Nieuws

Massaal medeleven helpt nabestaanden

Met het indrukwekkende medeleven van de afgelopen dagen hebben ontelbare landgenoten voorgoed een troostende hand gelegd op de geschokte schouders van de nabestaanden van de 194 Nederlandse slachtoffers van de neergeschoten vlucht MH17. Het zal hen blijvend helpen bij het verwerken van hun ondraaglijk verlies.

Het besef dat hun leed gedeeld leed is, dat ons land, dat normaliter zo ingetogen het traanvocht bedwingt, meehuilde en afschuw voelde, zal al die ouders, broers, zussen, grootouders, ooms, tantes, neven, nichten, al die vrienden en vriendinnen helpen.

Klinisch psycholoog prof. Wim Wolters, indertijd betrokken bij de hulp aan nabestaanden van de Faro-ramp, zegt het zo: „Je bent de smaak van het gewone leven kwijt, het is heel deprimerend. Het is daarom verwarmend dat er ook goede dingen gebeuren. De niet aflatende betrokkenheid van onze overheid. Die prachtige speech van minister Timmermans, al die duizenden langs de route van Eindhoven naar Hilversum. Dat medeleven, mee verdriet hebben, meehuilen. Die totale landelijke reactie is voor de nabestaanden van onschatbare waarde.”

Deskundigen op het terrein van rouw, zoals Annemieke van der Sterren van Korrelatie, zijn ervan overtuigd dat de massale steun zal helpen, ook de manier waarop de stoffelijke overschotten met sobere ceremonie zijn ontvangen op de basis in Eindhoven. „Het is zo goed wat er bij terugkeer van de lichamen is gebeurd. Iedereen had het gevoel dat ze nu thuis zijn. Ik kan mij niet anders voorstellen dan dat het de nabestaanden goed doet. Dit blijft hangen, dit is een collectieve ervaring, dat verdwijnt niet”, constateert Van der Sterren.

Verlangen

Hoe groot ook deze nationale steun, iedere nabestaande moet er zelf mee in het reine komen. „Iedereen rouwt volgens de eigen persoonlijkheid. Het verlies verwerken duurt zolang als het nodig is, er is geen einddatum en tegelijkertijd moet een nabestaande het leven weer op de rails krijgen. De pijn verdwijnt nooit. Intense rouw is vergelijkbaar met een intens verlangen dat altijd onvervuld blijft”, zegt Van der Sterren.

Volgens de hulpverlener van Korrelatie is door de gruwelijke gebeurtenissen na de ramp in Oekraïne ook sprake van trauma. „Om de pijn van het gemis te ervaren is innerlijke rust nodig. Die pijn zit van binnen en een trauma staat dat in de weg. Eerst moet het trauma worden verwerkt, dan komt pas de verliesverwerking. Na een misdrijf zeggen mensen dat de rouw pas kan beginnen als de dader is bestraft.”

Klinisch psycholoog Wolters vindt dat er met het predicaat trauma voorzichtigheid moet worden betracht. „Het zijn zeer schokkende gebeurtenissen die enorme pijn, leed, woede oproepen, maar dat is iets anders dan een trauma. Trauma heeft bepaalde symptomen, reacties, stoornissen, hulpeloosheid, als het heel lang duurt raak iemand het houvast op het leven kwijt. Het hangt van de persoonlijkheid af hoe een trauma wordt verwerkt. Wat heeft iemand eerder meegemaakt, uit welk gezin kom je, wat is je persoonlijke kracht. Dat gaat niet over de pijn en het verdriet, dat blijft. Ik relativeer niet de immense pijn die deze mensen nu ondergaan, integendeel. Gruwelijk wat daar is gebeurd in Oekraïne, barbaars.”

Het lot van de passagiers van vlucht MH17 grijpt Wolters enorm aan. „Dit is meer dan een gewone ramp, dit is een oorlogsmisdaad. Ik denk aan zo’n gezin in Brabant dat is omgekomen, vader, moeder, vier kinderen. Die grootouders die door een leeg huis lopen. Het zijn niet alleen de directe nabestaanden die met deze vernietigende ervaring worden geconfronteerd. Een maatschappelijk werker in Roermond behoort tot de slachtoffers. Die man had heel hechte relaties met heel veel mensen. Daar moet aandacht aan worden besteed.”

Ook Van der Sterren wijst op een veel ruimere kring rondom de slachtoffers waar mensen in nood kunnen verkeren. Zij en haar collega’s luisteren, adviseren en verwijzen zo nodig door naar betrouwbare gespecialiseerde instanties. „Ook helpen we mensen die geen van de passagiers hebben gekend. Het is absoluut niet vreemd om na zo’n ramp gevoelens van verdriet en onmacht te hebben. Mensen kunnen ook worden geconfronteerd met hun angst voor de eigen dood.”

Dominee Otto Ruff van de Molukse Evangelische Kerk merkt dat meer dan twintig jaar na de Bijlmerramp de slachtoffers van toen nu weer intens worden herinnerd aan ’hun ramp’, zoals dat ook is voor nabestaanden van de vliegramp in Tripoli, Faro, Tenerife of met de Herculesramp.

Dominee Ruff verleende in 1992 hulp aan de slachtoffers in de Bijlmer en schreef een soort handleiding om de hulp beter te laten verlopen. Hij adviseerde ook na de vuurwerkramp in Enschede. Ruff: „De Bijlmerramp was de eerste grote ramp in Nederland. De coördinatie verdiende niet de schoonheidsprijs, maar daar is lering uit getrokken. Ik denk dat mensen in de Bijlmer veel langer rondliepen met een trauma dan nodig was. Nu voelen ze weer helemaal mee.”

Korrelatie is bereikbaar op werkdagen van 9.00-18.00 uur op nummer 0900 - 1450.

Mailen en chatten kan via www.korrelatie.nl.