1391040
Partnercontent
Deze inhoud valt buiten de verantwoordelijkheid van de hoofdredactie van De Telegraaf.
Get into the FUTURE
Gesponsord
TMG is founding partner en exclusieve mediapartner van SingularityU The Netherlands, omdat we het gedachtegoed van SingularityU NL omarmen. SingularityU NL is de autoriteit op het gebied van technologieën die onze maatschappij in rap tempo veranderen. Kunstmatige intelligentie, blockchain, nano- en gentechnologie, 3D-printing, neuroscience: technologieën die exponentieel groeien en sectoren als zorg, financiën, voedsel, wonen en energie in toenemende mate beïnvloeden. De Financiële Telegraaf brengt samen met SingularityU NL een crossmediaal concept: Get Into The FUTURE.

Het einde van de huisarts?

Geen ziekenhuizen of artsen, maar sensoren die via je smartphone of zelfs je kleding je vitale functies meten. Zodat je mogelijke ziektes niet eens de kans geeft zich te ontwikkelen. Nu ook de medische wereld rap digitaliseert, zal de gezondheidszorg de komende tien jaar meer en sneller veranderen dan zij deed in de afgelopen eeuw, voorspelt faculty member Zayna Khayat.

Khayat heeft vanaf 2014 de leiding gehad over de afdeling Health System Innovation van MaRS Discovery District in Toronto, Canada. Ze was een jaar lang actief voor het REshape Center van Radboudumc (van USA & NL Faculty-lid Lucien Engelen), waar ze de tot de verbeelding sprekende titel ‘Innovation Sherpa in Chief’ heeft aangenomen en gaat vanaf januari aan de slag bij Saint Elizabeth; een social enterprise gericht op zorg buiten het ziekenhuis. Haar missie: de adoptie van innovatie in de zorgsector versnellen.

Een razend ingewikkelde klus, legde ze onlangs uit tijdens de SUNL Summit 2017. Omdat juist in de zorg – in tegenstelling tot wat je wellicht zou denken – nog een haast 19e eeuwse manier van denken en werken overheerst. Ondanks de ontdekking van het ‘menselijk genoom’, een onmisbaar stukje gereedschap om via ons DNA genetische aanleg voor ziekten en andere menselijke eigenschappen op te sporen loopt de medische wereld qua digitalisering tien jaar achter op andere sectoren. Het is, verzucht ze duidelijk gefrustreerd, de enige business waar zelfs de analoge fax nog wijdverspreid wordt gebruikt.

Trage zorg

Absurd? Khayat vindt van wel. Maar als ze door haar werk één ding heeft geleerd, is het wel dat out-of-the-box denken niet iets is waarin de zorgsector van nature excelleert. “De medische wereld heeft zoveel tradities. Het hele systeem is georganiseerd rondom bestaande best practices, zonder ooit aan de kaak te stellen of die best practice met de mogelijkheden van nu nog altijd de beste oplossing is. Het duurt in de zorg gemiddeld 7 tot 17 jaar (afhankelijk welk onderzoek je neemt) voordat een innovatie echt geaccepteerd is. Dat is veel te langzaam met alle nieuwe mogelijkheden die op ons afkomen. We moeten nieuwe manieren van denken introduceren.” ‘Moeten’ inderdaad. Want volgens Khayat is de huidige wijze waarop we onze zorgsystemen hebben ontwikkeld niet langer bruikbaar of betaalbaar meer. “Toen je een eeuw of wat geleden ziek werd, gebeurden er goed beschouwd twee dingen: je ging dood of je werd beter. Nog twintig jaar verder leven na een succesvolle kankerbehandeling, zoals nu wel het geval is, was er niet bij. Al deze steeds ouder wordende en zieke mensen die zorg nodig hebben, leggen een enorme financiële druk op de zorgsector. Ziekenhuizen roepen al 25 jaar dat dit een onhoudbare situatie is.”

Revolutionaire ommezwaai

Tijd voor een revolutionaire ommezwaai dus. Eén die pas nu ook echt mogelijk is geworden, zegt ze. “Digitale innovaties maken ons, de patiënt, steeds mondiger, zelfstandiger en zelfredzamer. Zoals dat ook is gebeurd in andere sectoren zullen burgers ook in de gezondheidszorg steeds meer taken naar zich toe trekken. Ga maar na: vroeger moest je om geld op te nemen nog fysiek naar de bank, waar een bediende je biljetten uittelde. Nu regel je alles online met je smartphone.” Zorginnovaties leiden volgens Khayat de komende jaren tot een aantal enorme verschuivingen in de manier waarop we zorg geven en ontvangen. “Om er vast één te noemen: timing. Nu ga je naar de dokter als je je niet goed voelt. In die zin is het dus meer ‘sick care’ dan ‘health care’. Je hobbelt altijd achter de feiten aan. Maar ziek word je nooit zomaar. Daar liggen allerlei factoren aan ten grondslag.”

Data wordt leidend

“Voor 22% word je gezondheid bepaald door in welk postcodegebied je woont. Ofwel: wat je sociaaleconomische status is. Nog eens 20% is genetisch bepaald. Maar voor 37% heeft het te maken met je leefstijl: eten, roken, drinken, stress en slaap. Toegang tot zorg bepaalt slechts voor 6% je gezondheid. Maar ziekenhuizen, klinieken en laboratoria slokken daarentegen wel 90% van het totale zorgbudget op – in Nederland zo’n 26 miljard euro van de 95 miljard totaal. Preventie en het stimuleren van gedragsveranderingen, die in potentie veel grotere effecten op de gezondheid kunnen hebben, zijn hier het kind van de rekening.” Dat moet anders, stelt Khayat. “Zeker in deze wereld waar data voor het oprapen ligt. Facebook, Google en Instagram weten alles van je. Zo kun je voorspellen wanneer bepaalde kwaaltjes zich aandienen. Vergelijk het met het weerbericht, maar dan een die je – tot op het uur nauwkeurig – vertelt wanneer je volgende migraine dreigt op te komen.”

Echte designer drugs

Een andere verschuiving die zich aandient, is dat de zorg persoonlijker en preciezer wordt. “De medicijnen die je nu krijgt, zijn gebaseerd op wat werkt voor de gemiddelde patiënt. Een beetje het ‘one size fits all’-principe. Maar in 40 tot 50% van de gevallen slaan ze niet aan. Bijvoorbeeld omdat jouw lichaam net iets anders in elkaar zit dan dat van je buurman. Doordat jouw persoonlijke DNA straks beïnvloed kan worden, krijg je op maat gemaakte medicijnen. Échte designer drugs dus.” Als voorbeeld noemt Khayat onder meer de baanbrekende CAR-T-celtherapie, die onlangs is goedgekeurd door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). Bij de therapie worden T-cellen uit het immuunsysteem van de patiënt verzameld en veranderd in ‘Chimeric Antigen Receptors’ (CAR) om kanker te kunnen bestrijden. Deze T-cellen worden uitgerust met een receptor om de kanker te herkennen en krijgen een stimulans om de aanval op de kankercellen in te zetten.

Vloeibare biopsie

Een ander meesterlijk staaltje van biotechnologie: de vloeibare biopsie. Om bijvoorbeeld borstkanker te ontdekken, nemen ze nu vaak een vaste biopsie, waarbij ze het vaste deel van de tumor weghalen via een chirurgische ingreep. Deze ingreep kan zeer moeilijk, invasief en duur zijn. En vaak ook niet helemaal succesvol, weet Khayat. “In zeker een kwart van de gevallen blijft er nog een stukje tumor over, waardoor de patiënt nogmaals onder het mes moet. Andere keren zetten ze – om dit te voorkomen - direct de hele borst af. Voordeel van een vloeibare biopsie is dat er geen ingreep nodig is. Aan de hand van wat druppels bloed kunnen ze de kanker opsporen en in de gaten houden hoe de tumor zich ontwikkelt.”

Home-spital

Khayat: “Het mooie van al deze exponentieel groeiende biotechnologische innovaties, is dat zorg steeds goedkoper, beter toegankelijk, minder tijdrovend en minder arbeidsintensief wordt. 50 tot 60% van het zorgbudget gaat momenteel op aan arbeidskosten. Maar waarom nog je zieke lijf naar de huisarts slepen, en netjes je beurt afwachten voor een bloedonderzoek, als sensors in je smartphone of nano-kleding straks precies hetzelfde kunnen? Alleen dan duizend keer beter, op elk gewenst moment en gewoon via de adem of het zweet uit je lichaam.”

“Weet je waar het heen gaat?...”, zegt Khayat met een twinkeling in haar ogen. “Airbnb is de grootste accommodatieverschaffer ter wereld zonder één hotelkamer te bezitten. Uber is het grootste taxibedrijf, maar bezit geen taxi’s. Het wachten is op de eerste zorginstelling zonder arts of fysieke locaties. Als ik nu iemand moet kiezen, zeg ik Facebook. Dus dag hospital, hallo home-spital. Of liever: phone-spital. Want zorg gaat iets zijn wat we 24/7 bij ons dragen.”

Einde van de arts?

Dat mensen in zo’n wereld veel meer gaan ‘zelfdokteren’, en de dokter derhalve van zijn voetstuk valt, staat volgens haar buiten kijf. “Patiënten worden door innovatie geëmancipeerd en krijgen of nemen daardoor meer macht. Zeker 80% van de zorg gaat naar self care. Dat biedt enorme mogelijkheden voor start-ups. Van slimme pleisters tot T-shirts die biomarkers in je zweet analyseren; we worden allemaal ‘hackers’ van onze eigen gezondheid.

De grootste uitdaging is echter wel om deze innovaties ook daadwerkelijk bij de patiënt te krijgen. Dat is nu nog een hobbelige weg vol hindernissen”, verklaart ze. “Er zijn veel barrières: wet- en regelgeving, het vinden van investeerders, onderzoek duurt lang en je moet veel data verzamelen. Wat ik eerder zei: de gemiddelde tijd van ‘evidence to practice’ is 7-17 jaar. En is jouw idee eindelijk goedgekeurd door de FDA of een vergelijkbare instantie, dan moet jouw uitvinding ook nog eens sectorbreed worden omarmd. Want een innovatie die slechts mondjesmaat wordt toegepast, heeft alsnog weinig impact – en is niet rendabel genoeg om te overleven.”

De adoptie van Candy Crush

In theorie kan die adoptie snel gaan, zegt ze. “Als je statistieken erop naslaat hoe lang het duurt om 50 miljoen mensen te bereiken, zie je dat telefonie daar 75 jaar over deed. Radio en televisie deden er respectievelijk 38 en 13 jaar over. Internet vier jaar, Facebook 3,5 jaar en Candy Crush… nog geen vijf dagen.” Wat adoptie in de zorgsector vooral in weg staat, is het ‘old school’ denken dat nog altijd overheerst: in de politiek, bij zorgverleners, bij zorgverzekeraars. Zorg wordt namelijk nog teveel gezien als een kostenpost, terwijl het volgens Khayat zou moeten gaan over het propageren van gezondheid over de hele linie.

Meer investeringen nodig

“Om een voorbeeld te geven: stel, je hebt een nieuw medisch apparaat ontwikkeld dat bespaart op laboratoriumkosten, medicijnen, artsen en verpleegkundigen vrij maakt voor andere werkzaamhedengeweldig en omdat de patiënt sneller beter is, kan hij ook weer sneller aan het werk en bijdragen aan de maatschappij. De totale besparing voor de maatschappij als geheel is dus vele malen groter dan de kosten nodig om deze innovatie te realiseren. Maar het systeem is nu zo ingericht, dat het ziekenhuis geen budget krijgt om hierin te investeren. Ze worden niet gecompenseerd voor besparingen op al deze andere vlakken. Dat is het probleem met disruptieve innovatie in de zorgsector. De plek waar de investering wordt gemaakt, is vaak niet de (enige) plek waar je de grootste voordelen worden behaald. Een andere factor is de tijd: want wat als de echte besparing zich pas jaren later aftekent; hoe ga je dat berekenen?” Het antwoord vindt Khayat in een uitspraak van mede-Canadees Wayne Gretzky, één van de beste ijshockeyspelers aller tijden: I skate to where the puck is going to be, not to where it has been. Met andere woorden, kijk niet naar heden of verleden, maar richt je op de toekomst.

Bevlogen digital natives

“Nu gaat het in de zorg nog te vaak om het uitsluiten van risico’s, waardoor al snel wordt gezegd: niet doen, te link. Terwijl, je kunt ook kijken hoe je risico’s het beste kunt beheersen. Om dat te kunnen, zijn krachtige leiders nodig die kunnen sturen op gedragsontwikkeling. Daarvan zijn er niet veel, maar ik zie wel hoopvolle ontwikkelingen. De nieuwe lichting dokters en biomedici zijn bijvoorbeeld allemaal digital natives, geboren na 1980. Zij hebben minder schroom om nieuwe technologieën of werkwijzen te omarmen. Sommigen durven zelfs te kiezen voor een ander vak door bijvoorbeeld een medische start-up te beginnen. Ze zijn bevlogen en gepassioneerd en doen dat echt om te patiënt te helpen, niet om er zelf rijk van te worden.”

Proactief in plaats van reactief

Een opsteker, vindt Khayat, die er verder op hamert dat de maatschappij op zoek moeten naar een businessmodel dat preventie vooropstelt. “Radiologen, urologen, alle artsen en specialisten die zich bezighouden met slechts één aspect van het menselijk lichaam dat vaak al kapot is wanneer de patiënt zich aanmeldt; hun rol is uitgespeeld. De toekomst is wellness. Of liever: een wetenschap van wellness, waar zorg niet reactief, maar proactief wordt aangekleed.”

Meer inspiratie opdoen over exponentiële groei? Bezoek dan de site van SingularityU.