Nieuws/Binnenland
672398287
Binnenland

Gouden Koets blijft geparkeerd

Den Haag - De Gouden Koets gaat voorlopig niet de straat op. Dat heeft de eigenaar koning Willem-Alexander besloten. De vorst hoopt hiermee de hiermee de toorn van een deel van Nederland te ontlopen, die de koets een relikwie van het slavernijverleden vindt.

„Zolang er mensen in Nederland leven die dagelijks de pijn van discriminatie voelen, werpt het verleden nog een schaduw over onze tijd en is het nog niet voorbij”, zei de koning in een videoboodschap. Volgens de vorst kan de koets pas weer rijden op het moment dat alle Nederlanders zich hebben kunnen verzoenen met het verleden.

Sinds juni stond het rijtuig in een glazen kast tentoon in het Amsterdam Museum. Aan die expositie was een jarenlange kostbare, renovatie vooraf gegaan. Het onderhoud was meer dan noodzakelijk, want de koets stamt al uit 1898, toen hij door de Amsterdamse bevolking cadeau werd gedaan aan koningin Wilhelmina.

Straalde de Gouden Koets jarenlang als symbool van de monarchie, waar het staatshoofd zich met Prinsjesdag of een huwelijk in verplaatste door de Amsterdamse of Haagse binnenstad, de laatste jaren verwerd het rijtuig voor sommigen tot mikpunt van kritiek. Dat heeft alles te maken met een beschilderd paneel dat aan de zijkant van de koets is bevestigd, genaamd Hulde der Koloniën.

Tekst gaat verder onder de video.

Critici

Critici beschouwen het als het normaliseren van slavernij, maar ook is geopperd dat het afgebeelde weergeeft dat er een morele verplichting zou moeten zijn richting de inwoners van de toenmalige koloniën.

Mede vanwege de Amerikaanse anti-racismestroming Black Lives Matter is het de voorbije jaren evenwel in de mode geraakt om de zwarte bladzijdes van onze nationale historie met terugwerkende kracht te reinigen. Daarbij zou volgens de bezwaarmakers geen plek moeten zijn voor deze koets.

De koning mocht zelf over de toekomst van de koets beslissen, want het voertuig is familiebezit.

In koninklijke kring werd richting de opening van de tentoonstelling in Amsterdam benadrukt dat er nog geen beslissing was genomen over de toekomst van de koets. Weliswaar is er een vocale groep Nederlanders die het ding van de straat wilde weren, uit opinieonderzoek bleek ook dat een grote groep Nederlanders juist helemaal geen problemen had met de Gouden Koets. De geschiedenis laat zich immers niet herschrijven, hoe onwenselijk die ook kan zijn geweest.

Rond het hof wordt geregeld tegengesproken dat de Oranjes wakker liggen van opinieonderzoeken over hun populariteit, maar duidelijk is dat het koningshuis de afgelopen twee jaar in menige publicitaire storm verzeild raakte. De coronacrisis was hier debet aan, met als meest recente voorbeeld het tuinfeest rond de 18e verjaardag van Amalia, waarbij regels rond groepsgrootte ruimschoots overtreden werden. De koning moest er voor door het stof in een verklaring aan de minister-president, waarbij hij toegaf dat het feest niet zo georganiseerd had moeten zijn. Een nieuwe rel kan de vorst missen als kiespijn.

Verbindende rol

Zonneklaar is bovendien dat Willem-Alexander zijn koningschap wil invullen door een verbindende rol te spelen in de samenleving, waarbij controverse rond de Gouden Koets ongewenst is.

De koning besloot eerder om de koets te laten restaureren in zijn oorspronkelijke staat en dus niet om het gewraakte paneel te verwijderen of over te schilderen. „Het is een deel van het cultureel erfgoed in Nederland. Dus we gaan nog niet de geschiedenis herschrijven bij de restauratie”, zei hij destijds.

Duidelijk werd wel dat de tentoonstelling als ventiel moest fungeren om de tegenstrijdige meningen over de koets een plek te geven die de koning niet zou beschadigen.

'Klankbordgroep'

Zo keken in een heuse 'klankbordgroep' 25 'experts' mee met de vormgeving van de expositie, waaraan onder meer een SGP-burgemeester en een historicus gespecialiseerd in het slavernijverleden deelnamen. De laatste liet overigens al weten dat de koets naar het slavernijmuseum moet.

Voor kinderen werd 'een speciaal onderwijsprogramma' aangeboden waarin 'het bespreekbaar maken van een aantal thema's rondom de Gouden Koets centraal staat'.

Intussen mocht het publiek zijn zegje doen op de tentoonstelling over wat men van de Gouden Koets vindt.

De tentoonstelling in het Amsterdam Museum blijkt nu de eerste halte te zijn geweest op weg naar de parkeerplaats, waarvan de vraag is of de koets die ooit nog zal verlaten.

Tot eind februari is de koets nog gratis te zien. Het Amsterdam Museum opent vanaf zaterdag de poorten naar de buitenruimte waar de koets tentoongesteld is in een glazen behuizing.