Nieuws/Binnenland

Frysk fietsen

We fietsen door het hart van de Friese Wouden. In Oudehorne spreken we boer en bewoner Henk, die het recht van luiden heeft van de klokkenstoel op hun kleine kerkhof. De klokken worden uitsluitend bij begrafenissen en tijdens St. Thomas geluid. Desondanks nodigt Henk mij uit om met mijn volle gewicht aan het klokkenkoord te gaan hangen om het koper in beweging te zetten. Zelf neemt hij de tweede klok voor zijn rekening en roept: „Ze moeten tegen elkaar in klinken.”

Een duizelingwekkende hoeveelheid decibellen stort zich uit boven het kerkhof en de omliggende graslanden. Acute tinnitus ligt op de loer, maar wat is dit mooi. Dit is Friesland op zijn Friest. Zo symbolisch ook: deze streek, de Frije Wiken, wil meer van zich wil laten horen zodat fietsers en vakantiegangers nog vaker hun kant op komen.

Terecht, want ze hebben argumenten te over, zo leert onze fietstocht door ‘It lân fan it folk sûnder oeren’. Vrij vertaald: het land van het volk zonder klokken. Dat lijkt verwarrend als je oren nog suizen van het gebeier, maar hiermee worden de arme turfgravers bedoeld, die vaak zeven dagen per week, twaalf uur per dag, het veen afgroeven.

Onomkeerbaar

Zij hadden geen benul van de tijd, omdat zij het turf staken in afgelegen gebieden waar geen kerkklokken waren. Laat staan dat ze een mooi klokje om hun pols droegen. Door hun noeste arbeid is het landschap onomkeerbaar veranderd: de toplaag verdween richting kachel en er werden duizenden slootjes en kanalen gegraven voor de turfschepen. De ruige houtwallen en rechte rijen bomen langs de wegen en weilanden nemen fier de derde dimensie voor hun rekening.

Het fietst heerlijk over de paden die exclusief voor ons fietsers zijn aangelegd. Zoals de betonstrook die na Oldeberkoop richting het Tjongerkanaal slingert. Hier nemen stilte en verlatenheid on-Nederlandse proporties aan. Net als de weidsheid: de graslanden reiken moeiteloos tot aan de horizon.

Het grootste dorp op onze route is Gorredijk. Met ruim 7000 inwoners, waarvan er zeker een heel bijzonder is: de 87-jarige Ruurtje de Vries. Zij verkoopt jaarlijks de 900 paar geitenwollensokken, die vijftig dappere dames uit de omgeving bij elkaar breien, zodat er elk jaar €10.000 richting Nierstichting gaat. Ik doe mee met twee paar voor mijn vader, als ode aan mijn oma, ook út Fryslân, die heel wat van deze grijze klassiekers voor ons breide.

 

Dorps leven

Terug in Oldeberkoop, waarvan het wijkje rond de Bonifatiuskerk, uit de 12e eeuw, het tot beschermd dorpsgezicht schopte. Hier geen opgeleukte winkeltjes bomvol toeristische prullaria, maar dorps leven en stille, statige panden zoals Villa Vredenwoud dat met haar bijzondere architectuur op de lijst van Rijksmonumenten staat. Het herenhuis Lunia verovert een plek op mijn favorietenlijst. Want, een prima pleisterplaats, met een leestafel die nog stamt uit de tijd van de grootformaat-Telegraaf, een terras en restaurant. Ideaal om van hieruit de streek én de gerechten van de jonge chef-kok Wilco Aardema te verkennen. Onthoud die naam. In tegenstelling tot de klokkenstoel van Oudehorne kokkerelt hij in stilte nog meer sterke argumenten voor de Frije Wiken bij elkaar.

De volgende dag fietsen we terug naar station Wolvega en krijgen we er zo maar veertien prachtige kilometers bij. Onze fietstassen zijn zwaar van de appels en krûdnagel tsiis. Kruidnagelkaas die we net als kroketten ’uit de muur’ trokken bij de Boer’n Zelfbediening. Een automatiek, niet gevuld met een vette hap, maar met ambachtelijke kaas, fruit, wijn en jam. Fryslân smakket goed.

Start en finish Hotel Lunia. Knoopunten: 95-93-97-99-89-59-63-65-16-61-89-91-26

Informatie: www.friesland.nl en www.oostfriesland.info

Sint-Thomasluiden

Van 21 t/m 31 december luidt Oudehorne haar klokken. Oorspronkelijk om de kwade geesten te verjagen. Tegenwoordig als wedstrijd. Degene die het strakst het ritme van de vierkante slag vasthoudt, wint. De klokken zijn gestemd in de tonen Aïs en Cis.

HORECA EN OVERNACHTEN www.lunia.nl (met lezersaanbieding) of het eenvoudigere Livada B&B (geen website, wel gastvrijheid). Meer adressen op www.defrijewiken.nl. Hierop zijn ook diverse campings te vinden, zoals www.minicampingsingel.nl of www.minicampingdeturfhoeke.nl Pitstop Gorredijk: www.deverguldeturf.nl. Proeven: www.dekaasboerderij.nl. Bezoeken: www.natuurtuinhummelhus.nl