Nieuws/Binnenland
790973272
Binnenland

Kaag en Rutte betuigen spijt over Afghanistan: ’We hebben fouten gemaakt’

Demissionair Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken (D66), demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) en demissionair premier Mark Rutte.

Demissionair Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken (D66), demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) en demissionair premier Mark Rutte.

Den Haag - Demissionair premier Rutte en demissionair minister Kaag (Buitenlandse Zaken) erkennen dat Nederland in Afghanistan ’heeft gehandeld op basis van verkeerde aannames’. „We hebben fouten gemaakt, dat spijt mij,” zei Kaag tijdens het Tweede Kamerdebat over Afghanistan.

Demissionair Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken (D66), demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) en demissionair premier Mark Rutte.

Demissionair Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken (D66), demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) en demissionair premier Mark Rutte.

Volgens de bewindsvrouw is dat geen verdediging, ’maar een bittere constatering’. „We hebben gehandeld en daar zijn we verantwoordelijk voor”, zegt Kaag. „Maar het is zoals het is, en daar staan we als Nederland niet alleen in. De val van Kabul was ook door de Amerikanen niet zo voorzien.” ’Een gedeelde blinde vlek’, noemt de minister het. „De evaluatie zal ons vele bittere lessen leren.”

Volgens Kaag is er niet ’totaal gefaald’ bij de evacuatie. Er zijn uiteindelijk in korte tijd 2100 mensen geëvacueerd, zei de minister. Maar dat het kabinet er niet in is geslaagd om iedereen te evacueren ’betreurt zij ten diepste’. Rutte deelt haar lezing: „We hebben daar niet iedereen kunnen weghalen. Dat spijt mij ook enorm. Ik vind het verschrikkelijk.”

De spijtbetuiging kon niet voorkomen dat er toch een motie van afkeuring tegen haar werd ingediend. PvdA diende een dergelijke motie in tegen zowel Kaag als haar collega Ank Bijleveld (Defensie). Hoewel er brede steun is vanuit de oppositie, komen de twee ministers met de schrik vrij. De coalitiepartijen lijken genoegen te nemen met de excuses van het kabinet en steunen de moties vooralsnog niet.

CDA’er Boswijk dwong wel een meerderheid af voor zijn wens om een extern en onafhankelijke onderzoek te laten doen naar de gang van zaken in Afghanistan. De uitkomst daarvan kan opnieuw een spannend moment opleveren, al wordt die pas volgend jaar verwacht.

Woede

Het Kamerdebat werd getekend door kritiek van links tot rechts over de handelswijze van het demissionaire kabinet in Afghanistan. „Er is gefaald.” „De zoveelste schoffering van de Kamer.” „Goede intenties, maar geen leiderschap.” De trage en onvolledige informatievoorziening wekt veel woede op in de Kamer..

„U moet met een verdomd goed verhaal komen om ons vertrouwen terug te winnen”, zei SP-Kamerlid Van Dijk. Die kritiek komt niet alleen vanuit de oppositie. CU-Kamerlid Ceder constateerde dat de Kamer niet goed is geïnformeerd. „We kwamen er de afgelopen week pas achter wat de feitelijke situatie is.” Hij kreeg bijval van CDA-collega Boswijk. „Ik denk niet dat hier iemand is die dat niet vindt.”

Ook de trage reactie van het kabinet op de opkomst van de Taliban gaf ergernis. „Als je nog moet plannen terwijl je huis in elkaar stort, ben je te laat”, aldus Pieter Omtzigt, die voor het eerst sinds zijn burn-out weer deelneemt aan een Kamerdebat. Hij vroeg het kabinet om de volledige evacuatieplannen en draaiboeken te delen. Eerder op de dag leek een meerderheid in de Kamer hem in dat verzoek te steunen, maar D66-Kamerlid Belhaj liet weten die informatie toch niet te willen omdat het debat in de weg zou staan. Uiteindelijk werd slechts een summiere samenvatting verstrekt.

Verantwoordelijkheid

Een discussiepunt tussen partijen was welk ministerie het heeft laten afweten. Tweede Kamerleden Van Wijngaarden (VVD) en Belhaj (D66) botsen over wie er verantwoordelijk is om Afghanen te selecteren die naar Nederland mogen. Volgens D66 ligt het bij de IND (Broekers-Knol) en volgens VVD bij Buitenlandse Zaken (Kaag). Daarmee werden de bewindspersonen van hun eigen partij vakkundig uit de wind gehouden.

„Natuurlijk is er gefaald”, aldus CDA-Kamerlid Boswijk. Hij wijst ook naar bezuinigingen op Defensie, die zijn volgens hem de grote boosdoener zijn in dit verhaal. „We hadden meer mensen kunnen evacueren met grotere en betere vliegtuigen.” De Tweede Kamer is ’onvoldoende geïnformeerd’ door het kabinet over de ontwikkelingen in Afghanistan. Ook werd er tijdens de crisis te weinig regie genomen, zei de CDA’er.

Kamerleden beklaagden zich over de gebrekkige informatievoorziening. Veel van hen moesten informatie over de evacuatie uit de media halen. Woensdagochtend kwam vlak voor het debat nog een verhaal naar buiten over de Nederlandse ambassadeur Caecilia Wijgers, die het kabinet al vóór de evacuatie smeekte om lokaal personeel en hun familie te helpen. Kamerleden vragen zich af waarom die smeekbede niet in een eerder gepubliceerd feitenrelaas is opgenomen.

Verdedigingslinie

Hoewel de Fransen eerder begonnen met hun evacuatie en in juli ons land zelfs aanboden om mensen mee te nemen op een van hun evacuatievluchten, voert het kabinet de verdedigingslinie dat net als Nederland geen van de bondgenoten de snelle opmars van de Taliban zag aankomen. „Alle landen, de VS voorop, hebben gehandeld op basis van verkeerde aannames. En dat is bitter”, aldus Kaag.

De militaire inlichtingendienst MIVD waarschuwde in januari bovendien al dat de Taliban na de terugtrekking van Amerikaanse troepen de boel zouden kunnen overnemen, en gaf begin augustus aan dat Kabul binnen 90 dagen zou vallen.

„Waarom duurde het dan alsnog zo lang om mensen daar weg te krijgen?”, vroeg Kuzu (Denk) zich af. „Die vraag houdt mij ook bezig”, aldus Kaag, die hem doorkaatste naar haar collega Bijleveld (Defensie). „We hebben allemaal nu heel pijnlijk voortschrijdend inzicht.” Van de continue stroom aan kritiek is Kaag niet gecharmeerd: „Er past altijd nederigheid voor hen die niet in het crisisgebied verkeren.” Maar, erkent ze: „We hebben fouten gemaakt, dat spijt mij.”

Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo
Meer van De Telegraaf Webshop
Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo
Meer van De Telegraaf Webshop