Nieuws/Binnenland
801216
Binnenland

Wandelen in Asperen

Op zoek naar de zwaan

Volgens de overlevering kreeg ridder Jan van Arkel een visioen, toen hij tijdens de Vijfde Kruistocht voor de muren van Jeruzalem gelegerd lag. Niemand minder dan de aartsengel Gabriel verscheen en sprak: ,,Gaat heen waar deze zwaan u brengt en bouw daar uw slot."

Ridder Jan voer met zijn schip achter de zwaan aan en toen deze zich nestelde in Heukelum gaf de familie opdracht daar een slot te bouwen. Als dank liet hij op de hoogste toren een vergulde zwaan plaatsen.

Dat kasteel, daterend uit 1286, staat er voor een deel nog steeds. In 1672 trokken de troepen van Lodewijk XIV op naar Holland. Zijn leger, onder aanvoering van generaal Turenne, plunderde en verwoestte alles wat men onderweg tegenkwam, zo ook kasteel Heukelum. Terwijl Turenne toekeek hoe zijn manschappen het kasteel leegroofden en verwoestten, viel ineens de vergulde zwaan, geheel onbeschadigd, voor zijn voeten. Dat moest haast wel een teken zijn en daarom gaf Turenne zijn mannen het bevel de toren waarop de zwaan stond te behouden.

In de achttiende eeuw lieten de gebroeders Van der Stel een dubbel Amsterdams grachtenhuis tegen de toren aanbouwen. Op dat huis, nu kasteel Merckenburg geheten, pronkt in de toren nog steeds de zwaan die in 1921 werd teruggevonden in Frankrijk.

 

 

Fruitbomen

Maar Merckenburg is slechts één van de delicatesses uit de smakelijke bonbondoos die dit prachtige ommetje is. Dat begint bij de St. Catharinakerk in Asperen. Vijfenveertig meter hoog en daterend uit de vijftiende eeuw. Nadat we het al even fraaie gemeentehuis zijn gepasseerd ronden we via een houtsnipperpad het Galgenwiel, een binnenmeer dat in 1658 na een dijkdoorbraak ontstond. Verderop wandelen we de boomgaarden in. Overal lange rijen fruitbomen net ontdaan van de lentebloesem, nu lentegroen en straks volgeladen met geurend fruit. Tussen de boomgaarden passeren we een beeldentuin en kasteel Merckenburg, waar tegenover door het gebladerte heen de Linge ons al tegemoet schittert.

Van één van de mooiste rivieren van Nederland, 108 kilometer lang, wordt druk gebruik gemaakt door de pleziervaart. In Heukelum passeren we een speciaal voor hen aangelegd jachthaventje en even verderop 'De Leugenbank'. De hangplek voor oude Heukelummers is vandaag echter helemaal leeg. Wat valt er ook te klagen als je in dit mooie dorp oud mag worden?

De Appeldijk brengt ons bij De Koornwaard. Eens stond hier een steenfabriek, nu een foeilelijk rommelig industriegebied dat begrensd wordt door een uniek stukje natuur. Via de Orchideeënroute lopen we het gebied in en proberen de voormalige kleiput te ronden. Die wordt met bagger uit De Linge minder diep gemaakt om zo de visstand te herstellen.

 

 

Avontuur

De Orchideeënroute blijkt een fantastisch avontuur. Onbegaanbaar als het flink heeft geregend, maar zelfs nu het een tijd droog is geweest, glibberen we over planken die het drijfnatte pad begaanbaar maken op zoek naar een doorgang terug naar de dijk. Na verschillende pogingen kiezen we uiteindelijk voor de gang over een aangrenzende scheepswerf.

Terug op de dijk gaan we een stukje over de Nieuwe Hollandse Waterlinie, sinds 1995 op de Werelderfgoedlijst. De linie is 85 kilometer lang en tot wel vijf kilometer breed. Beetje cynisch natuurlijk dat de boel hier bij nadering van de vijand onder water werd gezet om de steden in Holland te redden. De linie loopt van het eiland Pampus tot aan de Biesbosch, telt 46 forten en vijf vestingsteden: Muiden, Weesp, Naarden, Gorinchem en Woudrichem.

Na een lange, rechte tiendweg steken we over naar een volgend avontuur. Staatsbosbeheer houdt hier een hoger waterpeil aan om bijvoorbeeld puperreigers, waterrallen en blauwborsten te verleiden in dit gebied te broeden. Dat gebeurt door het water uit de Linge, dat in de vijvers die u passeert is gepompt, door middel van een windmolen naar het omringende bos te sturen. Daardoor ontstaat een echt moerasbos waar orchideeën en bevers kunnen leven.

Vlak voor Asperen opent de hemel zich ook voor ons. Geen visioen met de aartsengel, maar donder, bliksem en regen komen over ons. Ganzen hebben echter de plaats ingenomen van de zwanen die ridder Jan naar hier leidden. En zij hebben het zo druk om hun pasgeboren kroost op weg te helpen, dat wij maar gewoon de routebeschrijving volgen.

Reacties:

jduijs@telegraaf.nl

Horeca in Asperen, Heukelum en Fort Asperen. 

Routebeschrijving:

15 km. Honden toegestaan. 40% onverhard.

Kasteel Heukelum

Kasteel Heukelum maakte deel uit van negen burchten die de positie van de familie moest versterken op de roerige grens tussen Gelre en Holland. Tijdens de Arkelse oorlog (1401-1412) zijn behalve Heukelum al deze burchten verwoest. Kasteel Merckenburg is daarmee de laatst overgebleven stamburcht van de familie Van Arkel. Heukelum bleef nog lang een hoge heerlijkheid: een ministaatje met een eigen munt en verschillende voorrechten.