Nieuws/Binnenland

Russen en jihadisten 'even zorgelijk'

Rusland is weer een belangrijk land om in de gaten te houden voor de inlichtingendienst AIVD. De dreiging die uitgaat van jihadisten in Nederland en de bedoelingen van Rusland in het conflict met het Westen zijn verschillend, maar „eigenlijk even zorgelijk”, zei minister Ronald Plasterk woensdag tijdens de presentatie van het jaarverslag van de AIVD.

In het jaarverslag staat onder meer dat Russische spionnen in Nederland actief zijn om politieke en wetenschappelijk informatie te krijgen. Ook schuwen de Russische diensten intimidatie van Nederlanders in Rusland niet. Over het conflict met Rusland zegt Plasterk: „We weten niet waar het stopt. We weten niet wat de bedoelingen zijn van Vladimir Poetin. Dat is zorgelijk”.

De Russische spionnen zijn nooit helemaal weggeweest. Van een nieuwe Koude Oorlog wil hoofd van de AIVD Rob Bertholee niet spreken. „Maar de verhouding tussen Rusland en het Westen is zo veranderd, dat we in dit jaarverslag het beeld dat we van de Russen hebben gezien wat uitgebreider beschrijven”, aldus Bertholee.

Volgens hem kan de interesse van de Russen meeverschuiven met de politieke ontwikkelingen. Zo kan Bertholee zich „voorstellen” dat de Russen geïnteresseerd zijn in het onderzoek naar de ramp met vlucht MH17.

De AIVD verstoort de spionagepraktijken als die aan het licht komen. Desnoods wordt zelfs diplomatiek personeel verwijderd.

Ondertussen is de AIVD blijvend alert op de dreiging die uitgaat van jihadisten. De AIVD ziet niet alleen gevaar in terugkeerde strijders uit bijvoorbeeld Syrië en Irak. De aandacht gaat steeds meer uit naar de extremisten die helemaal geen plannen hebben om naar het strijdgebied te gaan.

Volgens de AIVD zijn bij die onderzoeken naar 'thuisblijvers' aanslagen voorkomen. Het gaat daarbij niet om aanslagen die op het nippertje zijn afgewend, maar om plannen die in de kiem zijn gesmoord. Dat is bijvoorbeeld gebeurd bij de vorig jaar gearresteerde Mohamed B., die bezig zou zijn geweest met de voorbereiding van een aanslag op de politie.

Tot nu toe zijn volgens de AIVD 190 mensen naar het strijdgebied vertrokken. Onder hen zijn meer dan veertig vrouwen. Van de ruim dertig kinderen onder de tien in het strijdgebied is de helft daar ook geboren. Zo'n dertig jihadgangers zijn omgekomen (tien in 2015) en 35 zijn er teruggekeerd.