Nieuws/Binnenland

25 jaar na de val van de muur

Berlijn op z'n best

25 jaar geleden, op 9 november 1989, viel de Muur die Oost- en West-Berlijn 28 jaar verdeelde. Nu viert Berlijn feest. De Deutsche Demokratische Republik (DDR) is misschien geschiedenis maar nog altijd volop in het straatbeeld en musea terug te vinden. Of te ervaren in het Ossie-hotel.

Wie in het Berlijn van vandaag komt, zal zich amper voor kunnen stellen hoe ingrijpend en dwaas de Muur was. Afgezien van het leed en ongemak voor alle ‘Ossies’ en ‘Wessies’ was de tweedeling ook voor elke toerist voelbaar. Wie per auto of trein naar Berlijn reisde werd aan de grens nauwgezet gecontroleerd door nors kijkende Volkspolizisten. Met spiegels inspecteerden de Vopo’s de onderkant van de auto’s. Had je pech, dan stond je algauw twee uur te wachten aan de grens. In de brandende zon.

Constant obstakel

In de trein keken ze onder de banken en openden ze het plafond op zoek naar verstekelingen. Want tot de jaren zestig lukte het nog enkele Oost-Duitsers om zo te vluchten. Eenmaal aangekomen in West-Berlijn vormde De Muur telkens weer een obstakel. Ontspannen de Brandenburger Tor passeren voor een lunch bij Kaffee Einstein was ondenkbaar. Een hoge muur, prikkeldraad en zwaar bewapende Grenzsoldaten belemmerden de vrije doorgang. Laat staan dat je in dit deel van Berlijn feestelijk kon gaan eten. Of je moest partijbons zijn. Op 9 november aanstaande is het feest. Groot feest. Met als hoofdact een Lijn van Licht, gemaakt van duizenden, oplichtende ballonnen met helium. Die de route markeren waar een kwart eeuw geleden de Muur stond. De boodschap: ‘Laat er een wereld zijn zonder muren’. Afgezien van deze ene, symbolische happening zijn er altijd volop mogelijkheden het bittere effect van de Berlijnse Muur en het DDR-regime te ervaren. Dankzij de overgebleven stukken Muur en musea. Maar ook originele DDR-gebouwen en de Stasi-gevangenis waar je nu zomaar naar binnen kunt wandelen. En er weer uit.

 

 

Heilstaat

In het DDR Museum aan de rivier de Spree kunt u de DDR op een tamelijk luchtige manier ervaren. Het geeft een aardig beeld van het leven thuis, op het werk of in de school in de socialistische heilstaat. Waar iedereen gelijk en opgewekt was en criminaliteit niet bestond en een arts een hongerloontje verdiende omdat het een erebaantje was. Complete interieurs zijn in het museum nagebouwd. Met originele meubels, radio’s en huishoudelijke apparaten van plastic in vrolijk oranje, blauw of geel. Minder vrolijk is de tentoongestelde apparatuur waarmee de Stasi honderdduizenden onderdanen afluisterde. Vergelijkbaar is de sfeer in het museum Alltag in der DDR, dat gratis en veel minder druk is. Aanzienlijk minder amusant is het Stasi-museum, zo waarschuwt het Nederlandstalige blog Berlijnblog.nl. Hier gaat het immers om de kantoorgebouwen van de Staatssicherheitsdienst van waaruit 90.000 medewerkers werden aangestuurd en nog eens twee keer zo veel Inoffizielle Mitarbeiter. Of in goed Nederlands: verklikkers. Mensen die hun buren, collega’s, sportmaten of zelfs familieleden erbij lapten. Vitrines liggen vol met de stille getuigen van het spionageorgaan. Tot en met een fotocamera die verstopt werd in een vogelhuisje. James Bond zou ervan smullen. Op de bovenste etage zijn de bureauruimtes te bezichtigen waar partijbonzen als Erich Mielke vergaderden. Alles is bij het oude gelaten, alsof ze gisteren hun boeltje hebben gepakt. Heel indrukwekkend. Regelrecht beklemmend is een rondleiding door de Stasi-gevangenis. Vooral als de gids zelf ‘inhaftiert’ is geweest. Maandenlang geïsoleerd van vrienden en familie en andere gevangen. Verdachten die vooral ’s nachts ondervraagd werden totdat ze niet door lichamelijke maar geestelijke marteling door de knieën gingen. Na een rondleiding van negentig minuten voelt onze zo vanzelfsprekende vrijheid beter dan ooit.

 

 

 

Fietstocht

Gelukkig kan de DDR daarna weer op een luchtige manier worden bekeken. Bijvoorbeeld door een fietstocht te boeken met de Berlijnse Muur als thema. Je fietst dan langs de laatste resten van de Muur, een originele wachttoren en het Mauerpark. Wie een fiets huurt of zijn eigen fiets meeneemt kan zeggen: ‘Ich bin ein Berliner’, want Berlijners zijn tegenwoordig enthousiaste fietsers. Maak bijvoorbeeld een ontdekkingsreis door Prenzlauer Berg. Toentertijd een grijs en grauw stadsdeel, nu populair dankzij de parken, designer- en modewinkels. En niet te vergeten de hipster-cafés en restaurants. Of fiets anders ontspannen langs de Karl-Marx-Allee, de show case uit vervlogen communistische tijden. Met een verplichte break bij Kafee und Thee bij Frankfurter Tor. Om het uitzicht, de smakelijke taartjes en het bonte DDR-interieur.

 

 

Spotprijzen

Direct daarnaast zit de grootste vestiging van Humana met vijf verdiepingen bomvol tweedehands kleding. Ideaal voor liefhebbers van hoogwaardige vintage dat hier voor spotprijzen in de rekken hangt. Wie echt in de stemming wil komen gaat voor de 100% kunststof kleding, ‘Made in de DDR’. Wordt dat net iets te veel ‘ostalgie’ dan kun je je in de laatste mode laten hijsen bij de poepchique modeboetieks aan de Friedrichstraße. Loop daarna zeker even binnen bij Kulturkaufhaus Dussmann op nummer 90. Een warenhuis met vijf verdiepingen vol boeken, dvd’s en tijdschriften en ontelbare reisgidsen van Berlijn. Oftewel het bewijs dat je in deze metropool nooit uitgekeken raakt. Viel Spaß.

 

 

 

 

Reiswijzer

Reizen treinde met NS International in zes uur tijd naar hartje Berlijn (nsinternational.nl). Fietsen kunnen mee in de fietsenwagon. De Berlin Welcome Card geeft flinke korting op metro en bus, musea, attracties, fietstochten, restaurants et cetera. 

Voor meer informatie  zie: www.visitBerlin.de

Logies, eten en drinken in DDR-stijl

• DDR-Hotel (ostel.eu). Spotgoedkoop en helemaal DDR. Met dat verschil dat het personeel wél vriendelijk is en er wél wc-papier is.

 • Restaurant Volkskammer (volkskammer.de) serveert een prima maaltijd in DDR-sferen.

 • Osseria (osseria.de) heeft eveneens een 100% DDR-menu.

 

Insider tips

• Kijk op berlijnblog.nl voor echte ‘Geheimtipps’. Zoals: maak een rit met Bus 100 van Alexanderplatz naar Zoologischer Garten langs bezienswaardigheden als de Televisietoren, Museumeiland, Brandenburger Tor en de Rijksdag. Of: neem de lift van Panoramapunkt aan de Potsdammer Platz. Want de snelste van Europa en goedkoper dan concurrent Fernsehturm. Of: Clärchens Ballhaus: prachtplek, prima keuken. Op dinsdagavond kun je er dineren en Tango dansen.

 • Berlijn voor gevorderden is een reisgids voor iedereen die Berlijn nog beter wil leren kennen.

 • Typ op YouTube “Eingemauert!” Die innerdeutsche Grenze voor een film over de Muur in Berlijn en Duitsland.