Nieuws/Vrij

Leef Nu

Alleen op de wereld?

— Bij eenzaamheid denkt men al snel aan ouderen,

— maar feit is dat eenzaamheid van alle leeftijden is. Meer

— dan een miljoen Nederlanders voelt zich structureel alleen.

— Het is een verborgen probleem dat de nodige aandacht

— verdient én gelukkig steeds vaker krijgt.

Bij eenzaamheid denkt men al snel aan ouderen, maar feit is dat eenzaamheid van alle leeftijden is. Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich structureel alleen. Het is een verborgen probleem dat de nodige aandacht verdient én gelukkig steeds vaker krijgt

De 22-jarige Franciska weet als geen ander hoe het is om je alleen te voelen. „Op de basisschool startte het pesten en dat maakte mij tot een teruggetrokken, verlegen meisje. Terwijl alle kinderen vriendjes en vriendinnetjes om zich heen verzamelden, was ik alleen. Altijd. Ik had al mijn hoop gevestigd op de middelbare school; daar zou het vast beter gaan. Tevergeefs, ook daar zette het pesten voort.”

„Als anderen na schooltijd samen huiswerk maakten of leuke dingen gingen doen, zat ik in mijn eentje thuis. Ondanks dat ik liefhebbende ouders én zeven broers en zussen heb, voelde ik me leeg, onzeker en waardeloos. Uiteindelijk zelfs depressief. Bovendien schaamde ik me en wilde ik mijn familie niet onnodig ongerust maken, ze niet belasten met mijn onzekerheden.”

„Vaak zat ik op mijn bed een beetje voor me uit te staren. Bij mijn broers en zussen deed ik vrolijk, maar ondertussen voelde ik me down. Alleen op de wereld. Ik ging me afvragen wat het nut van mijn leven was omdat er niemand was om mijn belevenissen mee te delen. Als je je problemen niet kunt delen, wordt je wereldje best klein.”

Onderzoek

Jenny Gierveld, hoogleraar sociologie, doet al ruim vijftig jaar onderzoek naar eenzaamheid. De sociologe is inmiddels 78 jaar en geeft geregeld lezingen over het onderwerp. „Het fenomeen eenzaamheid heeft mij altijd bijzonder aangetrokken. Lang geleden werd ik al geconfronteerd met mensen die zich eenzaam voelden.”

„In onze hoofdstad bijvoorbeeld voelen velen zich alleen. Zeker degenen die er als vrijgezel naartoe verhuizen, voor werk of in de hoop er een bruisend bestaan op te bouwen. Maar het is moeilijk om in je eentje, een ’nieuwe’ hechte club om je heen te verzamelen, zeker als je de dertig bent gepasseerd.”

Eenzaamheid mag dan mensen van alle leeftijden treffen, er komt vaak een moment waarop het ouderen in het bijzonder overkomt. „Na ongeveer 75 jaar kunnen mensen te maken krijgen met een opeenstapeling van verschillende gebeurtenissen die eenzaamheid in de hand werken. Dan moet je denken aan het overlijden van de partner of vrienden, beperkte mobiliteit of handicaps.”

Eenzaamheid is je niet verbonden voelen. Je mist een hechte, emotionele band met anderen óf je heb minder contact met andere mensen dan je wenst. Of je hebt wel contacten, maar de kwaliteit ervan valt tegen. „Eenzaamheid is een verborgen probleem; het is moeilijk om van buitenaf te zien of iemand eenzaam is. Dan hebben we meteen het verschil met sociale isolatie te pakken.”

Nooit bezoek

Iemand die sociaal is geïsoleerd, krijgt amper of nooit bezoek. Het ontbreekt hen aan een ondersteunend netwerk van familie, vrienden en bekenden. Ze missen persoonlijke relaties en hebben weinig of geen betekenisvolle, ondersteunende contacten. Diegene staan er letterlijk alleen voor. „Sociaal isolement is een situatie, eenzaamheid is een gevoel.”

De 63-jarige Richard verkeert in een sociaal isolement. Door een beroerte viel hij in een gat. Werken ging niet meer en doordat zijn vrouw én moeder overleden, raakte hij écht alleen te staan. Hij vertelt: „De hele dag niemand om je heen hebben, ’s avonds met een kant-en-klaarmaaltijd uit de magnetron weer alleen voor de televisie zitten. Dat valt me zwaar. Ik heb geen hechte banden, geen échte vrienden met wie ik alles kan delen. Als vrijwilliger doe ik af en toe wat leuke klusjes en heb ik lol met collega’s, maar ik kom elke keer weer terug in een leeg huis.”

Onmisbaar

Familie en vrienden zijn onmisbaar. Zonder die kring is het leven ontzettend zwaar en vereenzaam je. Jenny Gierveld omschrijft het als volgt: „Je moet tijdig een ’konvooi’ om je heen creëren. Investeren in een mooie, hechte club mensen die er voor je zijn als het moet. Maar ook als het niet moet. Die met je lachen en huilen.”

„Maar, en een belangrijker advies bestaat er niet: jij moet er ook voor hen zijn! Een goede relatie is niet gemakkelijk om te verkrijgen. Het is een wederzijds proces en vergt veel tijd en energie. Maar wel positieve energie, als het goed is tenminste. Maak tijd vrij voor de mensen die je om je heen hebt verzameld.”

Gelukkig lukt het de meesten om een fijne groep om zich heen te verzamelen, maar het kan én blijkt dat iedereen kan vereenzamen. Van Coalitie Erbij, het nationale samenwerkingsverband tegen eenzaamheid, leren we dat meer dan een miljoen Nederlanders zich sterk eenzaam voelt. Nog eens een op de drie mensen voelt zich matig eenzaam.

Onder laagopgeleiden komt meer eenzaamheid voor dan onder hoogopgeleiden. Ook geld speelt hier een rol.

Coalitie Erbij en meer dan veertig aangesloten organisaties zoals het Nationaal Ouderenfonds en Humanitas zetten zich in om de samenleving bewust te maken van de betekenis van eenzaamheid en van het belang deze zoveel mogelijk te beperken. De helft van de Nederlanders denkt zelf actief iets bij te dragen aan terugdringing van eenzaamheid. Door bijvoorbeeld een praatje te maken en mensen te bezoeken. Jenny Gierveld: „Natuurlijk, dat helpt een beetje. Niets dan lof voor alle vrijwilligers die zich hiervoor inzetten. Maar je zult zelf ook actie moeten ondernemen door te informeren hoe het met de ander gaat, door zelf de telefoon eens op te pakken. Met een enkel bezoekje is er nog geen relatie, daarvoor moet hard worden gewerkt. Door beide partijen!”

Ouderen

Maar liefst 33% van alle ouderen is eenzaam. Sommigen (200.000!) krijgen maar eens per maand een bezoekje. Het Nationaal Ouderenfonds zet zich voor hen in. Misschien kent u zelf zo’n senior? Het Nationaal Ouderenfonds tipt: stap op diegene af, maak het bespreekbaar, toon interesse, bied een luisterend oor en help zoeken naar sociale contacten. ouderenfonds.nl

Koffie op wielen

Carolien van Ginkel (48) uit Rhenen biedt met haar rijdende thee- en koffiehuis Caffè Caro elke dag een luisterend oor. „Ik had een zware baan in de commercie en verhuisde naar Rhenen waar ik niemand kende. Met echtgenoot en een huilbaby. Ik was naarstig op zoek naar sociale contacten, maar dat duurde jaren. Dat ellendige gevoel gunde ik niemand en ik wilde iets doen!” In haar omgebouwde busje rijdt ze naar mensen die behoefte aan gezelschap hebben. caffecaro.nl