen staan versteld van deze prestatie, maar voorspellen ook dat we vaker dit soort ’oude’ kampioenen op podia zullen zien staan.

Roger Federer sjokt na de winst ontspannen naar het podium om de beker in ontvangst te nemen. Daar waar zijn meeste leeftijdsgenoten het tenniscourt voor de tribune hebben ingewisseld, verlaat Federer het tennisveld met racket én beker. De prestatie is bijzonder, vertelt hoogleraar coördinatiedynamica aan de Vrije Universiteit (VU) Peter Beek. Sporters van 35 hebben doorgaans een ’lichaam dat op zijn retour is’, de aftakeling is ingetreden. De kans op blessures is groter en het lijf heeft meer tijd nodig om te herstellen, legt hij uit. Daarom haken veel topsporters na hun dertigste af.

Federer schaart zich met deze prestatie in een rijtje topsporters die op latere leeftijd het hoogste podium beklimmen. Zo stopt Edwin van der Sar in 2008 op 37-jarige leeftijd nog een beslissende penalty voor zijn ploeg Manchester United in de Champions Leaguefinale tegen Chelsea.. De Amerikaanse wielrenner Chris Horner weet op 41-jarige leeftijd in 2013 zelfs de Ronde van Spanje op zijn naam te zetten. Overigens is Federer met 35 niet de oudste winnaar van de Australian Open, dat is de Australiër Ken Rosewall, die in 1972 op 37-jarige leeftijd wint.

Hoe kunnen dit soort oudere topsporters nog zo’n prestatie leveren? Door een combinatie van factoren, legt Beek uit. Voor veel topsporters ligt hun piekmoment rond de 25 jaar, dan is het lichaam doorgaans volgroeid en is de ’aftakeling’ nog niet ingetreden. Oudere topsporters moeten hun lichamelijke aftakeling compenseren. Tennisser Federer is bijvoorbeeld technisch en tactisch gezien een volmaakte speler. Hoewel ook hij afgelopen maanden worstelde met een hardnekkige knieblessure.

Jos Geijsel werkte 15 jaar lang als topsportfysioloog onder meer bij Ajax. Leeftijd van een sporter zegt lang niet alles, merkt hij uit ervaring. Federer kan formeel wel 35 jaar oud zijn, de biologische leeftijd van zijn ’gestel’ kan lager liggen. „Het ene lichaam takelt eerder af dan het andere.” Maar dan nog is de prestatie van zowel Federer als Nadal groots, zegt Beek. Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat het piekmoment voor een tennisser tussen gemiddeld tussen de 23 en 25 jaar ligt.

Is er sprake van een trend waarbij kampioenen steeds ouder worden? Geijsel denkt van wel. „Mensen kunnen langer mee. Ik denk dat we vaker dit soort prestaties zullen zien.” Beek is wat terughoudender. Wel zou het tegenwoordig voor oudere sporters ’relatief gemakkelijker’ moeten zijn om topprestaties te leveren, denkt hij. De begeleiding is veel beter. Er is meer kennis over voeding en noodzakelijke rust, zodat het lichaam zich optimaal kan herstellen na een fysieke inspanning.

Federer zal wel nog even moeten blijven tennissen om de Zweed Oscar Swahn te overtreffen. Hij was 72 toen hij op de Spelen in Antwerpen (1920) goud won als schutter.