60336
Binnenland

John van den Heuvel

Pak makers van wraakporno aan

Op het gevaar af dat u het inmiddels wel heeft gehad met de commotie over de filmpjes van Patricia Paay, wil ik er toch nog een paar woorden aan wijden. Het is nogal verbazingwekkend hoeveel mensen vinden dat Paay alle ellende over zichzelf afriep door zich in zo’n positie te laten filmen. Alsof iemand wordt verweten een fiets te kopen, terwijl iedereen toch heel goed weet dat de kans reëel is dat die ooit wordt gestolen. Het gáát er helemaal niet om of Patricia Paay er maar rekening mee moest houden dat dit soort filmpjes ooit zouden opduiken. Hier is van belang dat het simpelweg verboden is compromitterend beeldmateriaal, dat in de privésfeer is gemaakt, zonder toestemming te verspreiden en publiekelijk te maken. Door dit toch te doen, nota bene door een veel bezocht mediaplatform als GeenStijl, is een grens zwaar overschreden. Zowel strafrechtelijk als moreel.

Helaas staat de situatie waarin Patricia Paay nu verkeert niet op zichzelf. In Nederland worden dagelijks mensen gechanteerd met pikante opnamen, die ze ooit in de relatiesfeer lieten maken. Vooral jongeren laten zich soms gaan voor webcams, met alle gevolgen van dien. Er zijn meerdere gevallen bekend van meisjes en jongens die in grote geestelijke nood raakten of zelfs zelfmoord pleegden omdat pikante beelden van hen ongewild verschenen op internet.

Nu zal het bij Patricia Paay niet zo’n vaart lopen, hoewel ze er afgelopen week behoorlijk doorheen zat. Moedig deed ze bij Eva Jinek haar verhaal en gelukkig zijn er enkele mensen om haar heen die hulp bieden. Geen enkele schadevergoeding compenseert het leed dat haar en haar familie is aangedaan. Maar degenen achter het publiekelijk maken van de mogelijke wraakporno horen zich te verantwoorden. De anonieme eerste verspreider moet dan nog wel worden opgespoord.

De wijze waarop politie en Openbaar Ministerie de zaak tot nu toe oppakten, is niet hoopgevend. Ook daarin is de zaak van Patricia Paay niet uniek. Ze moest met haar advocaat dagenlang bidden en smeken om haar verhaal te kunnen doen en bewijsmateriaal te leveren. Heel veel slachtoffers van wraakporno of sexting (het verspreiden van seksueel getinte filmpjes via de telefoon of sociale media) hebben het gevoel niet serieus te worden genomen als ze aangifte doen. Ze worden afgepoeierd of met een kluitje het riet in gestuurd.

Hopelijk is de zaak van Patricia Paay voor de politietop aanleiding te bewijzen dat het ook anders kan. Het is ook een uitgelezen kans een voorbeeld te stellen voor al degenen die zich aan hetzelfde wangedrag schuldig maken. Het internet wordt sowieso steeds meer misbruikt voor zedendelicten. Cybercrime evolueert en krijgt steeds meer uitingsvormen, terwijl wetgever en misdaadbestrijders op veel fronten achterblijven. Tot nu toe is degene die rechtmatig toegang heeft tot (porno)bestanden op telefoon of computer en die voor zichzelf of een ander kopieert, niet strafbaar. Dat is een lacune in de wet. Het strafbaar stellen van wraakporno is een van de stappen die versneld moeten worden genomen.

De pikante filmpjes van Patricia Paay waren ook nog onderwerp van gesprek op een speciale studiedag, die de Nationale Politie woensdag organiseerde in Apeldoorn. Niets menselijks is ook misdaadbestrijders vreemd. Iedereen die er iets toe doet in opsporingsland was van de partij. Korpschef Erik Akerboom opende de themadag CSI-Nederland en liet een voorproefje zien van hoe ook opsporingsmethoden evolueren. Een plaats van een delict kan voortaan ook met een virtualrealitybril in beeld worden gebracht, waardoor onderzoekers op afstand kunnen meekijken.

De hele opzet van de studiedag bewees dat er een nieuwe generatie rechercheurs aankomt, die staat te popelen hedendaagse technieken te gebruiken bij het oplossen van misdrijven. De ouderwetse rechercheur met gleufhoed en regenjas, die we kennen van series als Baantjer, sterft steeds meer uit. Boeven vang je niet meer uitsluitend met telefoontaps, afluistermicrofoons in huizen en auto’s of peilzenders. Jonge speurneuzen begrijpen veel beter hoe bijvoorbeeld sociale media kunnen worden ingezet bij het bestrijden van misdaad.

De zestigplus-politieman, die opgebrand hunkert naar een vervroegd uittreden, hoef je daar niet meer mee te vermoeien. Veel recherche-afdelingen, waar traditioneel ouderen werken omdat de doorstroom bij de politie gering is, staan de komende jaren voor een enorme uitdaging. Een grote groep rechercheurs gaat met pensioen, maar dat hoeft geen nadeel voor de opsporing te zijn. Veel jonge high potentials bij de politie kunnen niet wachten om met nieuwe techniek en tactiek de misdaad te lijf te gaan. Het betekent wel dat het rechercheapparaat anders georganiseerd moet worden en dat kwaliteit in plaats van anciënniteit de doorslag moet geven bij het werven van nieuwe medewerkers.

Te lang was de recherche een plek waar politiemensen die geen zin meer hadden in straatwerk plichtmatig hun jaren sleten. Kennis en opleiding moeten leidend zijn bij de recherche nieuwe stijl. CSI-Nederland bewees woensdag dat de Nederlandse politie dan tot veel in staat is.

Reacties of tips? Mail naar:

jvdheuvel@telegraaf.nl