Nieuws/Vrij

Hierdoor denk je dat eten op vakantie lekkerder is

„Roep die vakantie weer op en proef de herinnering.”

„Roep die vakantie weer op en proef de herinnering.”

Hollandse Hoogte

Amsterdam - Je vindt op vakantie dat wijntje en die kruiden zó lekker dat je besluit enkele flessen en zakjes mee naar Nederland te nemen. Maar daar lijken ze ineens heel anders te smaken.

„Roep die vakantie weer op en proef de herinnering.”

„Roep die vakantie weer op en proef de herinnering.”

Hollandse Hoogte

We denken vaak dat dezelfde drankjes en gerechten anders lijken te smaken, zodra we in een andere setting of ander humeur belanden. Dit weet Bob Cramwinckel (78), hij studeerde levensmiddelchemie aan de Landbouwuniversiteit in Wageningen.

Hij houdt zich al decennialang bezig met smaak en weet dat we die als het ware in de maling kunnen nemen. „Dat kun je negatief zien, maar het kan je ook juist laten genieten”, zegt hij. „Het is maar net hoe je het bekijkt.”

Cramwinckel is de oprichter van het Centrum voor Smaakonderzoek en auteur van het boek Smaak dat nu in de handel ligt.

Dure wijn, niks aan

„Smaak kun je op twee manieren benaderen: het product bepaalt de smaak en jijzelf bepaalt de smaak. Je zintuigen spelen een rol in de interactie met het product. Als jij in een afgesloten kamer zit en ik geef je een glas dure wijn, dan vind je er niks aan. Maar zie je de fles, het etiket en een leuke ober vertelt iets over die wijn, dan vind je ’m ineens ontzettend lekker. Wat in je hoofd zit, is erg bepalend voor wat je waarneemt en dus proeft. Maak vanillevla blauw met smaakloze kleurstof en het zal anders smaken.”

Je smaak kan ook binnen een seconde veranderen. „Op vakantie op een terrasje zit je heerlijk te eten. Maar als je portemonnee gestolen blijkt te zijn, verandert je gevoel en daarmee je smaak. Ineens smaakt dat eten je niet meer. Depressieve mensen vinden eten ook vaak minder lekker.”

Zoet en romig

Cramwinckel onderzocht met zijn Centrum voor Smaakonderzoek ook waarom vliegtuigeten in de lucht anders smaakt dan op de grond. „Dat heeft deels te maken met de luchtvochtigheid die afneemt en waardoor je neus minder functioneert, maar ook met stress. Mensen zijn toch wat ongerust in een vliegtuig. Angstig, of bezorgd of ze alles wel mee hebben. Dan smaakt het allemaal net wat minder. Behalve zoete, romige smaken. Dat is bijna altijd wel goed. Komt doordat moedermelk onze basis is. Dat is ook zoet en romig. Geef mensen een Magnum-ijsje in een vliegtuig en ze vinden het lekker. Ook omdat ze het merk kennen, dat is vertrouwd. Net als Heineken-bier. Daar hoor je ook geen klachten over in een vliegtuig. We hebben het trouwens wel eens getest. Hetzelfde product in een compleet blanco verpakking, in een verpakking met logo en een verpakking met logo én merknaam. Je ziet de waardering van dat product dan oplopen.”

Volgens Cramwinckel zijn we, de mens, unieke wezens. „We creëren onze werkelijkheid, zijn heel flexibel. We kunnen onszelf echt iets leren lekker vinden. Door dingen te eten of drinken en er een goed gevoel bij te hebben, kun je jezelf dat leren. Een goed gevoel is de basis van lekker vinden. Daarom leren veel mensen zichzelf olijven eten. Dat gebeurt vaak in een gezellige omgeving. Of een pilsje. Dat wil ook bijna iedereen leren drinken.

Vrijwel niets is meteen de eerste keer lekker trouwens. Neem oesters; die gaan mensen waarderen doordat het met chic wordt geassocieerd; met gezelligheid en sfeer. Zonder dat alles is het toch al snel een hap zeewater”, zegt Cramwinckel.

Veel draait dus om de beleving. „Sommige fabrikanten spelen daar handig op in. Dan laten ze consumenten bepaalde kruiden thuis toevoegen, terwijl ze dat net zo goed zelf al in het zakje kunnen doen. Maar als mensen acht keer roeren, denken ze dat ze het zelf hebben gemaakt”, zegt hij lachend.

Proef je herinnering

„Het werk ook zo met bijvoorbeeld kunst. Iemand die voor ’t eerst een Van Gogh ziet zou zomaar eens kunnen denken ’dat kan ik ook’. Maar naarmate je er meer ziet, ga je de schilderijen meer waarderen.”

We leren onszelf ook smaken af, volgens de expert. „Dan vindt iemand zichzelf te oud voor zoetigheden en vindt dan ook alles te zoet. Dan zijn Franse kazen en andere hartigheden ineens meer in trek.”

Terugkomend op de meegebrachte wijnen en kruiden uit verre landen: de reden dat die thuis anders smaken, komt doordat je dan meer gefocust bent op het product dan op de sfeer en omgeving. Daarom sluit Cramwinckel af met een tip: „Als je toch dat wijntje of die kruiden mee naar huis neemt, focus je dan op de herinneringen die je eraan hebt. Het zijn écht dezelfde kruiden! Roep die vakantie weer op. Dan zal je merken dat het alweer een stuk lekkerder smaakt. Je kunt je herinnering proeven.”

Bekijk meer van