Nieuws/Vrij

Filmrecensie: ’Utøya 22. July’ ✭✭✭✭

Therapeutische nachtmerrie

— Wat: film, drama

— Regie: Erik Poppe

— Met: Andrea Berntzen, Aleksander Holmen,

— Brede Fristad

Als Kaja geeft debuterend actrice Andrea Berntzen de slachtoffers van Utøya een gezicht.

Als Kaja geeft debuterend actrice Andrea Berntzen de slachtoffers van Utøya een gezicht.

„Dit is de veiligste plek op aarde”, stelt Kaja haar moeder gerust, die na de bomaanslag in Oslo op 22 juli 2011 telefonisch contact zoekt met haar dochter. Kaja is met haar jongere zusje op zomerkamp op het eilandje Utøya, waar de gruwelen ver weg lijken. Totdat er droge knallen weerklinken.

Als Kaja geeft debuterend actrice Andrea Berntzen de slachtoffers van Utøya een gezicht.

Als Kaja geeft debuterend actrice Andrea Berntzen de slachtoffers van Utøya een gezicht.

De naam van dader Anders Breivik valt niet in Utøya 22. juli, hijzelf blijft een schim in de verte. Regisseur Erik Poppe legt in zijn reconstructie van de massamoord op het Noorse eilandje het perspectief volledig bij de slachtoffers. Waarbij zijn continu draaiende camera - de 72 minuten durende aanval werd in één lange take gefilmd - hoofdpersoon Kaja dicht op de huid blijft zitten.

We krijgen de moordpartij mee vanuit haar beperkte blikveld, terwijl ze hollend over het eiland naar haar zusje zoekt en stuit op allerlei anderen. Hun onzekerheid, ongeloof en doodsangst werken verlammend, al neemt hun overlevingsdrang het soms over. Als bioscoopbezoeker is het onmogelijk om je aan die gevoelens te onttrekken. Waardoor zelfs het kijken naar deze film een bijna traumatische ervaring wordt.

Kaja - indrukwekkend gespeeld door debutante Andrea Berntzen - is net als de anderen een fictief personage. Maar hun ervaringen zijn gebaseerd op verslagen van degenen die het bloedbad van Utøya daadwerkelijk overleefden.

Poppe maakte Utøya 22. juli zonder enige sensatiezucht of filmische manipulatie. Zijn sterke, uiterst confronterende film is een soort therapeutische sessie voor de overlevenden, voor de nabestaanden, voor Noorwegen én voor de wereld. Om over te brengen wat de slachtoffers hebben meegemaakt, daar waar hun eigen woorden vaak tekort schieten. Hoe nobel dat streven ook is, een nachtmerrie blijft het.