Nieuws/Binnenland

Harde conclusies enquêtecommissie

Het Rijk moet meer prioriteit geven aan het opsporen en vervolgen van sjoemelende corporatiedirecteuren. De parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties is „geschokt door de aard en omvang van de incidenten waarbij fraude en zelfverrijking aan de orde zijn”. Het kabinet moet dan ook een plan leveren waardoor misstanden in corporatieland worden beteugeld.

Dat is een van de vele aanbevelingen, waar de enquêtecommissie woningcorporaties vandaag mee naar buiten treedt.

Het eindrapport van de commissie is ontluisterend. Bijna iedereen die betrokken was bij woningcorporaties valt iets te verwijten. Als hoofdschuldigen worden corporatiedirecteuren aangewezen, maar ook interne toezichthouders faalden, evenals ministers, waarborgfonds WSW, sectorwaakhond CFV, brancheorganisatie Aedes en de Tweede Kamer. Het pakket aan maatregelen om de sector weer op de rit te krijgen is dan ook omvangrijk.

Zo wil de enquêtecommissie dat woningcorporaties niet langer commerciële activiteiten mogen doen en dat de grootste corporaties qua omvang een kopje kleiner worden gemaakt. Deze joekels moeten worden opgesplitst, waardoor ze minder machtig en beter beheersbaar worden. Ook moet het mes in het woud aan dochterondernemingen van sommige corporaties. Daardoor kan er minder makkelijk met geld worden geschoven en wordt sjoemelen moeilijker.

Losgeslagen

Corporaties, zo luidt een ander advies, moeten bij voorkeur een meerhoofdige leiding krijgen. Er zijn te veel losgeslagen enkel opererende directeuren geweest, die beslissingen konden maken zonder door anderen op de vingers te worden gekeken. Een meerkoppige leiding vergroot de controle. Ze mogen maximaal acht jaar op hun plek blijven, stelt de commissie voor. En als ze er een rommeltje van maken moet de minister de interne toezichthouders een zwaarwegend advies kunnen geven om ze te schorsen, of te ontslaan.

Corporaties moeten in de toekomst ook failliet kunnen gaan, vindt de commissie. Nu is het nog zo, dat als ze om dreigen om te vallen, andere corporaties en de overheid borg staan. Door dit stelsel wanen banken en projectontwikkelaars zich veilig. Ze kunnen fluitend zeer riskante zaken doen met corporaties zonder daar de pijn van te hoeven voelen, want - mocht het floppen - dan springen anderen toch wel bij. Als corporaties voortaan op de fles kunnen gaan wordt deze verkeerde prikkel weggenomen, meent de enquêtecommissie.

Ontslag

De commissie adviseert daarnaast om ook het interne toezicht flink aan te pakken. Het moet mogelijk worden dat de minister falende leden van de raad van commissarissen kan ontslaan. Hun beloning moet bovendien op maat zijn. Aanbevolen wordt het om het salaris te koppelen aan de tijd die commissarissen met hun functie bezig zijn. Ook moeten ze op geschiktheid kunnen worden getoetst. Deze toets moet afgenomen worden door een nieuwe onafhankelijke woonautoriteit die de enquêtecommissie wil laten oprichten.

Verder moeten huurders meer macht krijgen door ze advies- en instemmingsbevoegdheden te geven. Ook moet het mogelijk worden om corporatiebesluiten rechtstreeks aan de huurders voor te leggen door middel van een huurdersraadpleging.