Nieuws/Binnenland
654980121
Binnenland

Afschuw om wereldwijde spionage

Schandaal Pegasus: journalisten, activisten en zelfs rechterhand Biden op spionagelijst

De Amerikaanse onderhandelaar Rob Malley.

De Amerikaanse onderhandelaar Rob Malley.

NEW YORK - De software waarmee journalisten, activisten, diplomaten en politici worden afgeluisterd door overheden, ligt gigantisch onder vuur na nieuwe onthullingen. Onder meer de hoofdonderhandelaar in Iran van de Amerikaanse president Joe Biden staat op de lijst met mogelijke slachtoffers.

De Amerikaanse onderhandelaar Rob Malley.

De Amerikaanse onderhandelaar Rob Malley.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, Michelle Bachelet, noemt het gebruik van de Pegasus-spyware door landen alarmerend en een bevestiging van de angst dat landen observatietechnologieën illegaal misbruiken om mensen te bespioneren. „Regeringen moeten direct stoppen met het gebruik van deze spyware.”

In een verklaring schrijft Bachelet dat er al vaak is gewaarschuwd voor het misbruik van observatietechnologie.

Volgens meer dan tien internationale nieuwsmedia waaronder The Washington Post hebben meerdere landen de Pegasus-spyware van het Israëlische bedrijf NSO Group gebruikt om journalisten, mensenrechtenactivisten en oppositieleden in de gaten te houden. Het zou mogelijk gaan om tienduizenden gevallen.

’Aanslagen’ op journalisten

De spyware „geeft totale toegang tot je telefoon: sms, email, cameragegevens, microfoon, echt alles”, vertelt Gert-Jan Schenk van cybersecuritybedrijf Lookout tegen Radio 1. „Het hart van onze democratie in Nederland is goed bewaakt, maar daarbuiten geldt dat veelal niet”, zegt hij.

De Pegasus-spyware zou ook zijn gebruikt bij het plannen van aanslagen op kritische journalisten. „Journalisten en mensenrechtenactivisten hebben een belangrijke rol in onze samenleving en als hen het zwijgen wordt opgelegd, lijden we allemaal”, aldus Bachelet.

„Bedrijven die betrokken zijn bij de spyware helpen bij het ondermijnen van mensenrechten. Deze bedrijven moeten direct stappen ondernemen om hier wat aan te doen. Landen mogen alleen van zulke ingrijpende middelen gebruik maken, als er sprake is van een ernstig misdrijf”, zegt de commissaris.

Hotel Rwanda

Behalve de rechterhand van Joe Biden in Iran, Rob Malley, en bijvoorbeeld de verloofde van de vermoorde journalist Jamal Khashoggi, is de lijst met veronderstelde slachtoffers ondanks 50.000 namen niet compleet. De half-Belgische dochter van Paul Rusesabagina, de heldhaftige man achter Hotel Rwanda waar mensen onderdak vonden tijdens de genocide, vroeg zelf om een onderzoek. Haar Belgische nummer bleek geïnfecteerd.

Edward Snowden onthulde eerder dat de Amerikaanse overheid, de NSA, al jaren iets soortgelijks doet. Dat er nu ook commerciële bedrijven zoals het Israëlische Pegasus met de spionagediensten bezig zijn, noemt hij „een industrie die niet zou moeten bestaan”, vertelt Snowden tegen The Guardian.

De Israëlische regering zegt dat er maatregelen worden genomen tegen landen die Israëlische spyware misbruiken. Die maatregelen waren altijd al van kracht, aldus het ministerie van Defensie. „De spyware wordt alleen geëxporteerd voor overheidsgebruik volgens alle regels en voorwaarden die wij hebben gesteld”, aldus het ministerie van Defensie in een verklaring. „In het geval dat een van de voorwaarden wordt geschonden, worden er gepaste maatregelen genomen.” Wat die maatregelen zijn, wordt niet gezegd.

NSO Group reageerde zelf ook op de beschuldigingen. Het bedrijf noemt het valse aantijgingen. „Onze software wordt alleen verkocht aan overheden, inlichtingendiensten en politiediensten. De software wordt regelmatig gebruikt bij het opsporen van ontvoerde mensen, het oprollen van pedonetwerken en het veilig houden van het luchtruim.”

Nederland

Ook Nederland gebruikt spionagesoftware, maar hier is het verboden om van commerciële afnemers gebruik te maken die ook aan foute regimes leveren. De politie weigert echter al jaren om vragen te beantwoorden over welk programma’s wordt gebruikt en de overheid legt een WOB-verzoek van de Volkskrant al sinds de zomer van 2019 naast zich neer.