Nieuws/Binnenland

Opinie Wouter de Winther

Verkiezingsdebat stelt teleur

Wouter de Winther

Wouter de Winther

De Telegraaf

Wouter de Winther

Wouter de Winther

De Telegraaf

Al weken wordt er door de politieke fans toegeleefd naar het eerste lijsttrekkersdebat, te zien op 26 februari op RTL. Helaas voor het tv-station; het eerste verkiezingsdebat had afgelopen donderdag al plaats. Alle ballen van de oppositie gingen richting de VVD, lijsttrekker Mark Rutte in het bijzonder. De premier moet immers ’onttroond’ worden. Het is de liberalen slecht bevallen. Ard van der Steur had geen kans, zo werd beweerd, omdat de oppositie haar mening al voor het debat klaar had. Hypocriet, want de VVD had zelf ook vooraf al besloten dat het einde oefening was voor de wankele minister. Waarom zou je de kiezer serieus nemen?

Fraai was het niet. Maar als het dan toch een verkiezingsdebat was, laat het dan ook als zodanig beschouwd worden.

De VVD verloor een minister die eigenlijk nooit minister had mogen worden. Voorman Rutte moet bij een volgend kabinet op zoek naar een beter klankbord bij de selectie van kandidaat-bewindslieden. De volgende rel, dit keer over de gebrekkige aansturing van de Belastingdienst door staatssecretaris Eric Wiebes, is immers al weer losgebarsten.

De urenlange vergadering bleek overigens ook een worsteling voor de PvdA, hoewel een debuut maken over een ingewikkelde zaak voor kersvers fractievoorzitter Attje Kuiken natuurlijk geen gemakkelijke opgave was. Haar baan is vooralsnog tijdelijk, want als de PvdA verkiezingen zwaar verliest, dan komt Lodewijk Asscher haar vervangen.

Mocht de uitslag meevallen en de PvdA gaan meeregeren, dan lijkt Asscher gewoon vicepremier te blijven. Ook dan komt er hoogstwaarschijnlijk een andere fractievoorzitter.

Pikant is dat oud-leider Diederik Samsom intussen achter de schermen Asscher met advies terzijde staat. Hij houdt nieuwe banen nog af, want een ministerschap lonkt, zo wordt in hoge PvdA-kringen gefluisterd.

Terug naar het Van der Steur-verkiezingsdebat. SP-leider Emile Roemer heeft het imago van de goedlachse Brabander definitief van zich afgeworpen. Het lijkt erop dat het beeld van een Boze Roemer, die op verkiezingsposters aankondigt te willen Knokken, twijfel over diens leiderschap weg moet werken. En het moet gezegd: Roemer stelde in het debat niet teleur. Hij leek zich goed te hebben voorbereid, iets wat eerder juist zijn zwakke plek bleek. Het is afwachten of het ’geknok’ overeind zal blijven als het in debatten over de centen gaat.

D66-leider Alexander Pechtold toonde zich opnieuw een kundig debater, maar slaagde er net als CDA-voorman Sybrand Buma niet in om premier Mark Rutte in het nauw te brengen. De christendemocraat was gedurende het antwoord van de minister-president wel voortdurend bezig om bij collega’s als Geert Wilders en Jesse Klaver te verkennen wat de volgende slag in de aanval kon zijn.

Die kwam er niet, want nadat Ard van der Steur zijn afscheidsverklaring op las, werd het debat geschorst. Inmiddels is duidelijk dat het niet meer wordt afgemaakt, hoewel in de vergadering door oppositiepartijen wel openlijk werd getwijfeld aan de betrouwbaarheid van de minister-president.

Bij de oppositie wordt de reden hiervoor in eerste instantie bij de coalitie gelegd; die zou een continuering van het debat waarschijnlijk tegenhouden. Maar ook wordt toegegeven dat men vreest dat de VVD zou stellen dat de oppositie zo opportunistisch bezig is. Die veronderstelling snijdt hout. De poging om de premier en zijn partij te beschadigen lag er wel erg dik bovenop. De vertoning doet bij de liberalen stemmen opgaan om het eerste RTL-debat over te slaan, nu er straks niet tegen drie maar mogelijk vijf aspirant-premiers moet worden gestreden. Een week later is immers ook al een debat voorzien.

Donderdag was slechts een bijrol weggelegd voor Geert Wilders. Toch wist hij een pakkende opsomming te geven wat er bij de VVD allemaal is misgegaan. Nieuw was het niet, ontluisterend was het wel. Wilders vergeleek Rutte met Don Corleone uit de trilogie The Godfather. Bekend is dat de premier een sublieme imitatie van 50Plus-voorman Henk Krol op afroep beschikbaar heeft, maar hem aan het hoofd achten van een maffiafamilie doet vooral op de lachspieren werken.

Het beeld blijft wel hangen en dat zal ongetwijfeld ook gebeuren als Wilders bij televisiedebatten straks opnieuw in de trukendoos van metaforen graait. Ze worden bij het grote publiek misschien nog wel beter gewaardeerd dan de botte beledigingen waar de PVV’er soms in grossiert.

Maar veelzeggend: als Wilders spreekt, let de hele Kamer op en grinnikt de publieke tribune. Dat krijgen maar weinig politici voor elkaar. Hoe zou dat straks gaan in de Nederlandse huiskamers als de lijsttrekkers in televisie-uitzendingen de degens kruisen?

De eerste signalen van het verkiezingsdebat in de Tweede Kamer zijn slecht nieuws voor de partijen die nog steeds achterlopen op de koplopers PVV en VVD. In de peiling van Maurice de Hond bleek zondag dat er geen (!) virtuele zetel van eigenaar was gewisseld; bij de poll van EenVandaag kreeg de PVV er twee en zelfs de VVD er één bij. De publicitaire rampweek voor de liberalen kon de kiezer zo te zien niet boeien.

Voor de strijd om het Torentje moeten de meeste oppositiepartijen hun strategie dus nog eens heroverwegen.