Nieuws/Binnenland

Filmpubliek over hele wereld geraakt door Barry Jenkins’ drama Moonlight

Maanlicht maakt zwarte jongens blauw

Moonlight wordt wereldwijd bejubeld en maakt eind februari kans op acht Oscars, waaronder die voor Beste Film. Uniek voor een zwarte film, zoals regisseur Barry Jenkins zijn drama zelf bestempelt. „Misschien dat we over 2000 jaar geen dergelijk label meer nodig hebben, maar nu ben ik blij dat het er is.”

Plan B Entertainment

Plan B Entertainment

Op het filmfestival van Rotterdam waar hij een uitverkochte masterclass geeft, wordt Barry Jenkins gestalkt door buitenlandse media. Van Japan tot Duitsland tot Amerika wil men weten wat de filmmaker vindt van alle nominaties voor Moonlight, een baanbrekend drama over een opgroeiende zwarte jongen in Miami die worstelt met zijn identiteit.

Wat is het mooiste compliment tot nu toe?

„Francis Ford Coppola schreef me een mail. Kort was die, maar buitengewoon aardig. Ik ga zijn letterlijke woorden niet delen, maar dat de maker van The Godfather mijn film A) had gezien, en B) er zo door was geraakt, daar kan ik nog steeds nauwelijks bij.”

Welke van de acht Oscar-nominaties zou u het liefst verzilverd zien?

„Gevaarlijke vraag... Beste Film dan toch. Niet omdat het dé prijs is, maar omdat die de eer het beste spreidt. Ik heb deze film natuurlijk niet in mijn eentje gemaakt. Hoe ze überhaupt gaan kiezen is me een raadsel. Het is niet eens appels en peren vergelijken, het is een hele fruitmand!”

Even vooruit spoelend naar de ceremonie, hoe zit u erbij 26 februari?

„Ik houd niet van ceremonies. Ik heb niet eens naar de nominaties gekeken afgelopen week, mijn assistent schoof een briefje onder de deur door. Die afkeer heb ik sinds mijn diploma-uitreiking op de filmacademie; die avond zelf was ik extatisch, maar de ochtend erna werd ik wakker met de realisatie dat ik werkeloos was. De ochtend na de Oscars word ik wakker met een blanco pagina voor mijn neus. Moet ik weer helemaal opnieuw beginnen.”

U hebt de projecten straks wel voor het uitkiezen.

„Dat zal wel meevallen. Maar natuurlijk heb ik met deze erkenning meer mogelijkheden om te maken wat ik wil. Niet met dezelfde toon, maar wel met dezelfde stem.”

Welke stem is dat precies?

„Ik focus op de interne belevingswereld van karakters en kies dan de vorm die daarbij past. Filmkaders liggen veel te vast. Een horrorfilm ziet er zus uit, een liefdesdrama zo. Whatever, denk ik dan, ik wil weten hoe de hoofdpersoon zich voelt. Voice-over vermijd ik, dat is een te lui cinematrucje. In Moonlight gaat hoofdpersoon Chiron juist steeds minder praten. Gedwongen in het keurslijf van de maatschappij verliest hij zijn eigen stem. ”

Toen pas volgde de vorm?

„Bij een film over een arm zwart jochie dat opgroeit in een achterbuurt bij zijn alleenstaande, verslaafde moeder, denk je aan handheld camera. Direct, rauw. Maar dat past niet bij Chiron. En dus kijkt hij af en toe recht in de camera, draaien we vervolgens 180 graden en zien we de wereld door zijn ogen. Zo krijg je het gevoel middenin de film te zitten. Hetzelfde met het geluid; dat verplaatst zich door de ruimte, met de kijker als middelpunt.”

U noemt Moonlight een zwarte film. Is die sticker nodig?

„Spike Lee was lang als enige belast met het laten zien van ’de complete zwarte ervaring’. Twintig jaar wás hij de zwarte cinema. Nu heb ik meer vrijheid om niet alleen een zwarte film te maken, maar óók een film over opgroeien in Miami, over een jongen die misschien homoseksueel is, wiens moeder verslaafd is aan drugs, snap je? Over 20 jaar zetten filmmakers van wie we nu nog nooit hebben gehoord, mij in de schaduw met hun avontuurlijke werk. Dan bestaat zwarte film nog steeds. De geschiedenis heeft wel uitgewezen dat verandering langzaam gaat. Misschien dat we over 2000 jaar eens opnieuw kunnen kijken.”

Zou u liever in die verre toekomst films maken?

„Nee. Mijn huidskleur is namelijk ook een voorrecht. Hoe ik de wereld beleef als zwarte man, geeft mijn werk het gevoel, de sfeer, de toon die het heeft. Ik ben heel trots op wie ik ben en hoe dat doorklinkt in mijn werk.”

Welk doel had u voor ogen met Moonlight?

„Ik wilde dat zoveel mogelijk mensen ’m zouden zien. En dan heb ik het niet zozeer over kwantiteit, maar over ras en seksuele voorkeur. Dat-ie niet alleen mensen zou aanspreken zoals je in de film zelf ziet, namelijk zwart en/of homo, maar ook mensen ver daarbuiten. Ik wilde laten zien dat je in verschillende werelden en culturen éénzelfde gevoel kunt delen. Dat is het mooiste aan dit medium. In die zin is Moonlight mijn hommage aan de cinema.”

Bekijk meer van