Nieuws/Wat U Zegt

’Longread’ van overlevende Srebrenica

’Erdogan strooit zout in mijn wond’

Triest en onmenselijk hoe de Turkse president Erdogan Srebrenica voor eigen propaganda misbruikt! Ik heb me de hele tijd op afstand gehouden als het gaat om discussie over de Nederlands-Turkse betrekkingen op dit moment. Maar als iemand in mijn wond met zout gaat strooien, dan heb ik alle recht om iets van mij te laten horen.

Als overlevende van Srebrenica heb ik alle recht en ook de plicht om hierop te reageren. ‘Turkije kent de Nederlanders van de slachting in Srebrenica’ aldus Erdogan. ‘We kennen ze van de slachting van Srebrenica, we kennen hun verdorven karakter van de manier waarop ze er 8000 Bosniërs afmaakten’.

Is dat zo, Erdogan? Weet jij wel waar jij het over hebt? Je vraagt je niet af hoeveel verdriet jij met een dergelijke uitspraak bij de nabestaanden oproept? Nee, je hebt een ander doel en je gaat over lijken om je eigen doel te bereiken. Gezien je onkunde en onwetendheid wil ik graag je geheugen even opfrissen, want ik weet namelijk heel veel over hoe en wat in Srebrenica fout is gegaan en wie wat gedaan heeft.

Ik was 15 jaar toen het allemaal gebeurde en heb alles bewust meegemaakt. Na de val van Srebrenica heb ik met mijn familie maar liefst 16 jaar lang een juridische strijd gevoerd met de Nederlandse staat over het onrecht dat mijn familie is gedaan. En hier, in Nederland, heeft het recht gezegevierd: De Nederlandse staat werd door de Nederlandse rechter schuldig verklaard. Waarom? Omdat in dit geval, mijn vader (door miscommunicatie) de dood ingestuurd is. Had niet moeten gebeuren, is gebeurd. Dan ben je schuldig, zo simpel is het. Ik krijg mijn vader hiermee niet terug, maar de feiten zijn in ieder geval boven tafel gekomen.

Deze erkenning en wetenschap dat men lering hieruit kan trekken, zijn voor mij troost dat het leven van mijn vader niet voor niets is geweest. Ik vraag me af wat met deze rechter in Turkije was gebeurd, maar dat terzijde, jouw land, jouw regels. Deze uitspraak staat voor de daadkracht en gerechtigheid van de Nederlandse rechtsmacht. Dit kan alleen in een democratie, wat jij ook van Nederland mag vinden. Ook toegeven als je fout zat, hoe pijnlijk dat ook is! En jij beschuldigt Nederlanders (en ik ben inmiddels ook een Nederlander) van een slachting in Srebrenica?

Ten eerste is de slachting in Srebrenica niet door de Nederlanders verricht maar door Servische troepen. Na de val van Srebrenica heeft iedereen beelden van de Servische generaal Ratko Mladic gezien waarin hij spreekt over het feit dat na 500 jaar de Serviërs wraak konden nemen op de Turken (zo worden Bosniërs door Serviërs genoemd!).

Blijkbaar heeft Turkije Servië zoveel onrecht aangedaan (let op; meer dan 500 jaar geleden) dat zij tot op de dag van vandaag nog steeds wrokgevoelens hebben voor mensen die afstammelingen zijn van die beruchte Ottomanen toentertijd. En ja hoor, mijn vader is vermoord door de Serviërs (niet Nederlanders) omdat hij afstammeling is van jouw volk. Dus jij zou het ook kunnen omdraaien en zeggen: die onschuldige mensen zijn vanwege onrecht dat mijn volk, 500 jaar geleden, gedaan heeft, vermoord. Het gevolg is dat er meer dan 8000 onschuldige Bosniërs (en geeneen Turk) vermoord zijn, door de Servische troepen onder het mom van ‘wraak op Turken’ nemen.

In Nederland hou ik vaak lezingen over gebeurtenissen in Srebrenica. Veel mensen komen hierop af; Nederlanders, Bosniërs en ook Turken. Zonder uitzondering, vindt iedereen het verschrikkelijk wat daar is gebeurd. En iedereen vindt dat men meer had moeten doen om onschuldige burgers te beschermen. Op een of andere manier voelen Turken en Bosniërs zich verbonden. We hebben veel gemeen: eten, tradities, geloof, geschiedenis, dictatorische optredens van onze leiders etc. En laat ik het voorop stellen; ik hou veel van mijn Turkse vrienden.

Het grappige is dat veel Turken weten wie de president van Bosnië was (Alija Izetbegovic) en op een of andere manier gaan ze er vanuit dat het een goede man is geweest en dat ik vierkant achter hem sta. Want, zoals een student tegen mij zei: onze president Erdogan praat met veel lof over Bosnië en Alija Izetbegovic.’ Blijkbaar was het als een compliment bedoeld en verwachtte men dat ik ook fan van zowel Alija als Erdogan zou zijn, maar helaas voor ze, dat ben ik niet. Ik heb te veel ellende gezien om te weten dat geeneen president, dictator, of wie dan ook om zijn onderdanen geeft en het beste voor het gewone volk wenst. Iedereen is alleen op zoek naar meer macht en daarvoor gebruiken ze ons, het gewone volk!

De toon van veel Turken verandert vaak als ik aangeef geen fan van Erdogan te zijn en inzake Srebrenica dus niet de Nederlanders als daders zie. De daders zijn in mijn ogen Serviërs. Ik ben zeker niet mild voor de Nederlanders, want tussen twee vechtende partijen in zitten en toekijken hoe de ene de andere overmeesterd en vermoord (hypothetisch gezien) is ook een kant kiezen en daardoor ben je medeschuldig. Maar ik maak duidelijk scheiding tussen de werkelijke daders en de mensen die, door welke reden dan ook, de slachting niet hebben kunnen voorkomen. De toon van de Nederlandse toehoorders verandert daardoor niet; ze kijken me met evenveel empathie aan als aan het begin. Het is pijnlijk maar dat wordt me niet kwalijk genomen.

Als Turkije het zo te doen heeft met Bosniërs, waarom heeft Turkije de slachting dan niet voorkomen in 1995? Als NAVO-lidstaat hadden ze in 1995 een behoorlijke invloed kunnen uitoefenen maar deden ze niets. Maar niet alleen Turkije, ook de andere Arabische landen hebben niets gedaan om deze slachting te voorkomen. Ze hadden ook de kraan dicht kunnen draaien en zeggen: we willen onze broeders beschermen en dan pas gaat die kraan weer open. Nee, ook OPEC-landen deden niets. Duitsland deed niets, Frankrijk deed niets, Amerika deed niets, het Verenigde Koninkrijk deed niets….en zo kan ik even doorgaan. Wat deed Nederland? Nederland zat daar zonder duidelijke taakbeschrijving en mandaat toe te kijken. De onschuldige mensen in Srebrenica werden aan hun lot overgelaten in 1995.

Meer dan 8000 mensen werden in een paar dagen afgeslacht. Vrouwen en kinderen werden gedeporteerd. Samen met mijn moeder, broer en zusje vluchtten wij naar Nederland en hier werden wij hartelijk ontvangen. Ik denk dat wij een stuk beter ontvangen werden dan de huidige vluchtelingen. Sindsdien zijn wij goed ingeburgerd, ook al bestonden inburgeringstrajecten toentertijd niet. Hoe komt dat? We waren gewoon dankbaar voor de gastvrijheid van de Nederlanders en de mogelijkheden die we hier kregen om van niets iets te maken. We kregen een huis en geld om in de basisbehoeften te kunnen voorzien. Als een hoogopgeleide vrouw die altijd gewerkt heeft, schaamde mijn moeder zich om zomaar geld aan te nemen en daarvoor niets terug te doen. Haar opvoeding heeft voor de goede integratie gezorgd: je best op school doen, studeren en werken zodat jullie een bijdrage kunnen leveren en iets terug kunnen doen voor dit land dat ons zo warm heeft ontvangen! Ik hoop dat Nederland niet verhard en dat echte vluchtelingen die voor oorlog vluchten altijd op dezelfde manier ontvangen worden als wij.

Vandaag de dag bereiken mij berichten dat Turkije 10x meer in Kroatië investeert en 6x meer in Servië dan in Bosnië, oftewel Srebrenica. Als je het zo te doen hebt met Srebrenica, waarom investeer jij dan niet in Srebrenica om overlevenden te helpen zodat ze daar kunnen blijven wonen en niet dat elk jaar steeds meer mensen deze prachtige spookstad moeten verlaten omdat ze geen werk hebben?

Tijdens de slopende rechtszaak stonden wij er vaak alleen voor. Ik kan op een hand tellen hoeveel Bosniërs er waren om ons in deze strijd te steunen. Deze mensen zullen zichzelf herkennen. Ik zal ze de rest van mijn leven dankbaar zijn. Zelfs mijn eigen familie (los van mijn moeder en broer natuurlijk) was er nooit bij. Ik heb nooit een Turk gezien die ons kwam steunen. Verrassend genoeg waren de meeste mensen die ons kwamen steunen juist de Nederlanders, sterker nog de Christenen! Organisaties als PAX Christi en gewoon studenten die zich verdiept hadden in de materie kwamen naar de zittingen om ons emotioneel bij te staan. Door deze mensen ben ik in het goede in een mens blijven geloven. En deze mensen zijn mijn vrienden geworden, want zij hebben ons leed zachter gemaakt door simpelweg bij ons te zijn tijdens moeilijke momenten. Dit zijn ook Nederlanders en ook deze mensen kwets je met uitspraken als: ‘Turkije kent de Nederlanders van de slachting in Srebrenica’.

Wat ik eigenlijk wil zeggen is laat Srebrenica hierbuiten. Srebrenica stond er in 1995 alleen voor en nu is het nog steeds zo. Issues tussen Turkije en Nederland hebben absoluut niets met Srebrenica te maken. Schaam je dat je nabestaanden zoveel pijn doet door Srebrenica op deze manier te misbruiken. Het is volledig misplaatst en kwaadaardig.

Alma Berlijn-Mustafic