Nieuws/Vrij

Consument kiest beste haringhandel

Leve de Hollandse Nieuwe!

Volgende week, op woensdag 13 juni, is de nieuwe haring weer overal verkrijgbaar.

Volgende week, op woensdag 13 juni, is de nieuwe haring weer overal verkrijgbaar.

Michael van Emde Boas

„Laten we direct die leeuw uit het Nederlandse wapen halen en er een haring zetten. Nederland heeft zijn historische welvaart helemaal aan de haring te danken.” Spakenburger Ruud van Diermen ís een beetje een haring. Leve de haring, leve de nieuwe haring!

Volgende week, op woensdag 13 juni, is de nieuwe haring weer overal verkrijgbaar.

Volgende week, op woensdag 13 juni, is de nieuwe haring weer overal verkrijgbaar.

Michael van Emde Boas

Geen huisje, geen botter, geen visverwerker in Spakenburg of Ruud van Diermen kent ze. Sterker nog: geen Spakenburger die hij niet kent. Hij stelt zich voor als visverkoper, met een aantal viswagens op diverse markten en enkele winkels. Dat is maar ten dele waar. Als het over haring gaat, is hij erbij betrokken. Zoals bij de VNV, de Vereniging van Nederlandse Visspecialisten. Vijfhonderd handelaren, met twee heel grote clusters, die van Volendam en Spakenburg.

Rijd Spakenburg in en je ziet overal vis. Viskarren, viswagens, visstallen, vishandels, visgroothandels, visfabrieken, viswinkels. Ooit een stadje aan de Zuiderzee. Daarna aan het IJsselmeer, nu nog aan het Randmeer, maar ze zijn blijven handelen in vissen.

Ruud van Diermen wil vertellen en als je hem laat, zit je 24 uur later nog te luisteren. Hij sleurt je van de ene locatie naar de andere. Over de grote gezinnen in Spakenburg, over voetbalclubs, over de havens, over alles weet hij wat of is erbij betrokken. Over hoe zijn vader op zijn twaalfde een fiets kreeg. Dat wilde in die tijd zeggen dat je een route en een mand vol vis kreeg, je had maar te zorgen dat alles ’s avonds was verkocht. Dat het zwaar was, toen, dat de manden met vis in de auto stonden en de jongens in de achterbak halfbevroren op weg waren naar hun ’wijk’. Dat hijzelf veertien was toen hij ’eindelijk’ in de vis mocht. Want ondanks de verhalen van zijn vader trok de vis.

Maar daar gaan we het allemaal niet over hebben. We hebben het over de haring. Over Willem Beukelszoon, een haringvisser uit Biervliet in Zeeuws-Vlaanderen. Ja, we gaan terug in de tijd. Nog voor de Gouden Eeuw. Nederland was een moddervlek op de Europese kaart. Onze handelsgeest was al bekend. Maar er was nog geen tuinbouw, nauwelijks zuivelproductie, alles voor eigen gebruik. Vlees was exclusief en duur. Vis was de belangrijkste bron van dierlijk eiwit. Gratis uit de zee en uit de polders te trekken.

Haring was zo talrijk dat je maar een net behoefde uit te gooien en je scheepje zat vol. Dan in de ton, die haringen. Dik zout erbij. Gauw op transport: haha, de trekschuit, paard en wagen. Je trok een geurspoor van vis.

Ruud van Diermen: „Legende of niet, die uitvinding betekende dat je haring in heel Europa kon verkopen. De haring werd opengesneden en leeggemaakt, op de alvleesklier na. Dan in de ton. Het vocht van de alvleesklier gaart de haring en geeft het die specifieke smaak. Haring werd een bereikbare lekkernij die veel langer goed kon worden gehouden. De handel werd groter. Haring brengen, huiden meenemen, haring brengen, zout meenemen. Nederland beheerste het varen, het vangen, het kaken en inpakken. De weelde groeide en groeide.”

De Spakenburgse bottervloot zal uitvaren voor de Nationale Haring Race.

De Spakenburgse bottervloot zal uitvaren voor de Nationale Haring Race.

Michael van Emde Boas

„Iedereen werd rijk van de haringhandel. De vlootbouwers, de werven, de handel. In de Gouden Eeuw waren het de patriciërsgeslachten die al het geld van de VOC opstreken, maar aan de haring kon iedereen verdienen. Ik ben serieus: haring hoort in ons nationale wapen. Vlaggetjesdag stamt al uit die tijd. Iedereen zwaaide de vloot in het voorjaar uit als de botters op haring gingen vissen.”

Snel naar de haring van nu. Ruud van Diermen: „Volgende week op 13 juni gaan we de nieuwe haring verwelkomen. Met de Nationale Haring Race in Spakenburg. De oude botters die allemaal nog in Spakenburg liggen, gaan het eerste vaatje ophalen. Gewoon een dag lol met botters op de ooit zo roemruchte Zuiderzee. En De Grootste Haringparty van Nederland, in het hart van het stadje, overal gratis haring, nooit eerder vertoond. Plus de start van de Nationale Haring Test en de campagne ’Haring koop je bij de visspecialist’.”

Heel handig heeft Ruud me eerder een haringsnijmachine laten zien. Zogenaamd om me de inventiviteit van de sector te tonen. Prima haring, echt waar. Allemaal met de hand en het mes even gefatsoeneerd. Vijftig in een pak, luchtdicht. Op naar de supermarkt.

Dan maakt hij zelf een haring schoon. De Nederlandse methode. De haring beroert de plank vrijwel niet, dat is de Engelse methode. Nee, bij Ruud zweeft de haring in de lucht, het mesje flitst, steeds mooier blank vlees, buitenkant glinsterend zilver. Eentje aan de staart, eentje in stukjes. Ze zijn al bijna op voordat de cameraman klaar is.

VNV/SVV en niet te vergeten de CVAH, de Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel, hebben een idee bedacht om de beste haringhandel van het land te vinden. Nou, van het land? Van elke provincie. Twaalf beste haringsnijders. Dat wordt niet bepaald door testteams die er zelf les in geven, maar door u, de consument.

De komende twee weken mag u invullen wat u van de haring vindt. Het aantal inzendingen telt, maar ook – en net zo sterk – de waardering. Later worden de klanten ondervraagd, voor de deur. Net zolang data verzamelen totdat de beste haringmannen en -vrouwen bekend zijn. Maar dat is een ander feestje. Eerst gaan we het water open vieren we de Nationale Haring Race. Wist je trouwens dat vrijwel elke stad en dorp een eigen smaak in haring heeft? Dat die in Den Haag zacht en klein moet zijn en in Amsterdam stevig en blank? Om maar een voorbeeld te geven. Haring koop je in de viswinkel of aan de kar, van iemand die weet welke haring u lekker vindt!

Als ik Ruud van Diermen na de Haring Race zie, richt ik samen met hem het Nationaal Comité ’Vervang de leeuw door een haring’ op!

Bekijk meer van