Nieuws/Binnenland

Vierhouten

De grote, stille heide

Dat is afkicken! Drie weken prachtige, olympische sport met een nooit meer te evenaren medailleoogst. En dan ineens cold turkey... Doe als wij: probeer het oude ritme van uw leven terug te vinden in de natuur rond Vierhouten.

Uw verslaggever had een moeder die graag zong. Ze kende talloze liedjes waarmee ze haar vele huishoudelijke klusjes verlichtte en ons zo liet merken dat ze bijna altijd goed in haar vel stak. Die liedjes hangen nog steeds in mijn geheugen en borrelen spontaan weer op bij allerlei gelegenheden. Als ik bij Vierhouten de heide oploop, schiet me bijvoorbeeld gelijk 'Op de grote, stille heide' te binnen.

Corvee

De schrijver van dit liedje, Pieter Louwerse - ook verantwoordelijk voor die andere klassieker 'Waar de blanke top der duinen' - moet haast wel geïnspireerd zijn geraakt door de heide rond Vierhouten. Liedjes zingen past dan ook echt bij deze omgeving. Want we starten op de Paasheuvel, zo'n negentig jaar jaar geleden voor achthonderd gulden aangekocht door de Arbeiders Jeugd Centrale, jeugdafdeling van de SDAP, de voorloper van de PvdA. Het was de tijd tussen beide wereldoorlogen, toen mensen nog droomden van een betere wereld, met gelijke kansen voor iedereen. Men deed er gezamenlijk corvee, alcohol was streng verboden, men discussieerde en danste bij kampvuren. Heerlijke, maar eerlijke naïviteit!

 

 

De tot een enorme camping uitgegroeide Paasheuvel heeft zich inmiddels helemaal aangepast aan de tegenwoordige tijd, maar bij het passeren zien we in een aantal vakantiehuizen achter de ramen nog wel hoge, houten stapelbedden. Er worden dan ook nog altijd vakantiekampen georganiseerd voor kinderen uit minderbedeelde gezinnen.

Schilderen

De camping af gaan we vrijwel gelijk de Elspeetse heide op. En die is inderdaad overweldigend groot en stil! Met prachtige vergezichten omdat de heide zachtglooiend is. Beetje klimmen en dalen dus, waarbij we soms over brede zandwegen wandelen die zijn ontstaan in de tijd dat de heide nog militair oefenterrein was. De zandpaden contrasteren als gouden linten in de in deze tijd nog wat kleurloze heide die rond augustus weer prachtig lila-paars kleurt. De heide is door de eeuwen heen altijd een inspiratiebron geweest voor vele kunstenaars. Zelfs koningin Wilhelmina kwam hier graag om te schilderen.

Na een paar kilometer staan we voor een nagemaakte prehistorische grafheuvel. Goed te herkennen zijn de lagen aangebrachte aarde, het graf, de urnen en de paalsporen. Zo'n heuvel werd in meerdere perioden van de prehistorie gebruikt als begraafplaats. Ongeveer 2000 jaar v.Chr. groef men een greppeltje om het graf heen en gooide men grond over de heuvel. De dode kreeg een mooie Veluwse Klokbeker vol voedsel mee voor de lange reis... Duizend jaar later gebruikte men de heuvel weer. Nu hoogde men hem op en zette er een rij palen omheen. Weer vijfhonderd jaar daarna gebruikte men de grafheuvel voor het plaatsen van urnen omdat men toen de doden cremeerde.

 

 

Herder

Terug in de tegenwoordige tijd voel ik me echt als de herder uit Louwerses lied. Net als hij dwaal ik eenzaam rond, vergezeld door mijn trouwe hond. Ik beloon haar onvoorwaardelijke trouw als we even uitrusten op een fraai stenen 'bankstel' door mijn meegebrachte boterhammen samen met haar te delen. De tafel van het bankstel heeft een gladde bovenkant met een afbeelding van de langeafstandsroutes in Nederland en is hier neergezet vanwege het 25-jarig bestaan van het wandelplatform LAW.

Helaas vandaag geen ontmoeting met een herder. Toch lopen er al eeuwen schapen op de Elspeetse heide. Tot vlak voor de laatste oorlog werden de aangrenzende landbouwgronden zelfs nog bevrucht met schapenmest uit de potstallen. Keiharde noodzaak die begrazing, want de heide vergrast zichtbaar op vele plaatsen. Daardoor verdwijnen vele kruiden- en mossoorten en worden minder vlindersoorten aangetroffen. Gelukkig werd kort geleden op de Elspeetse heide toch een groeiplaats met het uiterst zeldzame rijstkorrelmos gevonden. Het mos komt op slechts twee andere plekken in Nederland voor.

Munitie

De beste, maar duurste, methode van heidebeheer is plaggen. Maar omdat er hier gevaar is dat er nog niet ontplofte munitie ligt, worden bepaalde stukken heide liever afgebrand. We passeren een proefterreintje, afgezet door rood-witte linten, waar kort daarvoor een boswachter aan een groep belangstellenden heeft gedemonstreerd hoe zoiets in zijn werk gaat. De groep is nog niet verdwenen of vrijwilligers van de brandweer rijden de heide op om de boel te blussen.

 

 

Terug op de Paasheuvel passeren we het in 1923 gebouwde kamphuis 'Paasheuvel'. De leden van de AJC bekostigden het kamphuis zelf door het plakken van zegels van tweeënhalve cent, de zogenaamde Kampfondszegels. Daar aangekomen kan ik me inmiddels zelfs die prachtige eerste bocht van Jorien ter Mors' gouden mijl - voor mij het hoogtepunt van de Spelen - al bijna niet meer herinneren. Het hoofd is weer helemaal schoon; kom maar op met dat WK voetbal!

Reacties: jduijs@telegraaf.nl

Wandelwijzer

15 km, Honden toegestaan. 100% verhard. Horeca in Vierhouten.