Nieuws/Binnenland

Duits stadje straalt ongeëvenaarde sfeer uit

Kerstsprookje in Rothenburg

Een van de mooiste kerst-steden ter wereld ligt op maar 600 kilometer van de stad Utrecht. En toch zult u deze maand nauwelijks Nederlanders tegenkomen in Rothenburg ob der Tauber. Parel aan de Romantische Strasse in het Duitse Beieren.

Al bijna negen eeuwen heeft dit stadje met 11.000 inwoners grote veldslagen overleefd. Deels omdat de volledig ommuurde vesting de vijand op afstand hield. Anderzijds omdat in 1945 de Duitse majoor Thommes de bevelen van Adolf H. negeerde en zich overgaf aan de Amerikanen waardoor ’slechts’ 40% van de stad werd verwoest en meteen weer werd opgebouwd: Deutsche gründlichkeit.

Nu kun je vanaf 1.000 euro een eenvoudige plaquette met je naam op de muur van de vestingwal laten aanbrengen. Dat doen vooral Amerikanen. Dat is pas humor. In 1945 800 meter vestingmuur bombarderen en jaren later een ’rooie rug’ betalen voor behoud van die muur.

Verliefd op Rothenburg

Deze maand worden de meeste van de 3.000 hotelbedden beslapen door toeristen uit de hele wereld die het kerstfeest in deze superromantische stad willen ervaren. Busladingen Japanners bevolken de straatjes. Zij en de Amerikanen zijn helemaal verliefd op dit stadje waar alles in het werk wordt gesteld om de sfeer van vroeger te behouden.

Nederlanders komen ook naar Rothenburg. Vooral in het voorjaar en in de zomer. Maar in deze wintermaand hoor je vrijwel geen enkele Nederlandse stem. Wij gaan klaarblijkelijk liever met de bus naar de voor de hand liggende kerstmarkten in Münster, Keulen, Dortmund en Düsseldorf. Rothenburg slaan we over. Want daar moet je toch minstens een nacht blijven slapen.

 

Verwennen

Als u dezer dagen uw lief wilt verwennen, vertrek dan morgen. Als er nog een hotelkamer vrij is. Als u om zeven uur de auto start, bent u er rond het middaguur. En als er in het stadje ook nog sneeuw ligt, staat Anton Pieck uit zijn graf op om dit tafereel te vereeuwigen.

Houdt u van de klassieke sfeer van Kerstmis, dan is Rothenburg ob der Tauber een onvergetelijke ervaring. Het lijkt alsof Onze Lieve Heer dit stadje met zijn pleintjes, bogen, torens en meanderende straatjes als decor voor de kerstviering heeft bedacht. Alles is oud van buiten en meestal nieuw van binnen.

Sfeerverlichting domineert de stad. Ledverlichting is verboden. Net als opdringerige etalages en kunststof ramen. Op het plaatsen van een ordinair reclamebord staat de ’doodstraf’. Een uithangbord van een winkel moet uit degelijk metaal bestaan en rijk gedecoreerd en geciseleerd. Dat kost al gauw 6.000 euro, maar de middenstand heeft het er voor over.

 

Reiterlesmarkt

Dezer dagen domineert de kerstmarkt (Reiterlesmarkt) de Altstadt, maar ook hier zijn beperkingen. Toerismedirecteur Jörg Christöphler legt uit: „Het is een bescheiden markt in een prachtige sfeer. Er mogen niet meer dan 60 stalletjes staan. En de verkopers moeten iets bijzonders verkopen. Zoals de man die levensecht gereedschap van chocolade maakt. Natuurlijk kun je ook een halve meter worst kopen maar er zijn geen 50 verkooppunten, maar hooguit vijf. Ook hier geldt: in de beperking toont zich de meester.”

Christöphler heeft een droombaan. Hij staat op het punt om naar Arlington in Texas te vliegen waar in een gigantisch basketbalstadion een Duitse kerstmarkt wordt opgezet. „Ik mag adviezen geven want volgens de Amerikanen is de wijze van kerstviering Made in Germany."

Rothenburg is een compact, middeleeuws stadje. Een stilleven in het digitale tijdperk. Als u ’s avonds luidruchtig vertier zoekt moet u er beslist niet naar toe, want toeristen gaan hier vroeg op stok. Na een tournedos van 280 gram in hotel Reichs Kuchenmeister is het een genot om door de in nevelen gehulde stad te slenteren. De stilte en de prachtig verlichte gebouwen zijn een omweg waard. Het is allemaal zo schilderachtig, beschaafd en ingetogen.

 

Alcoholpercentage

Als we in het hotel terugkeren, is de wijnbar nog open. De obers zijn allemaal van middelbare leeftijd. De service is snel en correct. Of ik bij mijn koffie nog een Deutsches Erzeugnis wil. Dat wil ik wel. Het wordt een Altfränkisches Zwetschgenwasser van Leiblein, alcoholpercentage 50%. De ober knipoogt: „Dit is het beste. Der Geist Gottes schwebt in dieser Flasche." Met Duitsers kun je best lachen.

De gastvrije toerismebaas Jörg Christöphler staat erop dat hij me de stad laat zien. En we moeten lunchen, terwijl ik kort daarvoor op de markt nog een Bockwurst met Semmel heb genuttigd. Of ik ook even de Origineler Rothenburger Tauberkugel van bakker Walter Friedel wil proeven.

We passeren de beroemdste winkel van Rothenburg, maar gaan niet naar binnen want ik ben er een paar uur eerder al geweest. Het is de kerstwinkel van Käthe Wohlfahrt. Zij en haar overleden man Wilhelm begonnen vijftig jaar geleden met de verkoop van Duitse speeldozen. Dat werd een groot succes. In 1981 werd de winkel in Rothenburg geopend waar je 365 dagen per jaar hoogwaardige kerstartikelen kunt kopen. Het was de eerste kerstwinkel ter wereld die het hele jaar open is.

 

Kerstmuseum

Het succes is ongeëvenaard. Käthe Wohlfahrt staat nu wereldwijd bekend als de ambassadeur van de Duitse kerstviering. Er zijn talloze winkels in eigen land bijgekomen en vestigingen in Brugge (België), Riquewihr in de Elzas en Stillwater in Amerika. Voorts is het bedrijf op talloze kerstmarkten waar ook ter wereld in de wintermaanden vertegenwoordigd. Een Nederlandse vestiging zit er voorlopig niet in. Woordvoerster Felicitas Höptner zegt: „We willen onze positie consolideren en voorlopig geen verdere uitbreiding.”

Zelfs kerstsceptici kijken hun ogen uit in de winkel en kerstmuseum. Het is verreweg de grootste attractie van de stad met veel meer dan 1 miljoen bezoekers per jaar. In deze decembermaand vergapen hordes toeristen zich aan de circa 30.000 artikelen, maar ook op snikhete zomerse dagen is het er vol. Höptner vertelt: „Circa 70% van onze kerstartikelen wordt door kleine, ambachtelijke bedrijven in eigen land gemaakt. We hebben een eigen ontwerpstudio of laten ons door anderen inspireren. Heel veel voorwerpen zijn met de hand gemaakt en beschilderd. Het moet exclusief blijven. We doen geen concessie aan rommel."

Het hele jaar door

Het idee voor de kerstwinkel kwam van zoon Harald Wohlfahrt (60) die nu al jaren de firma leidt. Höptner: „Toen het publiek in de gaten kreeg dat onze collectie zo bijzonder is, begon het te lopen. Het hele jaar door. Anderen hebben ons voorbeeld gevolgd. In Rothenburg zijn nu veel meer winkels die het hele jaar kerstspullen verkopen. Dat vinden wij niet erg omdat onze sortering uitzonderlijk blijft.”

Achter in de winkel staat een 5.70 meter hoge witte kerstboom met 12.550 lampjes en 1400 glazen voorwerpen die door misschien wel miljoenen klanten is gefotografeerd ofschoon dat officieel niet mag.

Aan de buitenkant van de monumentale winkel heb je niet in de gaten hoe groot het binnen is. In de loop der jaren zijn vier patriciershuizen met elkaar verbonden en vind je kruip door sluip door je weg. Elk uur sneuvelt er wel een kerstbal. Dat is ingecalculeerde schade…

Reiswijzer Rothenburg ob der Tauer

Met de auto naar Rothenburg ob der Tauer is 580 kilometer vanaf Utrecht. Het ligt midden in de driehoek Frankfurt, Stuttgart, Nürnberg. Met de trein is uiteraard ook een optie.

500.000+ overnachtingen

Er is misschien geen enkel stadje ter wereld met 11.000 inwoners dat zoveel toeristen trekt als Rothenburg. In 2013 telde het 521.677 overnachtingen, een stijging van 25% in vijf jaar tijd. Daarvan komt 45% uit eigen land en 55% over de grens. Met bijna 80.000 overnachtingen zijn de Japanners koploper, gevolgd door de Amerikanen (53.478). Nederland komt op de derde plaats met ruim 21.000 slapers.

Het stadje dient regelmatig als decor in tal van film. Zoals het beroemde huis aan Plönlein dat voorkomt in de animatiefilm Pinoccio van Disney. Het is misschien wel het meest gefotografeerde huisje ter wereld. In dit historische pandje wonen gewone Rothenburgers die miljonair waren als ze van elke foto voor hun huis een eurocent zouden krijgen.

Het is een aanrader om in Rothenburg te beginnen met een wandeling over de vestingmuur waardoor u het stadje aan alle kanten voorbij ziet trekken.

Romantische Strasse

Rothenburg ob der Tauber ligt op een plateau en kijkt uit op de smalle rivier de Tauber. Het stadje ligt aan de Romantische Strasse. Deze circa 400 kilometer lange autoroute loopt van de Main tot het begin van de Alpen of wel van Würzburg naar Füssen. Naast Rothenburg zijn er tal van andere hoogtepunten langs deze route zoals de Residentie van Würzburg, de Bedevaartskerk van Wies en het sprookjesslot Neuschwanstein. Het ligt ook aan de Bürgenstrasse, de kastelenroute die van Mannheim via Rothenburg naar Praag loopt. Onderweg kunt u 70 paleizen en kastelen bezoeken.