976115
Binnenland

Voor 1967 hoorden Aboriginals bij 'flora en fauna'

Cape York: Botsende culturen

Het zand stuift op als de Aboriginaldansers tijdens de climax van hun dans bijna in trance raken. De duizenden toeschouwers gaan ook helemaal op in dit unieke en authentieke dansfestival in Cape York, de bakermat van de Aboriginalcultuur.

Naast de bekende toeristische iconen als Sydney, Ayers Rock (Uluru) en het Great Barrier Reef ontwikkelt de Aboriginalcultuur zich in sneltreinvaart tot een van de nieuwe 'hoofdattracties' van Australië. De oorspronkelijke bewoners van Australië hebben in de loop van een periode van grofweg 50.000 jaar een fascinerende cultuur ontwikkeld, waarbij overleven in de ruige wildernis centraal staat. En toch blijft er een spanningsveld bestaan tussen de Aboriginalcultuur en de huidige westerse maatschappij. Het zou zelfs tot 1967 duren voordat de oorspronkelijke bewoners werden erkend door de Australische wet en ze ook burgerrechten kregen. Daarvóór werden de Aboriginals tot de 'flora en fauna' gerekend.

Brug

Anno nu worden er verschillende pogingen ondernomen om tussen beide culturen een brug te bouwen. Cape York in het noordoosten van Queensland is een van die gebieden, waar de millennia oude Aboriginalcultuur en de relatief jonge Europese cultuur zichtbaar samenkomen en ook wel eens botsen. Dit is dan ook de plek bij uitstek om kennis te maken met de oorspronkelijke bewoners.

 

 

Onze eerste stop is de Mungumby Lodge, dicht bij Great Daintree National Park. Hier hebben de balanda's (zeg maar blanken) Hamish en Isabella Haslop een verwaarloosde boerderij omgetoverd tot een prachtige lodge midden in het regenwoud. Als we met Hamish gaan wandelen, krijgen we een spoedcursus over de flora en fauna van dit unieke stukje regenwoud. Niet voor niets nam sir David Attenborough op deze plek een deel van zijn documentaire over insecten en reptielen op, mede gebaseerd op deskundig voorwerk van Hamish. Maar ook op het gebied van de Aboriginalcultuur geldt Hamish als echte kenner. „Op Cape York hebben we twee inheemse culturen, Aboriginal en Torres Strait Islander. Ongeveer 70 procent van de bevolking op Cape York behoort hiertoe. We leven hier in harmonie en respecteren elkaars cultuur, want natuurlijk hebben de Australiërs van Europese- en Aboriginalafkomst een totaal verschillende achtergrond”, verduidelijkt Hamish.

Rotstekeningen

Eenzelfde geluid horen we als we op stap gaan met Willie Gordon van Guurrbi Tours, een 'elder' (stamoudste) van de Nugal-warrastam. Willie is een schoolvoorbeeld van een Aboriginalgids, die in staat is om zijn cultuur op heldere wijze over te brengen en daarmee bruggen te bouwen. In de heuvels bij Hope Vale beginnen we aan een vier uur durende wandeling langs verschillende rotstekeningen. „Onze geschiedenis en cultuur zijn niet opgeschreven, maar worden overgeleverd door middel van zang, dans en rotstekeningen”, legt Willie uit. We kunnen dan ook geen betere gids treffen, want als stamoudste is het zijn taak om als traditionele storyteller zijn cultuur door te geven.

De rotstekeningen verhalen allemaal over de essentie van het leven en de traditionele leer van zijn volk, maar zijn ook min of meer momentopnames uit het leven van Willie zelf. Zo bezoeken we onder meer de plek waar hij is geboren en waar zijn placenta, maar ook de beenderen van zijn vader begraven liggen. Ook volgen we het spoor van het scheppingsverhaal, dat volgens de Aboriginals tot de mythische Droomtijd terug te voeren is, een tijdperk in een ver verleden waarin de aarde werd gevormd. Voor Aboriginals is het landschap dan ook een soort bijbel, waaruit allerlei belangrijke gebeurtenissen uit de Droomtijd af te lezen zijn.

 

 

Klucht

Na de wat serieuzere Willie is het even omschakelen als we ons melden bij Cooya Beach voor een tour met de broers Linc en Brandon Walker. Het lijkt soms wel een klucht waarin we beland zijn. De broers houden duidelijk van een grapje en moeilijke onderwerpen worden met een knipoog aangestipt. Na het diepe binnenland met zijn rotstekeningen maken we nu een wandeling langs het strand, de moddervlakte en zijn mangroves. Soms enkeldiep in de modder leren we de kunst van het speerwerpen en jagen en maken spelenderwijs kennis met de tradities van hun Kuku Yalanjistam. Ook hier is het opvallend hoe goed de Aboriginalbroers hun cultuur voor het voetlicht weten te brengen, vergezeld van hun aanstekelijke humor. Als we de vangst van de dag na de tour verorberen, is het echter tijd voor een serieuze afsluiting: „We willen dat onze bezoekers niet alleen iets leren over onze cultuur, maar ook iets over zichzelf. En misschien is de kloof tussen onze culturen helemaal niet zo onoverbrugbaar als wel eens wordt gezegd.”

In Laura wordt het Aboriginal Dance Festival sinds begin jaren tachtig elk oneven jaar georganiseerd. Op het driedaagse festival komen zo’n 25 Aboriginalstammen uit Cape York bijeen om hun cultuur met zang en dans te vieren en door te geven aan de volgende generaties. Op het dansterrein, dat niet meer is dan een zandvlakte, zien we jong en oud, man en vrouw, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat optreden. De commercie is mijlenver weg, dit is een kennismaking met de Aboriginalcultuur pur sang.

 

 

Begrijpen

Oorspronkelijk was dit vooral een onderling feest, maar daarin is inmiddels verandering gekomen. „We hebben er bewust voor gekozen om het festival ook voor niet-Aboriginals open te stellen, zodat iedereen onze cultuur beter kan begrijpen”, stelt Raymond Blanco, de creatieve directeur van het festival. En de uitgestoken hand is zeker in dankbaarheid aanvaard, want zo'n 5000 bezoekers weten het festival inmiddels te vinden. Door niet de verschillen, maar overeenkomsten te benadrukken, blijkt de Aboriginalcultuur ineens bereikbaar en begrijpelijk. Laten wij dat doorgeven aan de volgende generaties.

Reislustige lezers geven graag tips, ook over Australië, op  www.reiskrantreporter.nl

Reiswijzer

Cape York ligt in het uiterste noordoosten van Queensland. De internationale aanvlieghaven is Cairns. Onder meer Qantas Airways (www.qantas.com.au) vliegt hier dagelijks naartoe. Check voor de vluchten naar Australië en alle aanbieders het internet. Laura ligt op zo’n 300 kilometer ten noorden van Cairns. Het is mogelijk om met een huurauto of camper (www.apollocamper.com) zelf op pad te gaan, waarbij vierwielaandrijving wordt aangeraden. Ook is een verzorgde excursie te boeken. De Bama Way Discovery Tour geeft een uitstekende eerste indruk van de Aboriginalcultuur in het zuidelijke deel van Cape York. Voor meer informatie Zie: www.bamaway.com.au, of in Nederland www.pacificislandtravel.nl.

Het volgende Laura Aboriginal Dance Festival vindt in juni 2015 plaats.

Voor meer informatie over de exacte data, prijzen en accommodaties zie: www.lauradancefestival.com

Aboriginal Vraagstuk

Aboriginals wonen al 50.000 jaar in Australië en zijn daarmee de oorspronkelijke bewoners. In de tijdslijn is het maar een rimpeltje, maar de Britse kolonisatie vanaf 1788 betekende bijna het einde van deze cultuur. Aboriginals werden op grote schaal uitgemoord en verdreven naar reservaten om plaats te maken voor de oprukkende kolonisator. Voor de levenswijze van de Aboriginals – van oorsprong jagers en verzamelaars – had het gedwongen leven in reservaten echter verstrekkende en vaak onvoorziene gevolgen. Gedurende de afgelopen 225 jaar is er heftig gediscussieerd over hoe men moest omgaan met de oorspronkelijke bewoners: moest er gestreefd worden naar integratie of juist niet? Voor het behoud van de eigen Aboriginalidentiteit bleek echter in werkelijkheid weinig ruimte. Tegenwoordig hebben de Aboriginals echt een stem gekregen in de discussie. Dat neemt niet weg dat er ook nu nog regelmatig en heftig wordt gedebatteerd over de voor- en nadelen van integratie.

Overnachten

In het toeristencentrum Cairns struikel je bijna over de accommodaties, die in alle prijsklassen beschikbaar zijn. Zeker als je reuring en nachtleven zoekt, is dit een perfecte uitvalsbasis. Ten noorden van Cairns ligt een 26 kilometer lange kuststrook met prachtige kustplaatsjes en al even fraaie accommodaties, zoals het Angsana Resort & Spa in Palm Cove (www.angsana.com) en het QT Resort in Port Douglas (www.qtportdouglas.com.au). Ten noorden van Palm Cove begint de wildernis van Cape York en zijn de overnachtingsmogelijkheden een stuk beperkter. Vaak biedt zo'n karakteristieke Australische hotelpub dan een uitkomst, zoals de bekende Lions Den Hotel in Rossville (www.lionsdenhotel.com.au). Als u voor het verkennen van het zuidelijk deel van Cape York een centraal gelegen en goede accommodatie zoekt, is Mungumby Lodge een aanrader (www.mungumby.com).

Onder water

Als u Cape York en Cairns bezoekt, spreekt het eigenlijk voor zich dat u een paar dagen extra uittrekt voor een bezoek aan het Great Barrier Reef. Het wereldberoemde rif is al decennialang een van de iconen van het land. En dat is niet voor niets, want met een lengte van 2600 kilometer is dit het grootste koraalrif ter wereld, dat zelfs vanuit de ruimte kan worden gezien. Het enorme rif is een droom die uitkomt voor alle duikers en snorkelaars (www.quicksilver-cruises.com). Het leven in zee is ongelofelijk divers en de decors onderwater zijn spectaculair; prachtig gekleurde vissen gaan op in de mooiste koraalvormen. Unesco heeft het Great Barrier Reef volkomen terecht op de lijst van Werelderfgoederen geplaatst en de Australische overheid heeft het uitgeroepen tot het Great Barrier Marine Park, zodat het een beschermde status geniet.

Info

Cape York heeft een tropisch klimaat en kent een droge periode (mei-november) en een natte periode (december-april). Tijdens de natte periode zijn grote delen onbegaanbaar en maakt de hoge luchtvochtigheid reizen onaangenaam. De beste reistijd ligt dan ook in de droge periode.

Voor Australië is een toeristenvisum noodzakelijk, dat eenvoudig en gratis is aan te vragen via: www.immi.gov.au/visitors/tourist.

Voor meer informatie zie: www.australia.com, www.queensland-australia.eu, www.tropicalholidays.com.au, www.guurrbitours.com.