Nieuws/Sport
460778353
Sport

Verhalen over wantoestanden in turnwereld

Dossier turnmisbruik: ’Met rug tegen de muur’

De beerput in de turnwereld gaat steeds verder open.

De beerput in de turnwereld gaat steeds verder open.

De Nederlandse turnwereld, en ook de internationale, staat op z’n kop. Er komen steeds meer beschuldigingen van grensoverschrijdend gedrag van coaches naar buiten. De Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie (KNGU) heeft dit keer drastische maatregelen genomen. Een onafhankelijk onderzoek naar alle wantoestanden moet naar alle waarschijnlijk nog dit jaar meer duidelijkheid verschaffen in de heftige problematiek. Via dossier turnmisbruik kunt u nog eens rustig onze premiumverhalen over dit onderwerp teruglezen.

De beerput in de turnwereld gaat steeds verder open.

De beerput in de turnwereld gaat steeds verder open.

Het zijn geen halve maatregelen die afgelopen woensdag door de KNGU werden bekendgemaakt. Zo is het topsportprogramma van de Nederlandse turnsters stilgelegd en mogen bondscoach Gerben Wiersma en bondstrainer Vincent Wevers momenteel hun werk niet uitvoeren. De impact is groot. Wat gebeurde er afgelopen week zoal? We zetten in ons dossier turnmisbruik alles op een rij. Door op de linkjes te klikken, krijgt u meer achtergronden over de desbetreffende onderwerpen.

Trainers onder druk, clubs in spagaat

De situatie rondom de beste Nederlandse turnsters wordt steeds gekker. De turnbond (KNGU) wil dat al hun trainers een stapje opzijzetten, maar daarbij zitten de clubs die vier van deze trainers betalen in een spagaat. Ze willen best loyaal zijn richting hun bond, maar kunnen hun werknemers toch niet zomaar de zaal uit sturen?

Het zijn voor veel betrokken partijen onzekere tijden in de turnwereld.

Het zijn voor veel betrokken partijen onzekere tijden in de turnwereld.

Aanbeveling voor onderzoekscommissie: ’Topturnen voor kinderen verbieden’

Marian van Leijsen, moeder van een voormalige topturnster en dus ervaringsdeskundige, heeft wel een aanbeveling voor de onderzoekscommissie: ’Topturnen voor kinderen zou verboden moeten worden’.

Dit is een boetedoening en een waarschuwing tegelijk. Marian van Leijsen is de moeder van een turnster die als kind twintig tot dertig uur per week trainde. Ze voelt zich daar nu schuldig over. „Hoe is het mogelijk dat we het zover hebben laten komen? Ook wij lieten ons sturen door de mogelijke roem. Ook voor ons vervaagden de grenzen.”

Marian van Leijsen

Marian van Leijsen

Impact op huidige turntoppers

Nu de beste Nederlandse turnsters niet meer onder de vlag van TeamNL kunnen trainen, zijn ze volledig aangewezen op hun clubs. Maar ook hier werken enkele trainers die meer dan eens zijn beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag. Dat maakt de weg voor de toppers richting de EK in december en de Olympische Spelen van 2021 extra gecompliceerd. Zij moeten zich voorbereiden op hoogtepunten in hun loopbaan terwijl menig begeleider onder vuur ligt. Wie traint nu waar?

Marian en Wim Harmes, de ouders van voormalig topturnster Suzanne Harmes.

Marian en Wim Harmes, de ouders van voormalig topturnster Suzanne Harmes.

Ouders Suzanne Harmes: ’Nachten niet geslapen’

De ouders van ex-olympiër Suzanne Harmes trokken tien jaar geleden al aan de bel, tevergeefs. Ze zijn opgelucht dat er eindelijk wat gedaan wordt tegen de misstanden. „Ze kunnen nu echt niet meer hun ogen sluiten.” De voormalig turnouders vertellen verder over het dilemma waarvoor ze destijds met regelmaat stonden.

„Ik kon nachten niet slapen. Je kon het aan niemand kwijt. Of ze geloofden je niet of ze zeiden; ’dan haal je haar toch van turnen af’. Maar dat wilde Suzanne niet. Als je kind zo stellig aangeeft, dat ze per se wil blijven turnen. Wat doe je dan? Ze heeft gewoon een sterk karakter en wilde niet opgeven. We stonden gewoon met de rug tegen de muur. Natuurlijk hebben wij wel eens gedacht van we halen haar er af”, zegt moeder Marian.

Suzanne Harmes in actie tijdens de Olympische Spelen van 2004 in Athene.

Suzanne Harmes in actie tijdens de Olympische Spelen van 2004 in Athene.

’Dat had nodige trauma’s bespaard’

Suzanne Harmes was in 2011 één van de eerste klokkenluiders van grensoverschrijdend gedrag in de turnwereld. In haar geval ging het om coach Frank Louter. Bijna tien jaar later lijkt nu dus pas de echte doorbraak te komen. „Het had wel eerder mogen gebeuren, dan had je de nodige trauma’s bespaard”, zegt de 34-jarige ex-turnster, die bij de beste uit de Nederlandse geschiedenis hoort. Overigens voelt Louter zich niet geroepen om momenteel op de beschuldigingen te reageren.

Ze kent alle oude én nieuwe verhalen, maar voelt nu niet de behoefte om alles tot zich te nemen. „Het zijn kopieën van wat er bij ons gebeurde.” Zelf voelt ze nu geen herbeleving van alle gebeurtenissen. „Misschien kies ik er ook wel bewust voor om de meeste verhalen niet te lezen. Ik ben hoogzwanger en ik heb niet zo’n zin om alleen maar drama te lezen, maar krijg het zeker mee.”

Vincent Wevers

Vincent Wevers

’Band met Vincent Wevers altijd goed’

Zonder slag of stoot de turnsport beleven, bestaat volgens Marella Lodewegen bijna niet. Zelf behoorde ze in de jaren tachtig en negentig tot de talenten van Nederland. „Topsport is hard, dat is gewoon zo. De top bereiken is niet altijd gezellig. Je moet iemand kunnen pushen en dat kan niet alleen met leuke dingen. Maar dat moet natuurlijk niet gepaard gaan met een jong kind dagelijks afbranden.”

Lodewegen, nu 41 jaar, stapte als zesjarig meisje de turnzaal van het Friese Dos Dronrijp binnen en werd getraind door Vincent Wevers, de huidige bondstrainer die nu onder vuur ligt vanwege aantijgingen van grensoverschrijdend gedrag. Tot haar twaalfde vormde ze een soort van twee-eenheid met Wevers. „Ik bracht bijna meer tijd met hem door dan met mijn ouders. De band was altijd goed, ook al was hij streng. Natuurlijk was het niet altijd leuk. Maar op het einde van de training sloten we altijd alles goed af en was er geen sprake van negeren of iets dergelijks.”

Mark Meijer, technisch directeur KNGU.

Mark Meijer, technisch directeur KNGU.

’Geschrokken, verontwaardigd en emotioneel’

Duidelijk is dat de drastische maatregel van de gymnastiekbond als een bom is ingeslagen binnen de nationale selectie. Dat weet ook Mark Meijer, de technisch directeur van de KNGU.

„Dit is een enorm heftig besluit, ook voor mij persoonlijk. Ik heb nu nog niet alle antwoorden en oplossingen. Dit is enorm ingrijpend voor turnsters die er al tien jaar alles aan doen om in Tokio hun droom waar te maken. Ik heb gisteravond met de ploeg gesproken. Ze zijn geschrokken, verontwaardigd en emotioneel. Wij zien en voelen dezelfde pijn. Ik moet die emotie omarmen en snappen. Maar ik moet ook gaan kijken hoe we in de komende weken - in overleg met die sporters - vorm kunnen geven aan hun ambitie. Dat recht hebben ze. Ik weet nog niet hoe, maar ik ben het aan mijn stand en mijn functie verplicht om ervoor te zorgen dat ze op de Spelen komen te staan.”

Naomi Visser, Celine van Gerner, Vera van Pol, Tisha Volleman en Sanne Wevers pakken tijdens de landenwedstrijd op het EK in 2018 op spectaculaire wijze het brons.

Naomi Visser, Celine van Gerner, Vera van Pol, Tisha Volleman en Sanne Wevers pakken tijdens de landenwedstrijd op het EK in 2018 op spectaculaire wijze het brons.

Drilmethode contraproductief

Kunnen Nederlandse topsporters wel sportmedailles winnen zonder strenge drilmeesters? Volgens twee deskundigen is dat absoluut mogelijk en wordt het tijd dat trainers de kracht van ’positief coachen’ onderkennen.

„Het is een ouderwetse gedachte dat een trainer moet drillen en negatief moet corrigeren. Zo kun je misschien wel goede prestaties leveren, maar de kinderen worden afgebroken. Het is een oude ingebakken gedachte dat flink drillen en een harde aanpak een winnaarsmentaliteit en medailles opleveren”, stelt Nicolette Schipper-Van Veldhoven, lector Sportpedagogiek aan de Hogeschool Windesheim en gespecialiseerd in een veilig sportklimaat.

Vincent Wevers samen met zijn dochters Sanne en Lieke.

Vincent Wevers samen met zijn dochters Sanne en Lieke.

Waar ligt de grens in topsport?

De Nederlandse turnwereld is in rep en roer wegens grensoverschrijdend gedrag van coaches en het trainingsprogramma van de nationale vrouwenselectie is zelfs gestaakt. Maar waar ligt voor trainers in de topsport eigenlijk de grens? Telesport laat vier prominente ex-topsporters aan het woord: Leontien van Moorsel, Inge de Bruijn, Jacques Brinkman en Dennis van der Geest.

Beerput in turnwereld verder open

De beerput van fysieke en geestelijke mishandeling in de turnwereld gaat dus steeds verder open. Na de schokkende Netflix-documentaire over misbruik van honderden gymnastes in Amerika, de ontboezemingen van Britse ex-turnsters over grensoverschrijdend gedrag van coaches wordt nu ook de boel in Nederland opnieuw flink opgeschud.