Nieuws/Binnenland
845337
Binnenland

Stedentrip

Riga: gereserveerd maar warm

De veelzijdigheid van het Letse Riga tekent zich vooral af in de rommelige bouwstijl die varieert van Russisch, Duits tot Zweeds. Het maakt van de hoofstad een charmante mengelmoes van culturen en stijlen. Sinds je er nu ook met de euro kunt betalen staat niets een bezoek aan deze bijzondere stad je in de weg.

Als we het vliegtuig uitstappen schiet de piloot ons aan. „Alsjeblieft, laat je niet afschrikken door onze kille uitstraling. Letten zijn heel gereserveerd, maar van binnen zijn we stuk voor stuk warme mensen.” We knopen zijn woorden in onze oren en herhalen ze als een mantra wanneer onze taxichauffeur de hele rit blijft zwijgen als het graf. De diepe frons op zijn voorhoofd staat in schril contrast met de vrolijke muziek die de Letse radio ons voorschotelt. Als hij eindelijk spreekt is het kort, krachtig en Lets. We zijn er.

Na meer dan 20 jaar onafhankelijkheid is het voor de Letten nog altijd wennen. Het landschap, de architectuur en de Letten zelf lijken nog op zoek naar een eigen identiteit. Voor 1991 was Riga respectievelijk eigendom van de Duitsers, de Zweden en de Russen. De stad oogt dan ook als een lappendeken van stijlen, volkeren en culturen.

 

Dappere toeristen

Jugendstil wisselt Sovjetbouw en Scandinavisch vakwerk af. Kitscherige bloempatronen, krullen en goudkleurige deurknoppen staan in de schaduw van statig, sober beton. Een roestige tram stopt voor een spiksplinternieuw H&M-filiaal. Als je goed kijkt zie je op de flanken van de tram nog oude Sovjetpropaganda.

In Riga woont eenderde van de gehele Letse bevolking. Die bestaat uit een mix van 700.000 Russen, Letten en een handjevol Oekraïeners. Toch lijkt de stad voor 12 uur ’s middags vrijwel verlaten. Alleen wat dappere toeristen laten zich zien, op zoek naar een kop koffie. „Letten zijn nu eenmaal geen ochtendmensen”, lacht de gids. De blonde, tengere Mihail zet zijn bril recht. „Maar ’s avonds heb je er een hoop aan.”

Aangeharkte tuintjes met kleurrijke bloemen fleuren de Sovjetbouw op. „Letten zijn mensen van de natuur”, zegt Mihail. „Dat heb je in een land dat voor de helft uit bos bestaat. Na elke van onze ijskoude rotwinters werken we in de tuin ter compensatie.”

 

Huisjes

Op weg naar De Markt Van De Drie Broers, in het hart van de stad, worden de huizen steeds kleiner. Binnen de metersdikke stadsmuur bouwden de inwoners van Riga sinds de 15e eeuw zo veel mogelijk stenen huisjes. Geen stukje bleef onbenut.

We wringen ons door het smalste steegje van Riga. Ooit stonden hier twee vrouwen te ruziën, legt Mihail uit. „Ze wilden beiden voorrang, aangezien er in het smalle steegje maar plaats was voor een dame tegelijk. Een jonge jongen hoorde het gekwebbel en zei hen: ’Niet zo’n ruzie maken. De oudste vrouw krijgt voorrang, zo simpel is het’. Zijn voorstel loste niets op. Tot aan hun dood stonden de vrouwen voor de steeg. ’Ga jij maar’, zei de een. ’Nee, ga jij!’ zei de ander. Alles beter dan toegeven de oudste te zijn.”

„Buiten de muur stonden houten huizen”, legt Mihail uit. „Als de vijand zich liet zien staken de Letten de fik erin. Dan bleef er niets over voor de veroveraar.” De echte archeologische schatten van Riga vind je dan ook onder de grond, in de bakstenen fundamenten van de oude stad. Als een nieuweling op de stadspoort klopte, mocht hij lange tijd alleen naar binnen met een steen in zijn bezit. Het liefst een flinke. Al deze stenen vormen vandaag de dag de Brouwerijstraat, (Aldaru Iela).

 

Legende

Tegen de muur zit een man op een krukje. Met gesloten ogen bespeelt hij zijn harp. Droevige klanken ketsen in mineur op de stenen af. „Hij zingt van een legende”, fluistert Mihail. „Lang, lang geleden viel een Lets meisje als een blok voor een Zweedse soldaat.” De twee spraken af, in het diepste geheim, bij de poort in de Aldaru Iela. Toen Letse buurtbewoners het stel betrapten besloten ze de Zweedse soldaat op gruwelijke wijze een les te leren. „Het meisje werd levend ingemetseld. Hier, vlak achter ons.” Mihail wijst op de muur waartegen de harpist leunt, schijnbaar van geen kwaad bewust. „Soms kun je haar nog horen huilen.”

Jonge meisjes, als uit een sprookjesboek, paraderen door de stad in korte rokjes en strakke jurkjes. Oudere dames dragen hun grijze haren nog in een lange vlecht, die tot halverwege hun gebloemde schort reikt. Sinds de onafhankelijkheid, toen vele Letten naar Rusland trokken, is er een vrouwenoverschot. ‘Laima’ heten de meeste jonge meisjes. Optimistisch vernoemd naar de godin van het geluk. Of naar de grootste chocoladefabriek van Letland.

 

Cultuur

„Het is hier nu beter dan het ooit is geweest”, zegt Mihail. Hij wijst naar het gigantische standbeeld op de Boulevard van de Vrijheid (Brîvîbas Bulvâris). Op een torenhoog voetstuk staat een vrouwfiguur. Ze heft haar armen ten hemel en lijkt te jongleren met drie gouden sterren. Milda, heet ze.

Tussen de sterren en Milda’s armen is het silhouet van een kindje te ontwaren. Het standbeeld werd onthuld als monument voor hen die waren omgekomen bij de Letse onafhankelijkheidsoorlog (1918-1920), maar werd in 1940 door de Russen omgedoopt tot Moeder Rusland. „Nu is ze weer van ons”, zegt Mihail. „Milda, Moeder Riga. Ons land heeft veel te verduren gehad, maar onze cultuur kan niet worden verwoest.”

 

Reiswijzer Riga

Met Air Baltic vlieg je tegenwoordig in ruim twee uur rechtstreeks van Amsterdam naar Riga. Het vliegveld ligt op een steenworp van de binnenstad. Het openbaar vervoer laat te wensen over. Met een taxi ben je in een kwartier in de stad. Let wel: Letten waarschuwen voor groene taxi’s.Oplichters zouden het zijn. Criminelen. Speel op safe, kies enkel voor de witte.

Geheime tips

Op de Kaleju Iela vind je de ‘Amber Room’: een piepklein museum, dat bestaat uit een winkeltje en een enkele kamer. De muren, vitrines vol servies en sieraden, de vloer en de meubels: amber. De goudgele gloed voorziet de ruimte van een koninklijk tintje. De Letten geloven dat het dragen van amber en het drinken van amberthee, een helende werking heeft en geluk brengt.

In de Black Magic Bar, aan de Kalku Iela, opent elke dag na twaalf uur een geheime deur naar de kelder. De boekenkast wordt verschoven, de deur gaat open, en de geur van chocolade en sterke drank vult de zaak. Het chocolademuseum, vlak onder de bar, is om je vingers bij af te likken.

Net buiten het stadscentrum ligt de Central Market. In een gigantisch oud hallencomplex staan ontelbare kraampjes. Ooit waren de vier immense hallen gebruikt voor de bouw van Zeppelins, nu kun je er voor maanden boodschappen doen. Fruit, zuivel, vis en vlees vullen elk een volledige markthal. Culinaire hoogtepunten zijn de lappen gerookt varkensvlees en, mits het seizoen het toestaat, de aardbeien („Nergens zo lekker als in Letland”).

Lekker

Topchef Martins Sirmais, ook wel ‘de Letse Jamie Oliver’, is de trotse eigenaar van twee toprestaurants. 3 Pavâri en 3 Naži, aan de Toròa Iela. Geen zorgen, ‘naži’ is Lets voor ‘messen’. Sirmais maakt er een spektakel van. Hij goochelt met ingrediënten. Op de bar, bij binnenkomst, gooit en speelt hij met sauzen en broden. De tatoeages op zijn polsen (een mes en een vork) vliegen voorbij. Als het even kan zit hij buiten. „Ik heb maar aan drie dingen een hekel”, zegt de kok. „Aan cellulitis, aan rapmuziek en aan restaurants waar je tafeltje niet mee naar buiten mag.”

Voor meer informatie, zie: sirmais.com

Voor je terugvliegt moet je een slok Riga Black Balsam hebben geproefd. De traditionele Letse likeur wordt al gebrouwen sinds halverwege de 18e eeuw. Aan het recept is sindsdien niets veranderd. Het drankje bestaat voor de helft uit pure Letse wodka, die smaak krijgt door een eindeloze rits kruiden. Het is pikzwart en erg bitter, maar de Letten zelf zweren dat het een zoete nasmaak heeft. Catherina de Grote zou ooit doodziek in Riga zijn aangekomen, maar op wonderbaarlijke wijze zijn genezen na een slok Balsam. Priekâ!

Slapen in Riga

In de binnenstad barst het van de hotels. Er is voor ieder wat wils, maar het personeel is over het algemeen wat stug en de inrichting flets. Letten ontdekken AirB&B en bieden prachtige appartementen aan in het hart van Riga. En dat voor spotprijzen v.a. 20 euro per nacht. „Wil je de stad en het land echt ervaren, dan huur je een huisje aan de kust”, zegt Janis Vanags, hoofd communicatie bij AirBaltic en ras-Let.

„In een kleine 20 minuten rijd je naar de stad. Een land dat voor de helft uit dichte bossen bestaat, kun je niet ervaren als je in de stad blijft.” Voor zo’n 60 euro per nacht beschik je al over een huis voor 6 personen, met sauna en hottub op een verwarmd terras.