Nieuws/Binnenland

Dachau-gevangenen krijgen naam en gezicht

Nederlandse gevangenen in het Duitse concentratiekamp Dachau hebben in het Verzetsmuseum in Amsterdam een naam en een gezicht gekregen. Op de tentoonstelling 'Geen nummers maar namen' worden de ervaringen verteld van politieke gevangenen die tijdens de Tweede Wereldoorlog vastzaten in het kamp en daar door bewakers alleen met een nummer werden aangesproken.

Op de expositie toont het museum met persoonlijke verhalen en voorwerpen hoe de Nederlanders in Dachau probeerden te overleven. Gevangene Pim Boellaard had een dambord in de deksel van zijn kampkist, Jaap van Mesdag wist zijn trompet mee te nemen en Willemijn van Gurp schreef een liederen- en psalmenboekje.

Uitgangspunt voor de tentoonstelling vormen biografieën die jongeren tussen de 16 en 19 jaar hebben geschreven over voormalige Dachau-gevangenen. Zij interviewden hiervoor overlevenden of nabestaanden. Zeventig jaar na de bevrijding is het belangrijk dat de oud-gevangenen een verbinding leggen met de jongere generatie, zegt conservator Karen Tessel. ,,Het is nu urgent omdat de laatste ooggetuigen er nog zijn.''

Tess Meerding, een van de biografen, is het hiermee eens. ,,Ik had er nooit een persoonlijk gevoel bij, maar een stuk geschiedenis is nu dichtbij komen te staan.'' Zij interviewde Ernst Sillem (91), die vier maanden in Dachau zat. Wat hij vertelde, vond ze heel aangrijpend. ,,Bij aankomst kreeg hij een stukje brood, maar hij kon het niet opeten omdat hij zo uitgedroogd was en geen speeksel meer had. Hij bewaarde het achter zijn kiezen.''

De jongeren deden ook bijzondere vondsten tijdens het optekenen van de levensverhalen. Jan van Kuik (92) wilde in 1942 in de buurt van de Bodensee de Rijn overzwemmen om te vluchten naar Zwitserland, maar werd gepakt door de 'Grenzpolizei'. In een archief in Oostenrijk werd onlangs zijn kaart van de Bodensee gevonden die de grenspolitie in beslag had genomen.

In Dachau zaten 2135 Nederlanders gevangen, onder wie tweehonderd vrouwen. Het waren vooral verzetsstrijders. Naar schatting leven nu nog tien tot vijftien oud-gevangenen. Koning Willem-Alexander opende de tentoonstelling woensdag.