Nieuws/Binnenland

'Mensen stierven niet alleen door pestbacterie'

Dat er in de veertiende eeuw zoveel mensen overleden tijdens uitbraken van de builenpest, zou meer liggen aan de slechte algehele volksgezondheid toentertijd dan aan de kracht van de pestbacterie.

Dat concluderen onderzoekers in het American Journal of Anthropology.

Ongeveer zestig procent van de Europese bevolking stierf in de veertiende eeuw aan de Zwarte Dood. Latere pestuitbraken waren lang niet zo dodelijk.

Skelet

''We zien een enorm verschil in sterfte'', vertelt Sharon DeWitte van de Universiteit van Carolina. "Dat is gek, want pestuitbraken in de veertiende en twintigste eeuw werden door precies dezelfde bacterie veroorzaakt, de yersinia pestis.''

Volgens DeWitte ligt het daarom meer voor de hand dat het extreem hoge sterftecijfer in de veertiende eeuw het gevolg is van een slechte algehele volksgezondheid. Ze onderzocht skeletten in Londense begraafplaatsen uit de elfde, twaalfde en dertiende eeuw en ontdekte dat er in de dertiende eeuw meer volwassenen onder de 35 overleden.

Dit suggereert volgens de onderzoeker dat mensen op jongere leeftijd stierven, nog voor de Zwarte Dood de kop opstak. Waarschijnlijk vanwege honger en toename van andere ziekten.

"Samen met andere historische gegevens krijgen we het idee dat het in die tijd over het algemeen niet zo goed ging met de bevolking."

Twijfel

Niet iedereen kan zich trouwens in deze theorie vinden, schrijft de New Scientist. Samuel Cohn, historicus aan de Universiteit van Glasgow, heeft zo zijn twijfels. "Tijdens de Zwarte Dood stierven er ook zat rijke mensen en het is onwaarschijnlijk dat zij in slechte gezondheid verkeerden...''

De builenpest kenmerkte zich door de plotselinge verschijning van gezwellen onder de oksels en in de schaamstreek. Bovendien ontstond gangreen aan de vingers. De ziekte kostte het slachtoffer veelal binnen een week het leven. De plaag werd verspreid door vlooien en ratten. De builenpest in de middeleeuwen was bovendien ook van mens op mens besmettelijk, via de ademhaling.