Nieuws/Vrij

Hart & Ziel

Je hartslag in de cloud

Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH

Twee eeuwen lang bleef hij onveranderd, de stethoscoop. Het basisinstrument van iedere dokter lijkt de laatste tijd evenwel open te staan voor veranderingen. Slimme uitvoeringen van de ’patiëntenluisteraar’ zijn in ontwikkeling en kunnen worden aangesloten op de smartphone. Zelfs je hartslag kan inmiddels naar ’de cloud’ worden gezonden…

Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH

De uitvinder van de stethoscoop, de Franse medicus René Laënnec (1781-1826), zou niet hebben kunnen bevatten dat zijn toevallige ontdekking in de 21e eeuw nog altijd zou worden gebruikt.

Laënnec was ongekend verlegen. Contact met mensen schuwde hij zoveel mogelijk. Dat hij arts werd mag dan ook een wonder heten. Niet in een stil, verscholen laboratorium, maar in een ziekenhuis in Parijs, begin 1800. Dat bracht hem direct in contact met patiënten. Die moest hij niet alleen spreken over hun ziekten en kwalen, ook werd hij geacht ze te onderzoeken. Lichamelijk nog wel. De jonge Fransman had dan ook heel wat persoonlijke hindernissen te nemen.

Vooral wanneer er een jonge vrouw tegenover hem in de spreekkamer plaatsnam. Dan zweette hij peentjes. Op een onvermijdelijke dag betrad een aantrekkelijke, beslist voluptueuze vrouw de dokterskamer. Met hartklachten.

In die tijd werd met het blote doktersoor naar het patiëntenhart geluisterd. Er bestonden immers nog geen echo’s, geen CT-scanners of ultrasone geluidsgolven voor inwendig onderzoek van het menselijk lichaam. De dokter van twee eeuwen geleden had zijn ogen, zijn handen en zijn oren om de patiënt te observeren, te bevoelen en de geluiden in diens lichaam te beluisteren.

Toen de jonge vrouw haar boezem wat vrijmaakte om de dokter ruimte te geven zijn oor daarop neer te vlijen, teneinde haar harttonen te beluisteren, blokkeerde de toen 27-jarige medicus. Hij bedacht echter een truc om aan deze confrontatie te ontkomen: hij rolde een stuk papier tot een cilinder, een holle buis die hij zacht tegen de welving aandrukte. En… het wonder geschiedde! Laënnec hoorde het kloppen van het hart en kon zijn diagnose stellen: een hartruis.

Hoe het verder ging met de behandeling van de dame blijft onvermeld in de medische annalen. Maar duidelijk was wel dat de verlegenheid van de dokter een geneeskundige vinding had voortgebracht.

Een jaar nadat René Laënnec een vaste aanstelling had gekregen in het Hôpital Necker aan de Parijse Rue de Sèvres, in 1816, deed hij officieel zijn vinding. Ook bedacht hij de naam van het instrumentje dat hij – in stilte en afzondering – in elkaar had geknutseld: ’stethoscoop’, afgeleid van het Griekse woord ’stethos’ dat borst betekent. Een toen nog houten buisje om naar de borst (en het hart dat daarin ligt) te luisteren.

Overigens was er nóg iets waardoor dokter Laënnec moeite had patiënten te onderzoeken: hij was nogal hygiënisch ingesteld. En om als dokter je oor te drukken tegen een zweterige behaarde borst boven een niet al te fris riekende bierbuik - eh, nou nee…!

Mail r.steenhorst@telegraaf.nl

Twitter @ReneSteenhorst

Bekijk meer van