Nieuws/Tech

Computer op je neus

In slechts een halve eeuw tijd is de computer verkleind van kamervullende machine tot een apparaat dat je constant tussen de kussens van de bank kwijtraakt. Goed nieuws: waarschijnlijk is dat binnen afzienbare tijd geen probleem meer. Dan zit de computer namelijk op je neus en voegt nuttige zaken aan de realiteit toe.

De grens tussen de echte en de digitale wereld is vrij duidelijk: wat er voor je neus gebeurt, is echt, terwijl alles op een scherm virtueel is. Die lijn zal de komende jaren echter steeds verder vervagen, waarbij een punt denkbaar is dat we dankzij slimme brillen constant het virtuele met het echte kunnen vermengen.

Lopen door een onbekende stad en precies weten waar je langs moet omdat je precies op tijd in je ooghoek ziet waar je moet afslaan. Nooit meer boodschappen vergeten omdat er een lijstje verschijnt zodra je de supermarkt binnenloopt. Je hoeft maar een te koop staand huis te bekijken of de prijs en de belangrijkste kenmerken verschijnen direct voor je neus.

Hoe oogt die nieuwe bank eigenlijk in huis? Even een virtuele versie tevoorschijn toveren om alvast te zien of het wat lijkt voordat je 'm bestelt.

Het zijn slechts enkele voorbeelden van manieren waarop deze zogeheten augmented reality (AR), oftewel aangepaste werkelijkheid, handig kan zijn. Het concept op zich is niet nieuw: al tientallen jaren worden in sciencefictionboeken en -films melding gemaakt van brillen die meer dan alleen de werkelijkheid tonen. Maar nu computers steeds kleiner en krachtiger worden, is het eindelijk zover.

Zo heeft Microsoft al een bril die de beschreven voorbeelden zou aankunnen: de Hololens. Deze bril, momenteel alleen beschikbaar voor softwareontwikkelaars, kan overtuigende 'hologrammen' in het gezichtsveld van de drager projecteren. Hoewel dat sowieso een indrukwekkende techniek is, onderscheidt de Hololens zich van de concurrentie doordat hij rekening met de omgeving van de drager houdt.

Dat wil zeggen dat het apparaat dankzij ingebouwde, diepte metende camera's 'weet' waar zich muren, tafels, stoelen, banken en andere objecten bevinden en ervoor zorgt dat projecties niet dwars door die voorwerpen heen worden geplaatst. Dit zou namelijk de illusie verbreken.

Momenteel kleven er nogal wat nadelen aan de Hololens. Zo is hij vrij fors en gaat de accu slechts een uurtje of drie mee op één oplaadbeurt. Een hele dag ermee rondlopen is dan ook nog niet mogelijk.

"Het duurt nog zo'n twee à drie jaar voordat we een dergelijke slimme bril in de winkel kunnen kopen", voorspelt Ate van der Meer, medeoprichter van softwareontwikkelaar Snakeware. Dit in Sneek gebaseerde bedrijf is een van de eerste Nederlandse bedrijven die zich bezighouden met software voor de Hololens. "Zowel de grootte als het batterijleven zijn problemen die vanzelf worden opgelost."

Dat de Hololens voorlopig niet op de markt is, heeft ermee te maken dat Microsoft wijze lessen lijkt te hebben getrokken uit het debacle rond die andere beroemde AR-bril: Google Glass. Even dacht iedereen dat dit hét nieuwe techspeeltje zou worden, een soort nieuwe iPhone. De volgende stap in de technologische revolutie. Dragers zouden kaarten kunnen opvragen, kunnen videochatten en nog veel meer terwijl de telefoon in je broekzak bleef zitten.

De versie die uiteindelijk uitkwam, bleek maar weinig van de beloofde functies te hebben. Je kon ermee bellen, zonder video, en er sms'jes mee lezen en ze beantwoorden. Ook kon je dankzij de ingebouwde spraakherkenning zoekopdrachten online uitvoeren. Een handjevol bedrijven maakte apps, maar niets dat de vraagprijs van 1500 dollar rechtvaardigde.

Van der Meer: "Ze waren er gewoon veel te snel mee. Google-oprichter Sergey Brin wilde het apparaat direct laten zien en meteen op de markt gooien, terwijl het nog lang niet af was." Begin 2015 liet het bedrijf weten de productie ervan te staken.

Dat er na zo'n publiekelijke afgang überhaupt nog interesse in de techniek is, is bewijs dat een op je neus te dragen computer enorm tot de verbeelding spreekt. Het is makkelijk om te fantaseren over een wereld waar je altijd de juiste gegevens direct in je gezichtsveld hebt, of het nou gaat om richtingaanwijzingen of de prijs van een huis. Om maar te zwijgen over een spelletje spelen waarbij kwaadaardige robots letterlijk door je eigen muren komen gestampt, iets wat de Hololens kan laten zien.

Zeker de techliefhebbers beginnen, denkend aan alle mogelijkheden, te watertanden. Toch zullen zij geduld moeten hebben. "Je ziet dat vooral bedrijven en instellingen hun tanden in AR zetten", stelt Jeroen Vermeulen, oprichter van IT-bedrijf Winvision. Het bedrijf in Nieuwegein is druk bezig met augmented reality-applicaties, maar momenteel alleen gericht op het bedrijfsleven.

Zo heeft Winvision een concept voor de bouwwereld ontwikkeld. Vermeulen: "Bouw- en renovatieplannen worden tegenwoordig allemaal digitaal gemaakt. Wij hebben een applicatie bedacht waarmee je zo'n bouwtekening in de Hololens kunt laden. Dan loop je met die bril op door een pand en dan kun je precies zien hoe het er na de renovatie gaat uitzien."

Vermeulen en zijn team zitten vol ideeën. "Stel je voor, een ziekenhuis heeft een probleem in de elektrische installatie. Nu moet eerst een monteur een map met bouwtekeningen zoeken, vervolgens moet hij kijken waar de fout zit en dan moet hij in het plafond gaan zoeken naar de plek waar het is misgegaan. Dat kan uren duren! Maar neem zo'n slimme bril waarin je de bouwtekeningen kunt laden en dan kan de monteur gewoon door het pand lopen om te zien waar de kink in de kabel zit."

Microsoft is overigens niet de enige die met deze techniek bezig is. Een Amerikaans bedrijf genaamd Magic Leap werkt ook al enkele jaren aan een vergelijkbare bril, al is deze nog weinig publiekelijk getoond. Investeerders zijn echter enorm onder de indruk: het bedrijf zou al 4,5 miljard dollar waard zijn.

Omdat Magic Leap echter zo geheimzinnig doet, vliegen de geruchten je links en rechts om de oren. Zo zou het een innovatieve techniek hebben bedacht waardoor de virtuele objecten nog echter zouden lijken dan tot nu toe mogelijk leek. Tegelijkertijd zou het bedrijf problemen hebben met verkleining van de techniek opdat deze daadwerkelijk in een bril past. Het wachten is op een officiële productaankondiging.

Interessanter wellicht is dat ook iPhone-maker Apple zich in de AR-strijd heeft gestort. Directeur Tim Cook noemde de techniek "van groot belang". Ook is uit overnames en vacatures duidelijk dat er minstens enkele honderden mensen binnen Apple aan de techniek werken, wat doet vermoeden dat het bedrijf op vrij korte termijn iets concreets zal aankondigen.

Van der Meer van Snakeware kijkt ernaar uit: "Als Apple gaat meedoen, wordt het interessant! Dit is een bedrijf dat nooit echt als eerste met een nieuwe technologie komt. Maar áls het iets met een bepaalde techniek doet, dan is het bijna altijd veel gelikter en beter afgewerkt dan bij de concurrentie."

Het ziet er dus naar uit dat we straks allemaal een hippe techbril op hebben. Dat heeft in elk geval één groot voordeel: al dat gestaar op die schermpjes is dan verleden tijd.

Versmelting met virtual reality?

Naast 'augmented reality' werken veel bedrijven naarstig aan virtual reality. Terwijl het bij AR de bedoeling is om digitale dingen aan de realiteit toe te voegen, dompel je je bij VR onder in een compleet digitale wereld. In 2016 verschenen enkele kwalitatief hoogstaande VR-brillen zoals de Oculus Rift van Facebook en de Vive van HTC.

Met zo'n bril op en twee controllers in de handen kan een drager zich helemaal aan de echte wereld onttrekken. Beweeg je hoofd naar links en in het spel kijk je ook naar links. De digitale wereld voelt levensecht aan.

Ondanks het feit dat zulke VR-brillen in de winkels liggen, willen de consumenten er nog niet aan. De hoge prijs (de Oculus Rift kost €700) weerhoudt hen ervan. "Een paar jaar geleden kreeg je een 3D-bril cadeau als je een televisie kocht", zegt Ate van der Meer. "Die liggen nu allemaal te verstoffen. Voor sommige groepen is een VR-bril wel degelijk leuk of handig. Gamers hebben er bijvoorbeeld geld voor over en het werkt ook in de educatieve sfeer." Zo kunnen schoolkinderen met een programma van Google virtueel op schoolreisje.

Het lijkt erop dat VR en AR in de toekomst zullen samengaan. Wellicht koop je over vijf jaar een bril die beide technieken aankan. Eentje waarmee je even aan de wereld kunt ontsnappen, maar die je 's ochtends ook vertelt dat je trein tien minuten vertraging heeft.

Enorme vooruitgang

De Commodore 64 was een van de meest populaire thuiscomputers ooit, vooral benut als spelletjesmachine. Een enorm toetsenbord met daarin de computer verwerkt was in staat om beelden van 320 bij 200 pixels met in totaal 16 kleuren op een televisie te toveren. De nieuwe iPhone 7 Plus kan 1920 bij 1080 pixels en miljoenen kleuren op het kleine 5,5-inch grote schermpje kwijt.

Een enorme vooruitgang in iets minder dan 35 jaar: het was te voorspellen dankzij de wet van Moore. Deze theorie, bedacht door Intel-oprichter Gordon Moore, stelt dat chips in een gestaag tempo kleiner en krachtiger worden dankzij nieuwe technologische vindingen.

Hierdoor past een krachtig chip in een bril om daar een complete computer aan te sturen. De Hololens bevat een chip die ook in laptops wordt gebruikt, maar deze zal in toekomstige versies waarschijnlijk worden vervangen door een smartphone-chip. Deze trekt ook nog eens minder stroom, waardoor de accu langer mee kan.

Hoewel de chipindustrie uiteindelijk tegen de natuurkundige wetten oploopt, is het niet ondenkbaar dat een bril in de toekomst niet eens nodig is. Slimme lenzen lijken niet eens zover weg.