883307
Binnenland

Onderzoekers tackelen malariamug

Nederlandse infectieziektenexperts hopen de dodelijke malariaplaag in Azië en Afrika de komende jaren te kunnen indammen. Bij toeval ontdekten wetenschappers van het Radboudumc in Nijmegen een oud ontwormingsmiddel voor dieren dat, gecombineerd met bestaande malariamedicatie, honderdduizenden mensen het leven kan redden.

Het middel, Ivermectine, blijkt dodelijk voor zowel de malariaparasiet als de malariamug. Het verlamt de zenuw- en spiercellen van de malariamug en doorbreekt bovendien de groeiende resistentie bij de muggen tegen bestaande bestrijdingsmiddelen. Dat bleek tijdens een feitelijk mislukte ’Nijmeegse’ proef in het Afrikaanse Burkina Faso, waarbij muggen massaal het loodje legden na te zijn ontwormd.

Verspreiding

Het komend jaar al wordt de nieuwe Nijmeegse combinatietherapie massaal verspreid in Thailand en Cambodja. Daar blijkt de malariamug steeds ongevoeliger voor de best werkende anti-malariatherapiën die voorhanden zijn. Volgens infectieziekten-epidemioloog dr. Teun Bousema en zijn collega Guido Bastiaens start mogelijk in 2015 of 2016, met financiële hulp van de (Bill) Gates Foundation, grootschalige malariabestrijding in het Afrikaanse Gambia en vindt gelijktijdig wetenschappelijk onderzoek plaats.

Malaria is een van de meest voorkomende, ernstige infectieziekten ter wereld. Jaarlijks worden rond 207 miljoen mensen ziek. Mensen krijgen malaria door malariamuggen die besmet zijn met een parasiet. Muggen raken op hun beurt besmet met malaria door het steken van mensen met malaria. In 2012 overleden 627.000 mensen aan de gevolgen van malaria, van wie het merendeel Afrikaanse kinderen jonger dan vijf jaar.

Ivermectine wordt al heel lang gebruikt tegen vlooien en teken bij hond en kat. Teun Bousema: „Maar ook tegen rivierblindheid, een parasitaire aandoening die ook op grote schaal in Afrika voorkomt. Dat was voor ons een bijkomend extra geluk: dat middel (Mectizan, van een Haarlemse medicijnproducent) is dus al heel lang internationaal goedgekeurd en derhalve veilig bevonden om aan mensen te geven. Zíj worden er niet ziek van, wél blijft het wekenlang levensgevaarlijk voor de mug die het via het ’bloedmaal’ van de mens binnenkrijgt.”

Overigens zijn onderzoekers van n het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het Radboudumc erin geslaagd malariaparasieten genetisch te verzwakken. Daardoor verliezen de parasieten volledig hun ziekmakend vermogen, maar roepen ze wel een volledig beschermende afweerreactie op. „Het experimentele malariavaccin is zo veelbelovend dat we het nu kunnen gaan testen op mensen.”

Meer over malaria