Nieuws/Binnenland
993211902
Binnenland

’Coronamaatregelen mogelijk 'trigger' gewelddadige eenling’

Den Haag - Aanhoudende coronamaatregelen kunnen een trigger zijn voor potentieel gewelddadige eenlingen. Er is een wisselwerking ontstaan tussen een demonstrerende ’activistische bovenlaag’ en ’een radicale onderstroom’. Dat contstateert de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) in de nieuwste dreigingsanalyse.

„Hierdoor is een context ontstaan waarbinnen de drempel om tot extremistische gedragingen te komen is verlaagd”, stellen experts in een analyse die in samenwerking met de nationale politie en inlichtingendienst AIVD is opgesteld. Met name gewelddadige eenlingen zouden door de maatregelen kunnen worden aangezet tot ’buitenwettelijk gedrag’, staat in de analyse.

Dat kan ver gaan, zegt Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid Pieter-Jaap Aalbersberg in een toelichting. „Denk aan het intimideren van politici en pers met geweld. We hebben ook iemand gehad in Den Helder die is aangehouden voor het plannen van een aanslag op een testlocatie.”

Die eenlingen zouden tot ’meer vergaande actie kunnen overgaan als een vorm van vergelding of zelfrealisering’. Er wordt vooral gewaarschuwd voor een giftige cocktail van mentale problemen, een fascinatie voor wapens en felle overheidskritiek, versterkt door beperkende coronamaatregelen.

Wel wordt opgemerkt dat tijdens de coronaprotesten van afgelopen jaar ’relatief weinig gedragingen als extremistisch zijn geduid’ door de kenners. „Er is voornamelijk sprake van verstoringen van de openbare orde.” Maar Aalbersberg waarschuwt dat een langere lockdown gevaarlijk kan zijn. „Hoe langer dit duurt, hoe meer ruimte en tijd mensen vinden om te radicaliseren.”

De coördinator ziet dat er in toenemende mate sprake lijkt te zijn van georganiseerde protesten. „Sinds medio maart 2021 lijkt daarbij sprake te zijn van een zekere aanzet tot professionalisering, waarbij actievoerders anticiperen op gewelddadige confrontaties met de politie, bijvoorbeeld door de vorming van beschermende groepen.” De intenstiteit van protesten ’is lange tijd niet in Nederland te zien geweest’: „Waar in voorgaande jaren gemiddeld enkele keren de inzet van de Mobiele Eenheid (ME) nodig was om de orde te herstellen, is daar sinds juni 2020 al tientallen keren sprake van geweest.”

Drempel verlaagd

Tijdens de coronapandemie is de drempel voor het (online) bespreken en plegen van buitenwettelijke acties lager geworden dan daarvoor, stelt de NCTV. „Dit komt niet alleen voort uit ongenoegen of woede. Personen kunnen tevens de grenzen opzoeken als uitlaatklep, uit verveling of uit verlies van structuur.” Intimidatie kan er volgens experts ook voor zorgen dat betrokken beroepsgroepen - bijvoorbeeld politici en journalisten - minder vrij het beroep kunnen uitoefenen.

De dreigingsanalyse gaat ook in op gevaren die niet aan corona gerelateerd zijn. De terreurdreiging in Nederland blijft hetzelfde als voorheen. Het dreigingsniveau blijft op drie van vijf staan. Dat houdt in dat een aanslag in Nederland voorstelbaar is, maar dat er momenteel geen aanwijzingen zijn dat iemand een aanslag in Nederland voorbereidt.

De belangrijkste terroristische dreiging in Nederland komt nog altijd vanuit de Nederlandse jihadistische beweging. „Deze dreiging lijkt in 2020 iets afgenomen in vergelijking met eerdere jaren”, stelt de NCTV. Er wordt ook gewaarschuwd voor informele salafistische lesinstituten en rechts-extremisme.