Nieuws/Binnenland

Mooie cijfers voor Nederlandse grootbanken verwacht

Topjaar met lage rente

AMSTERDAM - De lage ECB-rente leek een jaar geleden een rampjaar in te luiden voor Nederlandse banken. Door de opgebloeide economie, massale huizenjacht en verlaagde spaarrente pakte dit heel anders uit.

Toen de Europese Centrale Bank (ECB) in maart de depositorente voor het stallen van geld in Frankfurt nog eens verder verlaagde, naar -0,4%, leek de bijl definitief gezet in het verdienmodel van banken. Door het platgeslagen verschil tussen de rente op kortlopende en langlopende leningen (de yieldcurve) kon er immers nauwelijks nog iets verdiend worden, jammerden vele bankiers.

Maar de kwartaal- en halfjaarcijfers schetsten een heel ander beeld. Omdat een winstwaarschuwing over de laatste drie maanden is uitgebleven, verwachten analisten en beleggers dan ook dat de Nederlandse grootbanken mooie jaarcijfers presenteren.

„ Misschien is het effect van de lage rente wel overschat”, blikt Arnoud Boot, hoogleraar ondernemingsfinanciering en financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam, terug op de onheilspellende vooruitzichten van een jaar geleden. „De vier grootbanken hebben met hun grote hypotheekportefeuilles nog altijd langlopende balansen. De oude hypotheken, die voor een hogere rente zijn afgesloten, gaan er de komende jaren uitlopen. Dit zal negatieve gevolgen hebben voor de winstgevendheid van banken.”

Naast de run op nieuwe hypotheken door de lage rente, werden de winsten bij veel banken het afgelopen jaar ook gestuwd door klanten die hun oude hypotheek vervroegd aflosten of voor een lagere rente over sloten. Nu de woningmarkt opdroogt en huizenprijzen zijn opgelopen, is het niet waarschijnlijk dat er nog een jaar veel verdiend kan worden aan oversluitingen en boeterentes. „Die opbrengsten zullen in 2017 dan lager uitvallen”, voorspelt Dick Korf van accountants- en advieskantoor KPMG.

De spaarrente vormde een tweede knop voor banken om hun winstgevendheid op peil te houden. Bij ING, ABN Amro en Rabobank krijgen zakelijke spaarders boven een miljoen in 2016 inmiddels helemaal geen rente meer. Op de spaarboekjes van consumenten halveerde de rente in een jaar tijd, van 0,6% naar 0,25%. Een benadering van het nulpunt op de spaarrentes lijkt te zijn afgewend nu de ECB de rente niet verder verlaagd en lijkt na te denken over een verhoging.

Volgens Boot verandert dit niets aan de uitdaging waar Nederlandse banken moeilijk aan kunnen ontsnappen: „Als de langlopende balansen niet veranderd worden in kortlopende, lopen de banken vroeg of laat tegen strengere internationale regelgeving met hogere kapitaalseisen aan.”

Tegelijkertijd moeten banken de komende jaren enerzijds grote reserveringen plegen voor enorme reorganisaties en anderzijds investeren in digitalisering en innovatie, stelt Boot: „Tot aan de financiële crisis kwam het geld gratis binnen. Dit zorgde ervoor dat banken kampen met grote kosten, vooral door decennia oude technologie. Omdat hier pas laat op is geacteerd, moeten veel banken nu alles tegelijk doen.”

Van de Nederlandse grootbanken publiceert ING donderdag als eerste de cijfers over 2016. ABN Amro opent de boeken op 15 februari, een dag later gevolgd door Rabobank. SNS Bank, sinds de jaarwisseling de Volksbank, maakt op 23 februari de rij compleet.