836768
Binnenland

Enschedees gezelschap snoeit in aantal concerten

HET Symfonieorkest in financiële nood

HET Symfonieorkest in Enschede, het voormalige Orkest van het Oosten, krijgt de exploitatie niet meer sluitend. Om die reden gaat het gezelschap snoeien in het aantal traditionele concerten, zeker waar die meer kosten dan ze opleveren. De vrijvallende tijd zal worden gebruikt voor community projecten, zoals het spelen in buurthuizen en bejaardencentra.

,,We blijven binnen de subsidievoorwaarden opereren”, benadrukt orkestdirecteur Harm Mannak. „De maatregelen tasten de werkgelegenheid ook niet aan.” Mannak zegt over de koerswijziging contact te hebben gehad met het ministerie en de provincie Overijssel. „Ze tonen begrip.”

De problemen zijn het rechtstreekse gevolg van de veertig procent korting op de rijkssubsidie, die in 2013 inging. Bij de provincie Overijssel wist de orkestdirectie prompt vijf miljoen euro los te peuteren, overigens ruim de helft minder dan was gevraagd. Met dat geld zou de subsidiekorting kunnen worden opgevangen en een nieuw businessmodel kunnen worden gerealiseerd. „Dit is een grote erkenning van ons ondernemerschap”, glom Mannak destijds van trots. De injectie werd „de eerste stap in de beëindiging van de subsidierelatie” genoemd. Het orkest beweerde in 2016 vijftig procent van zijn inkomsten zelf te kunnen verdienen.

Crisis

Aan het realistische gehalte van dat juichverhaal werd toen al in brede kring getwijfeld. Nu geeft Mannak de crisis de schuld. „De financiële rek is eruit, zowel bij onze trouwe als nieuwe sponsoren en bij onze bezoekers. Vervolgens kun je kiezen: doormodderen of radicaal veranderen. Wij kiezen voor het laatste omdat dit past bij onze missie: ten allen tijde het verhaal van de klassieke muziek blijven vertellen.”

Deventer en Zwolle zullen in de toekomst minder bezocht worden. Mogelijk worden zelfs geplande concerten van het huidige seizoen geannuleerd. „Ik sluit dat niet uit”, aldus Mannak. „Maar het is niet alleen snijden. Er komt iets voor in de plaats.” Ook voor cd-opnamen zal in de toekomst minder of geen ruimte zijn.

De problemen zijn een ernstige streep door de rekening van de nationale en internationale ambities die het orkest koesterde met zijn chef-dirigent Jan Willem de Vriend. Tot vorig jaar noemde het regionale gezelschap zich zelfs Nederlands Symfonie Orkest. Het Nederlands Philharmonisch Orkest in Amsterdam vreesde naamsverwarring en stapte naar de rechter. Na een slepende juridische procedure moest het Twentse gezelschap op last van de rechter een nieuwe naam kiezen. Dat werd HET Symfonieorkest.

Parttimers

Behalve het Enschedese orkest kreeg ook het Gelders Orkest twee jaar geleden een korting op de rijkssubsidie van veertig procent te verstouwen. Daar besloten ze de musici als parttimers te laten doorgaan. De twee gezelschappen hadden beide meer subsidie gekregen als zij toen hadden besloten samen te gaan. De nu ontstane problemen lijken de kans te vergroten dat er per 2017 één symfonische voorziening komt voor het oosten des lands.

Twee jaar geleden zijn de orkesten van Limburg en Noord-Brabant al opgegaan in de Philharmonie Zuid-Nederland. En nog eerder fuseerden de orkesten van Friesland en Groningen, om als Noord Nederlands Orkest verder te gaan.