Nieuws/Binnenland

Nieuwe lever uit gekweekte stamcellen

Gekweekte stamcellen inspuiten bij een patiënt met leverfalen, waarna het zieke orgaan uiteindelijk weer volledig herstelt. Onderzoekers van het Hubrecht Instituut en het Universitair Medisch Centrum te Utrecht blijken verbluffende stappen te hebben gezet in een ronduit revolutionaire ontwikkeling, in Nederland uitgedacht.

De onderzoekers, die hieraan al 15 jaar in betrekkelijke stilte werken, denken dat kweek-stamcellen in de toekomst mogelijk een vervanging kunnen worden van donororganen. Orgaantransplantatie zou dan niet langer nodig zijn; een injectie met stamcellen zou de patiënt een vervangend orgaan kunnen geven.

'Herbouwen'

Tot voor kort leek het onmogelijk om gezond of ziek weefsel van patiënten in het laboratorium in leven te houden, laat staan te vermeerderen. Maar volgens moleculair geneticus en onderzoeksleider prof. dr. Hans Clevers is zijn onderzoeksgroep erin geslaagd een kweeksysteem te ontwikkelen voor zowel menselijke leverstamcellen als gezonde stamcellen gewonnen uit kankerweefsel van de alvleesklier. De wetenschappers melden hun proefnemingen in twee artikelen, die nog deze week in het Amerikaanse vaktijdschrift Cell verschijnen.

,,Weefsels raken in verval en breken af”, zegt Clevers, die sinds 2012 president is van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). ,,De menselijke lever heeft echter als kenmerk dat hij zichzelf kan repareren met eigen stamcellen. Dit orgaan bracht ons jaren geleden op het idee om te kijken of wij deze cellen konden vermeerderen teneinde ze levers te laten repareren of compleet te laten ’herbouwen’. Dat is nu gelukt.”

Het blijkt in het laboratorium mogelijk in vier maanden tijd uit één enkele leverstamcel een volledig nieuwe lever op te kweken. ,,Alle analyses laten zien dat dit gekweekte weefsel genetisch niet afwijkt van gezond leverweefsel en bovendien zeer stabiel is”, stelt Clevers. Dit principe zou in de verre toekomst ook moeten kunnen gelden voor longen, nieren, harten en andere organen.

Gekweekte menselijke ’mini-levers’ zijn al succesvol getransplanteerd naar muizen met leverschade. Critici vrezen evenwel dat gekweekte organen ten ondergaan aan vormen van kanker.