956547
Binnenland

Van Nellefabriek: schouwspel van moderne tijd

Zaterdag werd bekend dat de Van Nellefabriek in Rotterdam op de werelderfgoedlijst van Unesco wordt geplaatst. Het is het eerste Nederlandse fabrieksgebouw dat op de lijst komt te staan en het is daarmee het tiende erfgoedstuk van het Koninkrijk der Nederlanden.

In het complex werd vooral tabak, thee en koffie geproduceerd. De wereldvermaarde architect Le Corbusier omschreef het als „het mooiste schouwspel van de moderne tijd”. Het ging hem om de architectuurkeuze van licht, lucht, ruimte, reinheid en beweging. Maar naast de esthetiek creëerde Kees van der Leeuw, niet alleen bouwheer maar ook vennoot van de fabriek, ook een fundamentele verbetering van de werk- en levensomstandigheden van de fabrieksarbeiders.

Het gebouw en de directe omgeving werden haast paradijselijk voor fabrieksarbeiders die donkere werkplekken gewend waren. De lichtheid moest opgewektheid uitstralen. De arbeider moest zowel staand als zittend een onbelemmerd uitzicht hebben. Zo voelden de werknemers zich niet opgesloten. Van der Leeuw maakte een studiereis naar Amerika onder meer om geschikte kunstverlichting te vinden.

De bijna transparante fabriek werd nog lichter door de invulling van de ruimte om het gebouw. Groenperken en een tuin met rustweide, fleurige borders en een vijverpartij waren nodig om de gedachte achter de bouw verder uit te dragen: het creëren van licht, lucht, ruimte, reinheid en beweging. Tegelijk konden de arbeiders tijdens de pauzes flaneren in die vrije ruimtes.

Precies die twee combinaties van moderne architectuur en het creëren van nieuwe arbeiderslust zou de voormalige fabriek uniek genoeg maken om op de werelderfgoedlijst voor te komen. De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb is naar Qatar afgereisd waar alle 50 genomineerden horen of ze daadwerkelijk op de erfgoedlijst komen te staan.