Nieuws

Op zoek naar Van Gogh in Auvers-sur-Oise

Het is vandaag (29 juli) 125 jaar geleden dat Vincent van Gogh overleed in het Franse Auvers-sur-Oise. Wie het dorpje bezoekt, begrijpt waarom de kunstenaar hier neerstreek.

Op 20 mei 1890 komt Van Gogh met de trein vanuit Gare du Nord aan in Auvers-sur-Oise. Vol hoop, ideeën en energie stapt hij het kleine dorpje in, omdat zijn werk eindelijk erkend begint te worden in de kunstwereld. De dan 37-jarige schilder is in de gezaghebbende krant Mercure de France een waardige opvolger van Rembrandt en Vermeer genoemd.

Als de kunstenaar zijn intrek heeft genomen in de Auberge Ravoux, waar hij 3,5 frank per nacht betaalt voor kamer 5 en het diner, hoort hij ook nog eens dat zijn broer Theo een van zijn doeken heeft verkocht. Maar ondanks de goede start in Auvers brengt hij er uiteindelijk maar zeventig dagen door.

Parijse voorstad

De schilder zit namelijk niet voor niets in het plaatsje, dat hij zelf in brieven aan Theo ‘het echte, karakteristieke en pittoreske platteland’ noemt. Na een labiele periode in het Zuid-Franse Saint-Rémy is hij op zoek naar rust en inspiratie. Zijn broer, die kunsthandelaar is in Parijs, hoorde van schilder Camille Pisarro over dokter en kunstliefhebber Paul-Ferdinand Gachet in Auvers. Hij stelt Vincent voor naar de rustige Parijse voorstad te gaan, waar de arts een oogje in het zeil kan houden.

In twee maanden schildert Van Gogh er ruim tachtig doeken, waaronder de werken die als zijn beste worden beschouwd, zoals ‘Korenveld met kraaien’, ‘Portret van dokter Gachet’ en ‘De kerk van Auvers’.

 

Afscheid

Toch krijgt de kunstenaar een terugval. Op 27 juli pakt hij een karabijn uit de herberg en schiet zichzelf in de korenvelden door de borst. Hij is nog wel in staat om terug te strompelen naar Auberge Ravoux, waar hij nog twee dagen blijft leven. In het bijzijn van zijn broer Theo sterft hij op 29 juli 1890.

Van Gogh zou een uitvaartmis in de kerk krijgen, maar daar ziet de pastoor op het laatste moment van af, omdat het om een zelfmoord gaat. Theo moet de al gedrukte rouwkaarten met de hand corrigeren. Het lichaam van zijn broer wordt opgebaard in de Auberge Ravoux, waar familie en vrienden afscheid kunnen nemen van de schilder.

Pelgrims

„Er ligt hier regelmatig as”, zegt Dominique Janssens, terwijl hij wat klimopblaadjes opzij trekt. Het graf van Vincent van Gogh is een soort bedevaartsoord geworden. „Laatst zat hier een Koreaanse tussen allemaal kaarsjes. Ik zag ook een keer een Japanse met een zware tas, waar een urn in bleek te zitten. Het is verboden, maar er zijn kunstenaars die hier willen worden uitgestrooid.” Hij pakt een steentje van het graf. „Joden laten hier vaak kiezels achter. We vinden ook regelmatig gedichten, brieven of penselen.”

Janssens, een geboren Bruggenaar die naar Parijs verkaste voor zijn werk, kreeg in 1985 een aanrijding voor de Auberge Ravoux. Toen hij moest revalideren van een whiplash, stortte hij zich op de correspondentie van de kunstenaar. Hij raakte in de ban van Van Gogh en toen hij eens informeerde, bleek tot zijn grote verbazing dat de herberg te koop stond.

De Belg kocht het pand, knapte het restaurant op en stelde kamer 5 open voor bezoekers. Tot dan toe was er niets met de plek gebeurd. Heel soms nam de vorige eigenaar wel eens een klant mee naar boven om de laatste verblijfplaats van de beroemde schilder te laten zien.

Gepanserde vitrine

Janssens koos ervoor de ruimte leeg te laten. „Nietzsche zei al dat er niets ergers is dan een lege kamer, omdat die de spiegel van de ziel vormt. Mensen ontdekken hier zichzelf. Het is net als op een begrafenis, waar mensen niet om degene in de kist huilen, maar om hun eigen leven. Sommige bezoekers vallen me na het bezoek in de armen.” De Belg liet al wel een gepantserde vitrine in de kamer bouwen, omdat hij hoopt er ooit een Van Gogh tentoon te stellen.

Op steenworp afstand van de herberg ligt de Notre-Dame d’Auvers-sur-Oise, die Van Gogh ook tijdens zijn verblijf vastlegde. Van de kerk naar de begraafplaats loopt een weg met fraai uitzicht op de korenvelden, waar de schilder zelf ook vaak heeft gelopen. Naast het graf van Vincent ligt dat van Theo, die twee maanden na zijn broer overleed. De weduwe van de kunsthandelaar zorgde dat de twee postuum werden herenigd. Even verderop ligt overi8gens het graf van een andere Nederlandse schilder, Corneille. Hij overleed in 2010.

Kunstliefhebber

Op de plekken in het dorp waar Van Gogh werkte, staan panelen met de schilderijen die hij er maakte. De gangen van de kunstenaar zijn er dus precies na te gaan. Ook het huis van dokter en kunstliefhebber Gachet, waar Van Gogh geregeld over de vloer kwam, is nog te bezoeken. Het gerucht gaat dat de relatie tussen de twee tegen het einde van het leven van de schilder bekoelde, omdat de arts bang was dat hij het op zijn dochter had voorzien.

Het 7000 zielen tellende dorpje is ondanks flinke bezoekersaantallen geen kermis met wanstaltige souvenirwinkels geworden. Zowel de gemeente als Janssens, die de belendende panden van de herberg ook opkocht om de bestemming ervan in de hand te houden, waakt ervoor om van Auvers een soort Disneyland te maken. Dat het dorpje met het openbaar vervoer zo lastig te bereiken is, draagt daar allicht aan bij. Alleen in het weekend en de vakanties gaat er een directe trein vanaf het Gare du Nord. Dezelfde lijn die Van Gogh 125 jaar geleden nam…

Reiswijzer Auvers

Auvers ligt op zo’n 500 autokilometers van Utrecht. In het weekend en tijdens de vakantie gaat er een directe trein vanaf Gare du Nord, die om 09.38 vertrekt en om 18.25 vanuit Auvers weer teruggaat. Geen nood als u ’m mist, vanaf dit station of Gare Saint-Lazare gaan ook andere lijnen, die er alleen wat langer over doen. Neem de trein richting Pontoise en stap daar over op de trein richting Persan-Beaumont, die ook in Auvers stopt.

Eten in Auvers

Auvers is veertien restaurantjes en brasseries rijk, dus er zijn genoeg mogelijkheden om te lunchen of dineren als u een tripje naar het kunstenaarsplaatsje maakt. Naast de Franse keuken van de Auberge Ravoux (vergeet niet te reserveren!) is ook Sous le Porche een paar meter verderop een aanrader.

Absint

De begraafplaats, de kerk en kamer 5 zijn de drie hoogtepunten in Auvers. Voor de echte pelgrim is ook het huis van dokter Gachet, waar Van Gogh meerdere malen heeft gewerkt, niet te missen. Andere bezienswaardigheden zijn het Absintmuseum over Van Goghs favoriete drank, het huis en atelier van de eerste impressionistische schilder Charles-François Daubigny en het kasteel van Auvers-sur-Oise. ‘La caverne aux Livres’ vlak naast het station heeft niets met Van Gogh te maken, maar is wel de moeite waard: eigenaar Alain Ferry stouwde een paar oude treinwagons vol met tweedehands boeken. Naast Van Gogh kwamen ook Camille Pisarro en Paul Cézanne in Auvers. Helaas is er van geen van deze drie grootheden werk te zien in het dorpje, daarvoor moet u naar onder andere het Musée d’Orsay in Parijs.