Nieuws/Binnenland
885969
Binnenland

Reportage

Anatolië: zo veel gastvrijheid

Amerikanen, Engelsen en Italianen die wandelen en fietsen op het Turkse platteland? Het moet niet gekker worden! Dat kunnen wij als wandel- en fietsnatie niet over onze kant laten gaan. Onze verslaggeefster ging u voor.

Een vriendelijke schaapherder biedt thee aan uit het zwartgeblakerde keteltje op zijn houtvuur. En in vrijwel elk dorpje dat we passeren is er wel een boerin die met een grote pollepel ayran opschept, met water aangelengde yoghurt. De gastvrijheid op het platteland van Centraal-Anatolië is verpletterend. We worden er stil van.

Ze hebben niet veel meer dan een koe, wat kippen en een moestuin. De huizen zijn in elkaar getimmerd met wat planken of hebben muren van aangesmeerd leem. De meeste jongeren zijn naar elders vertrokken waar wel wat te verdienen valt. Maar eensgezindheid maakt de achtergebleven dorpelingen sterk. Het centrale aanspreekpunt is de door henzelf benoemde muhtar, herkenbaar aan zijn kleurrijk beschilderde huis. En ze doen alles samen. Als we langskomen in Akpinar, staat een groot watervat op een houtvuurtje. Het is wasdag en de vrouwen gaan met elkaar alle huizen van binnen schoonmaken.

 

 

Voorkeur

We zijn op drie uur rijden van Ankara in het gebied waar de Hettieten 1750 jaar voor Chr. de eerste staat van Turkije stichtten. De opgravingen van Hettieten-steden en heiligdommen als Hattusa en Alacahöyük worden vooral veel bezocht door Aziatische toeristen uit Japan, Korea, China en Thailand, die Unesco erfgoed over de hele wereld afreizen. „Ze hebben een voorkeur voor vijfsterrenhotels en bezoeken de beroemde Leeuwenpoort, de grote tempel, de tunnel van wedergeboorte en de reliëfs met Hettitische koningen en goden met de bus vanuit Ankara”, zegt onze gids Syat. „Amerikanen, Engelsen en Italianen zitten daarentegen liever op het platteland en combineren de oudheden met sportieve wandel- en fietstochten. Met het uitzetten van nieuwe routes onder de naam Hettite Way proberen we ook meer Nederlanders te trekken.”

In navolging van Kate Clow, die eerder in andere delen van Turkije wandel- en fietstochten uitzette, heeft Ersin Demirel samen met het bureau voor cultuur en toerisme van de stad Çorum zeventien wandelroutes en zes fietsroutes ontwikkeld die beginnen of eindigen bij een bezienswaardigheid van de Hettieten. En zo vangen we wandelend door de vallei rond Hattusa vol wilde bloemen en eetbare paddenstoelen een glimp op van de piramidevormige tempel, de originele 3700 jaar oude trap en de ingang van de religieuze tunnel van het heiligdom. De Hettitische stad Alacahöyük, waar als grafgiften kunstig bewerkte zonneschijven van brons met goud zijn gevonden, bezoeken we een dag later per mountainbike.

 

 

Obstakels

Het is nog een beetje pionieren. Hoewel de routes goed zijn aangegeven, blijken er soms onverwachte obstakels te zijn, zoals prikkeldraad waar je onderdoor moet of een beek die door de boeren is omgelegd. De plattelandsbevolking is nog niet helemaal gewend aan sportieve toeristen. Zelf hebben ze door de aanleg van wegen het geploeter langs ezel- en geitenpaadjes achter zich gelaten. Daarom verbaast het ze dat buitenlanders er kennelijk lol in hebben om zich in het zweet te werken.

Intussen maken wij onderweg dankbaar gebruik van de waterplaatsen die zijn aangelegd voor herders met dorstig vee. Het verfrissende, sprankelende water komt direct uit de heuvels en wie daarna hongerig is, hoeft maar ergens aan te kloppen. „Dorpelingen die reizigers gastvrij onthalen, voelen zich vaak gegeneerd om daar geld voor te vragen. Maar als het toerisme toeneemt, willen we niet dat de arme bevolking daar de dupe van wordt”, zegt Osman Keser, die bij de gemeente Çorum verantwoordelijk is voor de Hettieten-trekkingroutes. „We hebben gezegd dat er best een redelijke vergoeding tegenover mag staan van bijvoorbeeld 15 tot 20 lira (omgerekend tussen de 4,5 en 7 euro) per lunch.”

 

 

Herder

Het landschap van de routes varieert van glooiende weides tot pijnboombossen en de spectaculaire Incesu Kanyonu (canyon), waarlangs een houten loopbrug is aangelegd van 1,7 kilometer lang. In de zomermaanden is de rivier doorwaadbaar. Dat zien we ook de fluitspelende herder doen met zijn geiten en zijn honden. De muhtar van het nabijgelegen dorp laat de vogels los, die hij fokt omdat ze met uitsterven worden bedreigd. En op het parkeerterrein recreëren in de weekends tal van barbecueënde families.

Behalve om de Hettieten is Centraal-Anatolië bekend om zijn culinaire tradities. Ook daaromheen zijn tochten uitgezet, die veelal de vruchtbare uiterwaarden van de rivier Kisil Irmak (Rode Rivier) volgen waar zonnebloemen, aardbeien, tomaten, kikkererwten, watermeloenen en lente-uien groeien. De Hettieten noemden de Rode Rivier, die uitmondt in de Zwarte Zee, Halys (zoutrivier). Ze legden er toen al een dam in aan om droge tijden te ondervangen. Het culinaire doel van onze wandeling is de Iskilip Dolma, een rijstgerecht met kalfs- of lamsvlees dat geserveerd wordt bij bruiloften of besnijdenisfeesten met minimaal 150 gasten.

 

 

Beloning

In het stadje Iskilip treffen we een zadelmaker die door de regering is onderscheiden en als beloning zijn leven lang geen elektriciteitsrekening meer hoeft te betalen. Hij is een van de vele oude ambachtslieden in het stadje, dat nog onbedorven is maar zeer de moeite waard door zijn karakteristieke straatjes en zijn imposante kasteel. Als we enigszins beschroomd onze hand uitsteken naar de kersen en de mirabella’s aan de bomen, worden we alleen maar aangemoedigd. „Ga wat dichterbij. Dan kunt u er meer pakken”, zegt een oudere vrouw, die gemoedelijk uit het raam leunt.

 

 

Reiswijzer

We vlogen met Turkish Airlines via Istanbul naar Ankara en logeerden in Çorum. Sinds kort is er ook een snelle treinverbinding tussen de twee steden. Info op turkseinfo.nl/hogesnelheidslijn .

Voor Turkije is een visum nodig zie: www.evisa.gov.tr/en/

Voor informatie over de Hettite Way, bestaande uit wandelroutes (totaal 236 km, inclusief alternatieve routes 385 km) en fietsroutes (ca 406 km). www.cultureroutesinturkey.com

Voor algemene informatie: www.welkominturkije.nl

Moderne stad

Ankara is sinds 1923 de hoofdstad van Turkije. Hoewel er nog resten uit de Romeinse en Byzantijnse tijd zijn, is het voornamelijk een moderne stad met veel parken en hedendaagse architectuur.

De luchthaven Esenboga uit 2005 werd in 2009 uitgeroepen tot beste in Europa.

De stad Ankara wordt bepaald door regeringsgebouwen en maar liefst 16 universiteiten. Rond het gerestaureerde antieke badhuis is een winkel- en uitgaansgebied. Een bezienswaardigheid is het Mausoleum van Atatürk.

Een ‘must’ is het Museum van Anatolische beschavingen, waar belangrijke beelden en reliëfs van de Hettieten te zien zijn.

Voor geïnteresseerden in de Hettieten is ook het museum in Çorum aan te bevelen, waar je via een interactieve animatie met een strijdwagen door de straten van Hattusa kunt rijden.

Wereldrijk der Hettieten

Over de Hettieten (1750-1200 voor Chr.) is nog steeds niet alles bekend. Van hun schrift op kleitabletten is pas 25 procent ontcijferd. Toch was het een wereldmacht die zich kon meten met het Egyptische Rijk van de farao's. Na de Slag bij Kadesh werd in 1259 voor Chr. door de Hettitische koning Hattusili II en de Egyptische farao Ramses II het eerste geschreven vredesverdrag ter wereld gesloten. Beroemd is de correspondentie op kleitabletten tussen de Hettitische koningin Puduhepa en de Egyptische koningin Nefertari. Ze stuurden elkaar geschenken en informeerden naar familie en gezondheid. De Hettieten hadden wel duizend goden, omdat ze om de vrede te bewaren de goden van overwonnen volkeren adopteerden. Hun rechtssysteem was zeer vooruitstrevend en vrouwen hadden gelijke rechten.