Nieuws/Binnenland

Doorrekening partijprogramma’s geeft politici en spindoctors munitie

’t Spinnen kan beginnen

ANP

De dag dat het CPB de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s presenteert is voor de meeste partijen het startschot om de confrontatie met elkaar aan te gaan. Politieke kopstukken zullen elkaar met deze cijfers over zaken als koopkracht, werkgelegenheid en staatsschuld de komende weken om de oren slaan. De strijd begon gisteren al voordat de cijfers bekend waren gemaakt.

ANP

Het eerste sms-je komt op de Telegraafredactie binnen om 10.07 uur, ruim een halfuur voordat het Centraal Planbureau zijn rapport officieel aan de media presenteert.

„Pagina 263, 5e bullet” leest het. Een spindoctor van een politieke concurrent wijst erop dat het CDA van plan is om de aftrekbaarheid van de hypotheekrente de komende vier jaar aan te pakken. En dat terwijl partijleider Sybrand Buma juist bij de onthulling van zijn verkiezingsprogramma had gezegd dat er niets aan bestaande regels zou veranderen.

Een CDA-woordvoerder haast zich vervolgens om journalisten erop te wijzen dat de passage ’niets nieuws’ zou zijn, want het CDA streeft al jaren naar een vlaktaks, die deze aanpassing tot gevolg zou hebben.

Hij is niet de enige politieke junk die zich laat gelden. Als journalisten een plekje zoeken in de Nieuwspoortzaal voor het verhaal van het CPB, zijn verschillende spindoctors en politici ineens als beren op zoek naar journalistieke honing.

Kijk eens aan, daar is een D66-Kamerlid dat ineens vriendjes wil worden. „Aha”, fluistert ze als de PvdA achter het spreekgestoelte de eigen doorrekening toelicht. „De PvdA houdt zich niet aan de klimaatdoelen van Parijs!”

Achter in de zaal moet de PvdA het ook ontgelden. Wanneer Kamerlid Henk Nijboer trots vertelt welke cadeaus zijn partij voor Nederland in petto heeft, klinkt achterin ineens luidruchtig gebulder. Een groepje VVD’ers en D66’ers lacht hem uit, voor het oog en oor van alle journalisten aan wie het PvdA-verhaal net verkocht moet worden.

Even later klinkt gekir vanuit SP- en GroenLinks-hoek. In een grafiekje waarin Nijboer probeert te laten zien hoe zijn partij zorgt voor minder ongelijkheid, zijn wel VVD, CDA, CU en D66 afgebeeld, maar SP en GroenLinks weggelaten. Toevallig scoren zij in het staatje een stuk beter dan de PvdA. Met het opstappen van Diederik Samsom lijkt het ’eerlijke verhaal’ bij de PvdA dus ook vergeten.

Het zijn nog maar de inleidende beschietingen, want de echte partijkanonnen laten zich deze middag niet zien. D66-voorman Alexander Pechtold is de enige lijsttrekker die zelf het verhaal vertelt, andere partijen hebben hun financieel specialist naar voren geschoven.

Pechtold houdt zijn kruit richting de concurrentie nog droog. Hij deelt zelfs complimenten uit aan de VVD voor de voorgestelde lastenverlaging, aan het CDA voor de goede koopkrachtcijfers en aan GroenLinks voor de klimaatdoelen. „Voor D66 biedt het de komende jaren alle ruimte voor samenwerking”, grijnst de D66-leider. Opletten dus, of deze vriendelijkheid de komende weken de voorbode is van een aanstaande coalitie.

Hoewel er achter de schermen dus volop gespind wordt over de zegeningen van de eigen club en de tekortkomingen van de ander, houdt men het publiekelijk netjes. Vragen van het journaille worden moeiteloos afgewimpeld door de Kamerleden die hun doorrekening toelichten. Want echt lastige keuzes hoefden de partijen dit keer niet te maken; de economie groeit en er was genoeg financiële ruimte om de belangrijkste wensen in vervulling te laten gaan. En uiteraard heeft iedere partij zo zijn eigen stokpaardjes er in kunnen fietsen, om het programma herkenbaar te houden voor de eigen achterban.

Een verminderde koopkracht voor mensen in de bijstand is helemaal niet onfatsoenlijk, vindt de VVD. „De overheid staat klaar voor mensen die echt niet aan een baan komen”, belooft Kamerlid Mark Harbers.

Zet de SP zich niet buitenspel door de houdbaarheid van de overheidsfinanciën met haar dure wensenlijstje volledig buiten beschouwing te laten? Welnee, vindt de SP. „Dit geeft lucht aan mensen”, zegt parlementariër Renske Leijten.

Tomaten

Het pleidooi om een verpakkingsbelasting in te voeren, is volgens GroenLinks hartstikke logisch. Kamerlid Grashoff maakt zich boos over de manier waarop tomaten worden aangeboden bij ’s lands kruideniers. „Vroeger kon dat in een papieren zak. Nu zit er plastic omheen.” Alle reden voor een taks! Twee miljard moet het opleveren.

En dan is er nog de ChristenUnie. De partij pleit ervoor om de maximumsnelheid te verlagen naar 120 kilometer per uur. Het zou de verkeersveiligheid verbeteren, hoewel onderzoeken dat niet eensluidend concluderen. Zelf rijdt Kamerlid Carola Schouten nu ook gewoon 130, geeft ze lachend toe. Misschien eens een avondje 120 in plaats van 130 rijden door de polder naar Friesland? „Dat scheelt maar twee, drie minuten”, zegt haar baas Gert-Jan Segers. Het Planbureau voor de Leefomgeving stelt zelfs dat er minder auto’s de weg opgaan als er minder hard gereden mag worden.

De uitleg-middag loopt al op zijn eind als een clubje van de partij Denk te laat binnenstormt om ook een toelichting te geven. Veel kans op regeringsdeelname wordt de partij van de twee ex-PvdA-ers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk niet toebedeeld. De zaal is nagenoeg leeg als ze met hun eigen amateur-cameraploeg Nieuwspoort binnenkomen. Niemand wil kennelijk horen waarom de partij wil bezuinigen op defensie en waarom het nodig is om 2,1 miljard euro extra voor ontwikkelingssamenwerking uit te trekken.

PVV, 50Plus en de Dierenpartij schitteren intussen door afwezigheid. Zij lieten hun programma’s niet doorrekenen en kijken vanaf de zijlijn toe. 50Plus zegt universiteiten te hebben uitgezocht die het brede verkiezingsprogramma van de partij hebben onderzocht. Die komen volgende week met het resultaat. PVV-leider Geert Wilders is ook niet van de partij, maar volgt de presentatie vermoedelijk op televisie in zijn werkkamer in het parlement. „Grijze nepwerkelijkheid van het CPB”, twittert hij terwijl de partijen hun plannen toelichten.

Ieder zijn spindoctor.