922522
Binnenland

Niets geheimzinnigs in Pennsylvania

Buurten bij de amish

Van huis uit zijn de amish in de Amerikaanse staat Pennsylvania niet dol op pottenkijkers die hun traditionele manier van leven komen verstoren, maar daar is bij een deel van de bevolking verandering in gekomen. Een aantal slimme boeren en enkele koetsenverhuurbedrijven hebben de handen ineengeslagen en organiseren rondritten met paard en wagen naar hun boerderij. Een aardige manier om kennis te maken met de cultuur van de Amish en unieke foto’s te maken.

Bij Aaron en Jessica's Buggy Rides in het plaatsje Bird-in-Hand, in het hart van het amishgebied nabij New Holland in de Amerikaanse staat Pennsylvania, waar we ons aanmelden voor de boerderijentour à 18 dollar de man, is het druk. De tocht blijkt een toeristische topattractie!

Het parkeerterrein is afgeladen vol; aan de kentekens te zien zijn de meeste bezoekers afkomstig uit de omliggende staten; dagjesmensen die even hun nieuwsgierigheid naar hun 'excentrieke' buren komen bevredigen. We moeten een half uurtje wachten – de koetsen rijden ondertussen volgeladen met toeristen af en aan – en dan zijn ook wij aan de beurt.

„Come-on guys – yeah yeah yeah”, roept koetsier John Stolzfus. Hij klakt met z'n tong en vuurt de twee paarden aan. Langzaam komt er beweging in de 'wagon', een overdekte kar met daarin behalve wij elf andere volwassenen op twee banken tegenover elkaar, en vier kinderen voorin op de bok.

 

 

Terug in de tijd

De reis gaat terug in de tijd. Zo’n 200 jaar, naar toen er nog geen auto's waren. En geen tv, geen vliegtuigen, geen satellieten. Als het donker werd, ging iedereen naar bed en als het licht werd, stonden ze op. De 50.000 amish die hier in de streek wonen, leven nog op nagenoeg dezelfde manier als toen hun voorouders hier neerstreken. Reizen doet men hier met paard en wagen en mensen lopen rond in klederdracht.

Vol goede moed gaan we op weg. We rijden over de speciale 'buggybaan' naast de autoweg naar de boerderij van Stolzfus. Grote trucks en andere auto's snorren met flinke vaart voorbij. Even later draaien we een stille landweg op. De stemming zit er behoorlijk in. Waarschijnlijk wat minder bij de paarden, want de twee dieren moeten er flink aan trekken. Het is heuvel op en heuvel af. Bovendien: al die extreem dikke Amerikanen…

Te wereldlijk

Onze koetsier praat honderduit over het leven van de Amish. Ze mogen geen auto bezitten, wel paard en wagen. Meerijden met iemand anders in de auto is geen probleem. De fiets is verboden, maar ze mogen wel een step hebben met extra grote wielen, waarmee ze enorme snelheden kunnen halen. Amish gaan niet met vakantie en reizen met het vliegtuig doen ze evenmin. Te modern en wereldlijk, zo leren we.

Stolzfus, die met zijn brilletje en zwarte baard een beetje op Chriet Titulaer lijkt, is 61, maar ziet er beslist niet ouder uit dan 45. Door hun sobere leefwijze zijn de amish tamelijk gezond. Ze roken niet en drinken niet en door hun verhullende kleding en hoeden komt huidkanker nauwelijks voor. Datzelfde geldt voor longkanker. Ze bewegen veel en enorme dikkerds zie je vrijwel niet. Alle mannen hebben een baard. Geen snor. Wel bretels. En zo'n platte strohoed, die op zondag wordt vervangen door een platte zwarte vilthoed (zorrostijl). Zelfs jonge kinderen hebben dergelijke hoeden op. „Zouden ze ermee geboren worden?” vraagt iemand in het gezelschap zich grappend af.

 

 

De boerderij is beslist de moeite waard; we zien koeien en kalfjes, met daarnaast in de donkere stal ook nog een nest jonge herdershonden; mama herdershond ligt lekker in het zonnetje op de deel. Terwijl we door de stallen worden geleid, moeten we onwillekeurig even denken aan de conference van Paul van Vliet als slimme boer met stier O’Twello en koe Klaziena-13 (’Ja, dat zijn leuke dingen voor de mensen…’). De 'Arwik strontspray' die hij gebruikte voor een authentieke boerenmestlucht, is er hier overigens overbodig. Er is genoeg ’echt’ materiaal voorhanden.

Tabaksoogst

Het is heerlijk weer. De zomer loopt op z'n eind en als je goed kijkt, komt het najaar er al aan. Dit is de laatste week dat de kinderen in het noorden van de VS nog vakantie hebben. Dat kunnen we even verderop goed zien, waar twee complete gezinnen op ouderwetse wijze de tabaksoogst binnenhalen. Iedereen helpt mee. Kinderen gaan overigens tot hun 14e naar school. Daarna gaan ze bij pa en ma op de boerderij aan het werk.

Op alle boerderijen waar we langskomen, hangt de was buiten aan de lijn te drogen. Dat is typerend voor deze streek. Elektriciteit van de nutsbedrijven hebben ze niet. Om hun afscheiding van de wereld te symboliseren, weigeren amish aansluiting op het elektriciteitsnet, want dat zou hen verbinden met de buitenwereld. Om die reden hebben ze ook geen tv. Wel koelkasten en kachels, maar die werken op butagas en voor verlichting in huis gebruikt men hightech petroleumlampen.

 

 

Zonne-energie

„Maar hoe kunnen die melkmachines dan draaien?” vragen wij aan onze boer. „Heel eenvoudig, de benodigde stroom wekken we zelf op met een dieselgenerator, want dat mag wel, en er zijn nu zelfs al boeren die zonne-energie gebruiken.” Iets dergelijks is ook aan de hand met de telefoon. Geen landlijn, maar wel een mobiele telefoon.

Na deze uitleg stappen wij weer in onze kar, terug naar de stoeterij. De paarden doen opnieuw braaf hun werk. Behendig slalomt Stolzfus ons over een drukke autoweg en via de speciale buggybaan keren we weer terug naar de thuisbasis, waar al weer nieuwe ladingen toeristen klaarstaan voor een tocht door de 19e eeuw.

Reiswijzer

New Holland en Amish Country liggen ongeveer 100 km ten westen van Philadelphia en 40 km ten oosten van Gettysburg en York in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Washington DC en New York City liggen op drie tot vier uur rijden met de auto.

Slapen en eten

Er zijn ongeveer 200 hotels en motels in het gebied, dus een plek om te slapen is geen probleem. We hebben er 5 voor u uitgelicht.

The Hollander Motel, 320 E.Main Street, New Holland vanaf $69.

Comfort Inn, 626 W.Main Street, New Holland, incl. ontbijt, vanaf $129.

America’s Best Value Inn, 2850 Lincoln Hwy East, Ronks vanaf $59.

Sleep Inn, 2869 Lincoln Hwy East, Ronks, vanaf $72 incl. ontbijt.

Lancaster Continental Inn, 2285 Lincoln Hwy East, Lancaster, vanaf $78 incl. ontbijt; dit motel ligt naast Dutch Wonderland.

Behalve bij de bekende fastfoodketens kun je uitstekend terecht bij:

Millers, 2811 Lincoln Highway East, Ronkstel: 717-687 6621; all you can eat buffet.

Iron Horse Inn, 135 E. Main Street, Strasburg, tel 866-666 6362; steaks & seafood.

Olde Mill Restaurant, route 772, Intercourse, tel 717-768 3637; Amerikaans.

Doen

Intercourse Pretzel Factory, waar ze met de hand allerlei pretzels maken en demonstraties geven; 3614 Old Philadelphia Pike, Intercourse. tel 717-768 3432

National Toy Train museum, met een enorme collectie miniatuurtreinen; 300 Paradise Lane, Strasburg, tel 717-687 8976

Strasburg Rail Road, een tocht van 45 minuten in een echte stoomtrein, 301 Gap Road, Ronks

Waters Edge Mini Golf;  230 North Ronks Road, Bird-in-Hand. , tel 717-768-4653

Refreshing Canopy Zipline tours, voor een tocht door de toppen van de bomen; 455 Camp Road, Stevens, tel 888-353 1490 .

Dutch Wonderland, een familiepretpark, 2249 Lincoln Highway East, Lancaster, tel: 866-386 2839 .

Rockvale outlet stores, met merkartikelen (kleding, schoenen enz.) voor gereduceerde prijzen; 35 South Willowdale Drive, Lancaster, tel 717-293 9595.

Landbouwmachine- en tractoren fabriek, vier keer per week gratis toer om 13.00 uur; van New Holland-Agriculture werken. Even bellen om te reserveren (717-355 1588).

Rachel Smucker’s Quilts: tentoonstelling van 300 handgemaakte quilts; 117 North Groffdale Road, New Holland.

Pennsylvania Dutch

Net als de Friezen hebben de amish een eigen taal: Pennsylvania Dutch. Het is een Zuid-Duits dialect waar geen woord Nederlands in zit. Dutch is in dit geval een verbastering van 'Deutsch'. Het wordt er bij de amish met de paplepel ingegoten. Zelfs kleine kinderen van drie jaar praten Duits als ze met 'vati en mutti' thuis zijn. Tegen de buitenwereld spreken de amish overigens gewoon Engels (met een Iers accent).

 

 

New Holland

In totaal wonen er zo'n 280.000 amish in Amerika en Canada. Amish komen oorspronkelijk uit Zuid-Duitsland en Zwitserland. Vanwege hun geloof werden ze in Europa sterk vervolgd en ze namen de wijk naar Nederland, in die tijd het enige land in Europa met godsdienstvrijheid. Vanuit Rotterdam reisden ze via Engeland naar Amerika waar zij zich in Pennsylvania, Ohio en Indiana vestigden. Als dank voor hun verblijf in Nederland werd in 1802 het gehucht Earltown in het amish-gebied omgedoopt in New Holland.

Levenswijze

Amish komen oorspronkelijk uit Zuid-Duitsland en Zwitserland; eerst maakten ze deel uit van de mennonieten, maar in 1693 scheidden ze zich af onder leiding van Jakob Ammann. Ze houden zich letterlijk aan de tekst van de Bijbel.

Hun levenswijze is vrijwel onveranderd sinds ze zich pakweg 250 jaar geleden in Pennsylvania vestigden. Nederigheid, gehoorzaamheid, gelijkheid en eenvoud zijn de richtlijnen. Dat is de reden dat ze allemaal dezelfde kleding dragen. Geen sieraden, geen make-up. Men wil niet beter of mooier lijken dan een ander.

De familie is de hoeksteen van hun bestaan. Gemiddeld hebben ze zeven kinderen, waarvan 80% zich laat dopen en toetreedt tot de Amish kerk. Mensen die zich niet aan de strenge regels van de kerk houden, worden verstoten (shunned). Als gevolg van inteelt is er een verhoogde kans op autisme, achterlijkheid, toevallen en groeistoornissen. In totaal wonen er zo’n 280.000 amish in Amerika en Canada.

Reiskrantreporter

„Een paar dagen vertoefd tussen de amish-bevolking, erg leerzaam en confronterend tegelijk. Eigenlijk hadden we het gevoel dat wij juist de attractie waren; Europese toeristen komen hier zelden”, schrijft reporter Harm. Deel ook je ervaringen op www.reiskrantreporter.nl.