Nieuws/Binnenland

'Bijstandsmoeder werkt meer uren bij meer loon'

Alleenstaande moeders in de bijstand gaan meer uren maken als ze een deel van het verdiende loon zelf mogen houden. De uitstroom uit de bijstand stijgt niet, maar de uitkeringslasten dalen wel.

Dat schrijven Marike Knoef (universitair docent Universiteit Leiden) en Jan van Ours (Universiteit van Tilburg) in een artikel in economenblad ESB, dat donderdag verschijnt.

Zij baseren zich op een experiment dat is uitgevoerd in 2009 en 2010. Daarbij mochten alleenstaande moeders met een kind tot 12 jaar van hun netto-uurloon €4 zelf houden (een 'inkomensvrijlating'), met een maximum van €120 per maand. Normaliter wordt het verdiende loon verrekend met de hoogte van de bijstandsuitkering.

Kans op werk

In gemeentes werd een zogenoemde arbeidspool opgetuigd, om de alleenstaande moeders aan deeltijdwerk te helpen. Uit de resultaten blijkt dat het experiment met name op allochtone bijstandsmoeders een positief effect heeft gehad.

De kans dat zij binnen twee jaar een deeltijdbaan hebben gevonden naast hun bijstandsuitkering is met 16 tot 18 procentpunt gestegen, schrijven Knoef en Van Ours. De allochtone alleenstaande moeders verdienden zo'n €76 tot €96 in de maand meer. Volgens de onderzoekers wil dat zeggen dat zij twee tot drie uur in de week meer werkten dan zonder de inkomensvrijlating.

Lagere uitkeringslast

Voor de groep allochtone bijstandsmoeders met een kind tussen 0 en 4 jaar daalde de uitkeringslast voor de gemeente met gemiddeld €55 per maand. Bij allochtone moeders met een kind tussen 5 en 11 jaar en bij autochtone moeders daalde de uitkeringslast niet.

Volgens de onderzoekers komt dat doordat er in deze groepen meer bijstandsmoeders zijn die ook zonder de inkomensvrijlating werken.

Geen extra uitstroom

Niettemin steeg het aantal alleenstaande moeders dat de bijstand vaarwel kon zeggen niet. Volgens de onderzoekers zou het aantal moeders dat uitstroomt op langere termijn wel kunnen stijgen, als de kinderen ouder worden en de moeders dus het aantal uren dat ze werken kunnen uitbreiden.

Het zou ook makkelijker moeten worden om aan een baan te komen, omdat ze al werkervaring hebben opgedaan.

Financiële prikkel

Na afloop van het experiment is er overigens al een 'inkomensvrijlating' ingevoerd in de bijstand. Ook voor de nieuwe Participatiewet, die de bijstand, de Wajong en de sociale werkvoorziening moet combineren, is het instrument in beeld.

Knoef en Van Ours stellen voor om de inkomensvrijlating selectief in te zetten. Het is namelijk "verhoudingsgewijs een duur beleidsinstrument wanneer het aan iedereen aangeboden wordt". Ook schrijven zij dat het effect op het aantal gewerkte uren "gering" is. "Verwonderlijk is dat niet, omdat er geen fnanciële prikkel is om veel uren te gaan werken."