Nieuws/Vrij

Leef nu

Een ander vergeven is goed voor je gezondheid

Kees van de Nes

Zeg eens eerlijk: hoe vergevingsgezind bent u? De meeste mensen vinden het maar wat moeilijk om met de hand over het hart te strijken wanneer hen onrecht is aangedaan. Begrijpelijk, maar uiteindelijk niet verstandig. Vergeving brengt namelijk veel goeds.

Kees van de Nes

Een brief naar de moordenaar van je echtgenoot sturen. Hank Heijn-Engel, de weduwe van de ontvoerde en vermoorde Ahold-topman Gerrit Jan Heijn, deed dat. Het ultieme voorbeeld van vergiffenis, als je het Willem Glaudemans vraagt. Deze vergevingscoach heeft diverse boeken over dit onderwerp op zijn naam staan. Hij weet als geen ander hoe het is om opgezadeld te zijn met haat- en wrokgevoelens. „Maar gelukkig ook wat vergeven met je doet!”

„Als zoon van een autoritaire vader had ik het zwaar in mijn jeugd en eigenlijk ook daarna. Hij pestte me en mijn moeder wist het. Ze zei er weleens iets van, maar alleen tegen hem. Dat ze niet openlijk voor me opkwam, zorgde ervoor dat ik me alleen voelde. Ik heb mijn vader zó gehaat. Wenste hem zelfs dood. Zeker toen hij na een ernstig verkeersongeval in een coma raakte.”

Het keerpunt kwam toen bleek dat Glaudemans’ vader flinke hersenbeschadiging had opgelopen waardoor hij het geestelijk vermogen van een driejarige had. De coach legt uit: „De plaaggeest was plotseling een ander persoon. De rollen waren omgedraaid; hij werd het kind en ik de verzorger. Op wraak blijven zinnen had totaal geen nut, ik kon mijn gram toch niet meer halen. Ik wilde verlost worden van die haatgevoelens en kwam tot de ontdekking dat ik daarvoor mijn vader helemaal niet nodig had.”

Volgens Glaudemans is vergeven een keuze die je zelf maakt. „Het is een innerlijk proces, een soort inwendige schoonmaak. Je hoeft niet te wachten tot de dader berouw toont, zijn of haar excuses aanbiedt of door de knieën gaat. Begrip krijgen voor diens zogenaamde motieven brengt je niets. Veel mensen denken dat vergeven over de ander gaat. Dat wordt de meesten ook ingeprent: je moet de mensen om je heen vergeven. Men vergeet er alleen bij te vertellen hoe dat dan moet. Daar wringt de schoen, want voor vergeven hebben we de ander helemaal niet nodig. Stel dat dat wel zo was, dan was je afhankelijk van de acties van de ’boeman’. Nee, het gaat over jou. Je kunt het aan jezelf geven.”

Dat is precies wat de weduwe van Gerrit Jan Heijn deed. Zij schreef in Glaudemans’ zelfhulpboek: „Ik was zeer verwond na de ontvoering en de moord op mijn dierbare man. Eerst was er ontkenning, maar al snel volgde intense woede. Daar moest ik vanaf, want ik had er last van. Zowel geestelijk als lichamelijk. Ik ging op zoek naar berusting en acceptatie en vond dit in vergeving. Het kostte me jaren, maar ik ben er geestelijk rijker uitgekomen. De wond is volledig weg. Als ik verbitterd was gebleven, had ik mezelf levenslang gegeven.”

Haat en vergelding kennen alleen verliezers; vergeven is een daad van liefde voor jezelf, leert de vergevingscoach ons. Maar ergens overheen stappen vergt moed! „Slachtofferschap is een keuze. Om een of andere reden denken we dat iemand anders pijn moet lijden als jij pijn hebt. Dat zou verlichten; dat idee heeft postgevat. Niets is minder waar. Wraakgedachtes zijn weliswaar menselijk, maar allerminst behulpzaam. Je vergiftigt jezelf als het ware.”

De inmiddels overleden Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross, beroemd om haar pionierswerk rond stervensbegeleiding, leerde Glaudemans ooit: „Als je langer dan vijftien seconden boos op iemand bent, dan gaat het eigenlijk over jezelf. De irritaties die blijven borrelen, hebben niets meer met de ander te maken, maar met iemand uit het verleden. Want vergeven gaat altijd om het verleden, hoe kortgeleden ook. Het betekent loslaten van alle hoop op een beter verleden. In mijn geval: wat als mijn vader me het leven niet zo zuur had gemaakt? Het is niet zo, deal with it! Het kost een hoop negatieve energie om iets te willen veranderen dat achter de rug is.”

„Erken dat je in je verwachtingen bent teleurgesteld, maar stop ermee om nog langer van de ander te verlangen dat deze jou gelukkig gaat maken. Ontschuldigen noem ik dat. Dit is het loslaten van het idee van dader-slachtoffer. Zodra jij besluit niet langer slachtoffer te zijn, bestaat er ook geen dader. Je maakt daarmee je verleden schoon. Het hele verhaal dat je misschien wel jarenlang in zijn macht heeft gehouden, houdt dan eindelijk op.”

Dit gaat uiteraard niet zonder slag of stoot; er zijn heel wat stappen voor nodig om dit punt te bereiken. „De pijnpunten zullen een voor een moeten worden aangepakt. Maar wie bereidheid toont zijn verleden te laten rusten, komt er uiteindelijk wel.”

Willem Glaudemans benadrukt echter dat er een verschil zit tussen verzoenen en vergeven. „Verzoenen houdt in dat je de relatie wilt opbouwen en dat is lang niet altijd het geval. Je wilt en hoeft niet door één deur met degene die je iets heeft aangedaan. Vergeven is een innerlijke klus en zolang je er niet mee aan de slag gaat, ben je niet vrij. Mocht het je lukken, dan brengt het letterlijk ruimte in je lijf en in je leven. Bovendien bevordert het de gezondheid. Je bent weer vrij om te ademen.”

Oefening

Neem de persoon of situatie in gedachten die jou dwarszit. Wat verlangde je, maar kreeg je niet? Laat die verwachting los en zeg: Ik had liever gehad dat je dit of dat had gedaan, maar ik laat het los.’ Maak vervolgens een ’wegduwend’ armgebaar waarmee je uitdrukt dat je de verwachting van je afzet. Adem uit met een diepe zucht.

Bekijk meer van