Nieuws/Binnenland

Partijtrouw bestaat niet meer

Kiezer luistert naar zichzelf

Door Parlementaire Redactie

De Telegraaf

Den Haag - De achterban van de politieke partij is niet meer wat hij geweest is. De kiezer is tegenwoordig trouw aan zijn opvattingen, niet aan een partij. „De grote nivellering” noemt hoogleraar politicologie Tom van der Meer de verkiezingsuitslag. „Grote partijen zijn verdwenen; er zijn nu zes, zeven middenpartijen. Iedereen is een beetje D66 geworden: ze kunnen middelgroot worden, maar ze kunnen ook worden weggevaagd.”

De Telegraaf

Het is het gelijk van de kiezer, die trouw is aan zijn opvattingen, maar niet langer aan een partij. „Voorheen gevestigde partijen hebben geen achterban meer.”

Dat is te zien: de PvdA is in geen enkele gemeente de grootste geworden, zelfs niet in het voormalige rode bolwerk van de provincie Groningen. In Den Haag en Rotterdam werd de PvdA zelfs kleiner dan Denk, de partij van de Turkse Nederlanders Kuzu en Öztürk. In Amsterdam Nieuw-West, waar 13 procent van Turkse en 20 procent van Marokkaanse afkomst is, werd Denk zelfs de grootste.

Dat betekent niet dat hiermee een islamitische zuil is geschapen, zegt Van der Meer. Wel dat de voorheen gevestigde partijen geen achterban meer hebben. „Zuid-Nederland was eerst katholiek, dus KVP en later CDA. Toen ze overliepen naar VVD en PVV, werd het opeens een VVD/PVV-regio. Een volgende verkiezing kan dat zomaar weer anders zijn.”

Er zijn meer regionale blikvangers in de verkiezingsuitslag. Zo werd de VVD de grootste in Slochteren, gaswinningsgebied. Hoezo, boze Groningers, die premier Rutte verantwoordelijk houden voor de aardbevingen? Het CDA, voorheen ook verantwoordelijk voor gaswinning, werd de grootste in het naastgelegen Loppersum.

Sommige uitkomsten zijn makkelijker te verklaren. Zo werd de PVV de grootste in de Groningse gemeente Vlagtwedde, met in Ter Apel een groot asielzoekerscentrum. De PVV werd ook de grootste in veel gemeenten in Limburg, de geboortegrond van Wilders.