Nieuws/Binnenland
799507998
Binnenland

NPO noemt kijkers Dodenherdenking ’pannenkoek’

AMSTERDAM - Met twee minuten stilte heeft Nederland dinsdagavond om klokslag 20.00 uur de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van oorlogssituaties en vredesmissies die daarna hebben plaatsgevonden herdacht. Dat gebeurde onder meer tijdens de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam, die dit keer vanwege de coronamaatregelen voor het tweede jaar op rij niet toegankelijk was voor een groot publiek.

Dit artikel is een liveblog van 4 mei. U kunt al het nieuws van die dag hier teruglezen.

21.50 - NPO noemt kijkers Dodenherdenking ’pannenkoek’

Na de uitzending van de Dodenherdenking duiken op Twitter berichten op van gebruikers die werden uitgescholden voor ’pannenkoek’ bij een foutmelding via NPO Start. De melding luidt: Verbindingsfout pannenkoek!’. Het is niet bekend hoeveel mensen de melding te zien kregen.

De pannenkoek-melding dook volgens een woordvoerder een tijdje geleden ook al op. „Daar hebben we toen wat van gezegd, maar nu blijkt dat het dus nog steeds niet is aangepast Dat is niet professioneel en zeer kwalijk, zeker op zo’n dag als vandaag is het totaal niet grappig. Die melding moet daar gewoon weg. Punt uit”, zegt woordvoerder erover tegen het AD.

20.30 - André van Duin maakt indruk met toespraak op de Dam

Even na achten hield André van Duin op de Dam in Amsterdam de 4 mei-lezing.

20.00 - Nederland herdenkt oorlogsdoden met twee minuten stilte

Koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Mark Rutte waren er traditiegetrouw bij aanwezig. In tegenstelling tot vorig jaar, toen de Dam vrijwel leeg was, mochten dit keer wel zo’n honderd genodigden de herdenking bijwonen. Onder hen zijn vertegenwoordigers van organisaties van diverse groepen oorlogsgetroffenen en nabestaanden.

Voorafgaand aan de plechtigheid bij het Nationaal Monument op de Dam was er een bijeenkomst in De Nieuwe Kerk. Schrijfster Roxanne van Iperen hield hier de 4 meivoordracht Stemmen uit het diepe. Op de Dam legden vervolgens de koning en koningin een krans voorafgaand aan de twee minuten stilte. De 19-jarige Amara van der Elst hield tijdens de herdenking een spoken word voordracht. De jaarlijkse toespraak was van André van Duin. Na het officiële programma volgt een defilé bij het monument.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima leggen een krans tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima leggen een krans tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam.

19.45 - Jongen zoek in omgeving Dodenherdenking op de Dam:

In de omgeving van de Dam, waar de Dodenherdenking plaatsvindt, wordt gezocht naar een 12-jarige jongen. Dat blijkt uit een melding van Burgernet. Het is niet bekend waarom de jongen gezocht wordt.

19.30 - Ruim 5500 digitale bloemen gelegd bij oorlogsmonumenten

Ook dit jaar kunnen mensen een digitale bloem leggen bij meer dan 4000 oorlogsmonumenten. Volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei is dat dinsdag al ruim 5500 keer gedaan.

Op deze manier kan iedereen stilstaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, „ook wanneer je niet in de gelegenheid bent om een monument te bezoeken”, aldus het comité. Mensen kunnen zelf bepalen bij welk monument ze een bloem willen leggen en er is keuze uit drie verschillende soorten; een rode gerbera, een witte roos of een blauwe iris. Ook is het mogelijk een persoonlijke boodschap achter te laten.

18.00 - Geen vlaggen halfstok door wind in Utrecht en Leeuwarden

De wind speelt de Dodenherdenking in onder meer Utrecht en Leeuwarden parten. Het waait te hard om de vlag halfstok te hangen op verschillende torens in de Domstad. Zo wappert er geen vlag op onder meer de Geertekerk, Jacobi- of Domtoren. Op het stadskantoor en -huis hangen vanaf het begin van de avond wel vlaggen halfstok. In Leeuwarden wordt de vlag niet halfstok gehangen op onder meer de kerktoren Oldehove en de Grote Kerk.

17.00 - Nieuw gedenkteken Vondelpark gebaseerd op speech koning

De wind speelt ook de Dodenherdenking in onder meer Utrecht en Leeuwarden parten. Het waait te hard om de vlag halfstok te hangen op verschillende torens in de Domstad. Zo wappert er geen vlag op onder meer de Geertekerk, Jacobi- of Domtoren. Op het stadskantoor en -huis hangen vanaf het begin van de avond wel vlaggen halfstok. In Leeuwarden wordt de vlag niet halfstok gehangen op onder meer de kerktoren Oldehove en de Grote Kerk.

Een nieuw gedenkteken bij de ingang van het Amsterdamse Vondelpark is geïnspireerd door de toespraak die koning Willem-Alexander vorig jaar hield op de Dam. Dinsdag wordt er een krans gelegd en is er een herdenking bij het kunstwerk.

Het kunstwerk is gemaakt door Niels van Deuren en staat aan de Van Eeghenlaan. Van Deuren zegt dat hij geïnspireerd raakte door wat de koning zei over Sobibor. „Sobibor begon in het Vondelpark. Met een bordje: Voor Joden verboden.” Het kunstwerk is een spiegel met de tekst „Sobibor - Wat doe jij” erop. Dat verwijst naar een gedicht van verzetsman Gerrit van der Veen die tijdens de oorlog werd gefusilleerd.

Van Deuren zegt dat het kunstwerk verwijst naar hoe mensen in de Tweede Wereldoorlog wegkeken tijdens de Jodenvervolging door de nazi’s en hoe mensen nu vaak weer wegkijken bij racisme of onrecht. „En wat jij nu doet, als je ergens racisme, discriminatie of intolerantie bespeurt. Kun je jezelf recht in de ogen kijken?”

15.00 - Aboutaleb: leer van oorlogsslachtoffers, kijk medemens in de ogen

„De omgeving van de mens is de medemens.” Met die woorden van dichter Jules Deelder gaf de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb de toehoorders van zijn toespraak tijdens de dodenherdenking op het Nationaal Ereveld Loenen een boodschap mee. „Dat is het huiswerk van de oorlogsslachtoffers voor ons.”

Aboutaleb stond stil bij de slachtoffers van de razzia van Rotterdam, de grootste van de Tweede Wereldoorlog, die op het ereveld begraven liggen. Hij noemde het mooi dat zij worden herdacht, „maar het is nog mooier als we naar hen luisteren, van hen leren en als we onze ogen openen voor onrecht.” Hij doelde erop dat dwangarbeid nog steeds voorkomt om kleren te naaien en stadions te bouwen. Ook wees hij erop dat oorlog en oorlogstaal nog steeds bestaan. „Hatelijke, vernederende woorden. Woorden die uitsluiten, buitensluiten. Mensen zijn mild voor zichzelf, maar onverbiddelijk voor een ander. Goed en fout lijken dicht bij elkaar te liggen, onder andere vlaggen weliswaar.”

De Rotterdamse burgemeester riep op om elkaar daarom eens recht in de ogen te kijken. Want het huiswerk van de oorlogsslachtoffers is helemaal niet zo moeilijk om te maken, aldus Aboutaleb. „Je hoeft alleen maar je geweten te raadplegen. Je hoeft alleen maar stil te staan bij de consequenties van je eigen, dagelijkse keuzes. Je hoeft alleen maar je hart te openen voor een ander. De antwoorden liggen in onze mooie, kleurrijke en vreedzame samenleving besloten.”

14.30 - Nazaat ’Anne Frankboom’ geplant in Son en Breugel

In de Brabantse gemeente Son en Breugel wordt in verband met Dodenherdenking een nazaat van de ’Anne Frankboom’ geplant. De kastanjeboom, waar Anne Frank in haar dagboek over schreef, stond tot 2010 in de tuin van het Achterhuis in Amsterdam.

Vrijwilligers van de stichtingen Elementree en Wereldboom verzamelden de kastanjes van de boom, en in samenwerking met een boomkwekerij worden de stekjes van de boom sinds 2017 aangeboden.

Burgemeester Hans Gaillard plant de witte paardenkastanje dinsdag samen met twee kinderen van de jeugdgemeenteraad in park Vroonhoven. De herdenking in het dorp is dit jaar beperkt vanwege de coronamaatregelen. De klokken luiden om 20.00 uur en de vlag hangt halfstok.

„De mogelijkheden om samen te herdenken zijn ook dit jaar helaas beperkt”, zegt de burgemeester. „Met deze boom herdenken wij Anne Frank en alle andere slachtoffers van de oorlog. Sommige scholen in het dorp brengen weleens een bezoek aan het Anne Frankhuis. Nu kunnen zij ook de boom waar Anne op uitkeek in het echt en van dichtbij bekijken.”

De wereldberoemde kastanjeboom uit 1850 stond in de binnentuin van Prinsengracht 263. Anne Frank keek er precies op uit vanuit het Achterhuis, waar ze van juli 1942 tot augustus 1944 ondergedoken zat. Ze schreef drie keer over de boom in haar dagboek. De laatste keer was op 13 mei 1944: „Onze kastanjeboom staat van onder tot boven in volle bloei, hij is vol met bladeren en veel mooier dan verleden jaar.”

Son en Breugel is niet de eerste gemeente die een nazaat van de boom plant. Ook in bijvoorbeeld Oss, Neerijnen, Kampen, Barendrecht, Gorinchem en Den Haag zijn afstammelingen van de kastanjeboom te vinden.

12.00 - Tweede Kamer herdenkt oorlogsslachtoffers: Vera Bergkamp houdt toespraak

Bij de Erelijst van Gevallenen in de Tweede Kamer zijn dinsdag de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp en Eerste Kamervoorzitter Jan Anthonie Bruijn legden een krans bij het monument in het parlementsgebouw.

09.00 - Nederland staat stil bij oorlogsdoden

De nationale herdenking begint in Amsterdam met een bijeenkomst in De Nieuwe Kerk. Schrijfster Roxanne van Iperen houdt hier de 4 meivoordracht Stemmen uit het diepe. Tijdens de bijeenkomst zingt sopraan Laetitia Gerards, onder begeleiding van het Metropole Orkest. De herdenking is rechtstreeks te zien bij de NOS.

Aansluitend leggen koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan het begin van de herdenkingsplechtigheid bij het Nationaal Monument op de Dam een krans. Daarna volgen de taptoe, twee minuten stilte en het Wilhelmus. De 19-jarige Amara van der Elst houdt een zogeheten spoken-wordvoordracht en de jaarlijkse toespraak is van cabaretier André van Duin.

In tegenstelling tot vorig jaar, toen de koning op 4 mei een vrijwel lege Dam toesprak, is dit keer een kleine groep genodigden aanwezig. Het gaat om vertegenwoordigers van organisaties van diverse groepen oorlogsgetroffenen en nabestaanden. Het plein is niet toegankelijk voor andere belangstellenden.

Ook op de Grebbeberg in Rhenen en op de Waalsdorpervlakte bij Wassenaar zijn herdenkingsbijeenkomsten. Vanuit de voormalige concentratiekampen Vught en Westerbork zenden de regionale omroepen een speciaal tv-programma uit. Madurodam in Den Haag vormt wederom het toneel van de nationale kinderherdenking. Eerder op de dag zijn er al plechtigheden op het Nationaal Ereveld in Loenen, waar de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb spreekt, en in de Tweede Kamer bij de Erelijst van Gevallenen, met een speech van Kamervoorzitter Vera Bergkamp.

Tijdens de nationale herdenking staat het treinverkeer twee minuten stil. Ook vertrekken er van 19.50 tot 20.03 uur vanaf geen enkele luchthaven in Nederland vliegtuigen en taxiën er geen toestellen tussen 20.00 en 20.03 uur. Rijkswaterstaat roept automobilisten op een parkeerplaats op te zoeken en niet stil te gaan staan op de vluchtstrook.

Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo
Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo